“Căn bệnh” lo lắng phạm vi: Trump châm ngòi một cuộc tranh luận mới
Lo lắng phạm vi ở xe điện là trạng thái người dùng thường xuyên sợ hết pin giữa đường, phải tìm trạm sạc liên tục, dù quãng đường còn lại và mức pin thực tế vẫn đủ cho nhu cầu di chuyển bình thường trong phần lớn tình huống hàng ngày. Trong một bài phát biểu tại Las Vegas ngày 5/8, Tổng thống Mỹ Donald Trump đã gọi nỗi lo hết pin – hay xe điện lo lắng phạm vi – là một “căn bệnh” của người đi xe điện. Ông mô tả cảnh tài xế loay hoay tìm chỗ sạc dù pin xe điện 75% rồi gọi họ là “điên rồ”. Đồng thời, ông tuyên bố đã “chấm dứt những quy định bắt buộc về xe điện” và cho rằng các chính sách trước đây ép buộc mọi người chuyển sang xe điện trong một thời gian rất ngắn. Điều này cho thấy ông không chỉ công kích tâm lý người dùng, mà còn muốn tấn công trực diện vào chính sách xe xanh hiện nay.
Nỗi lo hết pin: phóng đại hay phản chiếu những lỗ hổng hạ tầng?
Nếu chỉ nghe Trump, người ta dễ nghĩ lo hết pin xe điện là chuyện hoang đường. Thực tế lại phức tạp hơn. Chính các nguồn dữ liệu độc lập thừa nhận hệ thống trạm sạc công cộng ở Mỹ vẫn cần cải thiện mạnh, nhất là ngoài đô thị lớn và trên các tuyến cao tốc nông thôn. Với người không thể sạc tại nhà, thói quen sử dụng xe điện khác hẳn chủ xe cắm sạc mỗi đêm; mỗi chuyến đi dài đều phải lên kế hoạch, khác xa trải nghiệm xe xăng. Đó là mảnh đất màu mỡ cho xe điện lo lắng phạm vi phát triển. Tuy nhiên, bảo rằng người dùng “phát hoảng” khi pin xe điện 75% là phóng đại. Ở phần lớn mẫu xe điện hiện đại, 75% pin tương đương quãng đường dư dả cho đa số tình huống di chuyển, nên nỗi lo ở mức này phần nhiều là tâm lý hơn là kỹ thuật.
Chính trị hóa xe điện: khi lo lắng phạm vi trở thành vũ khí chống chính sách xe xanh
Điểm đáng nói không phải ở việc Trump có cường điệu hay không, mà ở chỗ ông đã biến lo lắng phạm vi thành đòn công kích chính sách xe xanh. Ông đồng thời chỉ trích các chính sách thúc đẩy xe xanh và khẳng định đã chấm dứt các quy định bắt buộc về xe điện. Dù ông nói người Mỹ phải đối mặt với “quy định bắt buộc mua xe điện trước năm 2030”, các tài liệu chính sách cho thấy chính quyền tiền nhiệm chỉ đặt mục tiêu 50% doanh số xe mới là xe không phát thải, kết hợp chuẩn khí thải chặt hơn để buộc hãng xe bán thêm xe điện. Việc ông cắt ưu đãi thuế cho xe điện trước đây đã góp phần khiến nhu cầu xe điện tại Mỹ hạ nhiệt so với đỉnh năm 2025. Nói cách khác, Trump không chỉ bình luận về thị trường; ông chủ động dùng lo hết pin xe điện như lý do để đảo chiều chính sách.
Thị trường xe điện giữa hai luồng tâm lý: dữ liệu và nỗi sợ
Trump nhấn mạnh rằng xe điện chỉ chiếm khoảng 7% doanh số xe bán ra, trong khi ước tính quý II cho con số 5,8% – một thị phần khiêm tốn nhưng không hề nhỏ. Ông còn tuyên bố “hoàn toàn không có cách nào” để sạc xe điện, trong khi Bộ Năng lượng Mỹ ghi nhận hơn 250.000 cổng sạc công cộng trên toàn quốc. Câu chuyện ở đây là khoảng cách giữa dữ liệu và cảm nhận: hạ tầng sạc tuy chưa đủ tốt nhưng không hề “vô hình”, trong khi tâm lý xe điện lo lắng phạm vi lại phóng đại rủi ro hơn thực tế. Với người dùng có thể sạc tại nhà, nỗi lo này hiếm khi xuất hiện; còn với người phụ thuộc trạm sạc công cộng, lo lắng là có cơ sở, nhưng chủ yếu tập trung ở những chuyến đi dài và vùng hạ tầng mỏng.
Tương lai xe điện: cần giải quyết lo lắng, không phải mạt sát người dùng
Gọi người lo hết pin xe điện là “điên rồ” hay “mắc bệnh” không giúp giải quyết bất kỳ vấn đề nào. Nó chỉ khuyến khích thái độ chống lại xe điện và làm méo mó tranh luận về chính sách xe xanh. Sự thật là mạng lưới sạc vẫn thiếu và phân bố chưa đồng đều; sự thật khác là nhiều người dùng vẫn vượt qua ngày dài với pin xe điện 75% mà không gặp rắc rối. Một ngành công nghiệp trưởng thành phải thừa nhận cả hai điều này. Nếu tiếp tục chính trị hóa lo lắng phạm vi, các quyết định chính sách dễ bị kéo theo cảm xúc thay vì dựa trên dữ liệu. Con đường hợp lý hơn là nâng cấp hạ tầng sạc, thiết kế chính sách xe xanh linh hoạt với người tiêu dùng, và quan trọng nhất: tôn trọng nỗi lo của họ, thay vì biến nó thành trò mỉa mai trên diễn đàn chính trị.
