Cửa ngõ phía Tây tăng tốc: Thành phố chọn hành động thay vì chờ đợi
Tăng tốc các dự án hạ tầng giao thông TPHCM tại cửa ngõ phía Tây là chủ trương thể hiện quyết tâm của lãnh đạo thành phố trong việc tháo gỡ điểm nghẽn kết nối khu vực, đẩy nhanh tiến độ thi công các tuyến trục trọng điểm, đồng thời xử lý triệt để khâu giải phóng mặt bằng và tái định cư nhằm tạo ra thay đổi rõ rệt cho đời sống đi lại và không gian đô thị của người dân. Ngày 19/8, Chủ tịch UBND TPHCM Nguyễn Văn Được đã trực tiếp dẫn đoàn công tác kiểm tra thực địa dự án đường Võ Văn Kiệt nối dài và dự án nâng cấp, quốc lộ 1 mở rộng (đường Lê Khả Phiêu) đoạn từ Kinh Dương Vương đến giáp Tây Ninh. Việc người đứng đầu chính quyền xuất hiện tại hiện trường không mang tính hình thức, mà gửi đi thông điệp: dự án nào đủ điều kiện là khởi công ngay, không chờ tất cả mọi thứ hoàn tất mới làm.
Dự án đường Võ Văn Kiệt và quốc lộ 1 mở rộng: Hai mũi đột phá phía Tây
Nếu nhìn vào bản đồ hạ tầng giao thông TPHCM, dễ thấy đường Võ Văn Kiệt và quốc lộ 1 mở rộng giữ vai trò hai mũi đột phá tại cửa ngõ phía Tây. Dự án đường Võ Văn Kiệt nối dài – tuyến trục Đông – Tây kéo dài – đã được Sở Xây dựng hoàn tất hồ sơ trình Hội đồng thẩm định, Sở Tài chính là cơ quan thường trực thẩm định và dự kiến hoàn tất, trình UBND thành phố phê duyệt trong tháng 8. Chủ tịch Nguyễn Văn Được yêu cầu chuẩn bị để khởi công dự án ngay quý IV cùng năm. Với quốc lộ 1 mở rộng, dự án đang triển khai theo hình thức BOT, qua các phường Bình Đông, Tân Tạo và các xã Tân Nhựt, Bình Chánh, địa phương đặt mục tiêu bàn giao 100% mặt bằng trong tháng 9 để phấn đấu khởi công dịp Quốc khánh 2/9. Đây là thời điểm tham vọng, nhưng nếu đạt được, sẽ là cú hích lớn cho trục giao thông phía Tây.
Giải phóng mặt bằng và tái định cư: Nút thắt buộc phải được gỡ trước
Điểm khác biệt trong cách tiếp cận lần này là thành phố thẳng thắn coi giải phóng mặt bằng và tái định cư là "khâu khó", đồng thời biến nó thành tiêu chí đánh giá, khen thưởng tổ chức, cá nhân tham gia dự án. Sau khi nghe báo cáo, Chủ tịch UBND TPHCM yêu cầu các sở, ngành, địa phương tập trung xử lý những nút thắt trực tiếp ảnh hưởng tiến độ, đặc biệt là giải phóng mặt bằng, tái định cư và thủ tục đầu tư. Ông cũng nhấn mạnh, nếu không chuẩn bị nhà ở cho người dân bị ảnh hưởng thì không thể đẩy nhanh thu hồi đất. Quan điểm này đặt người dân vào trung tâm của thay đổi: dự án chỉ được coi là thành công khi người bị di dời có chỗ ở ổn định, chứ không phải khi mặt bằng bàn giao cho nhà thầu là xong. Cách làm này đòi hỏi rà soát, tận dụng tối đa quỹ căn hộ tái định cư hiện có và đẩy nhanh tiến độ các khu tái định cư mới.
116 dự án, 41.000 căn nhà và bài toán chỉnh trang gắn với không gian công cộng
Không chỉ hai tuyến quốc lộ, chiến lược phát triển cửa ngõ phía Tây còn gắn với một chương trình chỉnh trang đô thị quy mô lớn dọc kênh rạch. Ban Quản lý đầu tư xây dựng hạ tầng đô thị cho biết giai đoạn 2025–2030, TPHCM có 116 dự án di dời nhà ven kênh rạch, với tổng vốn đầu tư hơn 388.000 tỷ đồng, ảnh hưởng hơn 41.000 căn nhà. Con số này cho thấy mức độ can thiệp mạnh vào cấu trúc đô thị hiện hữu. Đáng chú ý, lãnh đạo thành phố yêu cầu việc chỉnh trang bờ kênh phải đi cùng phát triển mảng xanh, biến quỹ đất sau khi cải tạo kênh thành công viên và không gian cộng đồng phục vụ người dân. Đồng thời, ông chỉ đạo rà soát phương án giải phóng mặt bằng để giảm số hộ bị ảnh hưởng nhưng vẫn đạt mục tiêu làm đẹp đô thị và tạo không gian công cộng. Đó là bước dịch chuyển từ tư duy "mở đường bằng mọi giá" sang thiết kế lại không gian sống.
Chiến lược đồng bộ: gộp tuyến, ưu tiên hạng mục hoàn thành sớm
Một điểm đáng chú ý trong đợt kiểm tra này là cách thành phố phối hợp nhiều dự án cùng lúc, thay vì xử lý rời rạc. Đối với các dự án di dời nhà ven kênh rạch, chỉnh trang đô thị, Chủ tịch UBND TPHCM yêu cầu các sở, ngành rà soát, điều chỉnh đề án, gộp các dự án cùng tuyến thành một dự án lớn để nâng cao hiệu quả triển khai. Ông cũng nhấn mạnh nguyên tắc: hạng mục nào hoàn thành thủ tục, hồ sơ, mặt bằng trước thì triển khai trước, không cần chờ tất cả cùng xong. Cách làm "cuốn chiếu" này nếu được thực hiện nghiêm túc sẽ giúp người dân ở cửa ngõ phía Tây thấy được thay đổi từng phần, thay vì chờ một "siêu dự án" kéo dài nhiều năm. Đồng thời, việc Sở Xây dựng và Sở Tài chính được yêu cầu phối hợp chặt chẽ, xử lý hồ sơ song song thay vì qua nhiều tầng nấc là tín hiệu cho thấy thành phố đang muốn giảm tối đa độ trễ thủ tục – thứ thường khiến công trình chậm hơn ý chí chính sách.
