Cận thị học đường là gì và vì sao cha mẹ không thể chần chờ?
Cận thị học đường là tình trạng suy giảm thị lực do cận thị xuất hiện và tiến triển trong những năm trẻ đến trường, có liên quan chặt chẽ đến thời gian học tập, đọc sách và sử dụng thiết bị điện tử kéo dài trong môi trường thị giác không phù hợp, nếu không được phát hiện và kiểm soát sớm sẽ gây hậu quả lâu dài cho sức khỏe mắt và việc học của trẻ. Theo Bộ Y tế, cả nước hiện có khoảng 5 triệu trẻ em, tương đương 30–40% trẻ trong độ tuổi đến trường, mắc tật khúc xạ, trong đó cận thị là phổ biến nhất. Nhiều khảo sát tại Hà Nội và TP.HCM cho thấy tỷ lệ học sinh mắc tật khúc xạ đã vượt 50%, phản ánh xu hướng gia tăng đáng lo ngại của cận thị học đường trong những năm gần đây. Đây không còn là chuyện “đeo kính là xong”, mà là một vấn đề sức khỏe nghiêm trọng cần cha mẹ ưu tiên đúng mức.
Nguy cơ âm thầm nhưng hậu quả nghiêm trọng với mắt và việc học
Điều đáng báo động là nhiều trẻ chỉ được đưa đến khám khi thị lực đã suy giảm hoặc độ cận tăng nhanh, khiến việc điều trị và kiểm soát gặp nhiều khó khăn. Việc chẩn đoán muộn có thể ảnh hưởng đến sự phát triển thị giác, khả năng học tập và chất lượng cuộc sống của trẻ. Khi trẻ không nhìn rõ bảng, chữ mờ, dễ mỏi mắt, các em sẽ khó tập trung, học kém tự tin và dễ bị đánh giá sai là lười hoặc thiếu cố gắng. Nguy hiểm hơn, cận thị tiến triển nhanh làm tăng nguy cơ thoái hóa võng mạc, bong võng mạc, glôcôm và đục thủy tinh thể sớm khi trưởng thành. Đây là những biến chứng có thể đe dọa thị lực vĩnh viễn. Cha mẹ không nên chờ đến khi con kêu nhức mắt, nhìn mờ mới nghĩ đến việc khám, bởi khi đó mắt trẻ có thể đã tổn thương trong thời gian dài.
Khám mắt sớm và kiểm soát từ đầu: “lá chắn” quan trọng cho mắt trẻ
Cách phòng ngừa cận thị trẻ em hiệu quả nhất không phải là đợi cận rồi chọn kính đẹp, mà là khám mắt sớm cho trẻ, theo dõi định kỳ và kiểm soát cận thị ngay từ giai đoạn đầu. Các chuyên gia nhấn mạnh việc chăm sóc mắt trẻ em cần đi theo hướng phát hiện sớm, theo dõi định kỳ và áp dụng các biện pháp kiểm soát cận thị phù hợp. Việc khám mắt định kỳ, theo dõi diễn tiến và áp dụng các biện pháp kiểm soát cận thị từ sớm được xem là yếu tố quan trọng giúp hạn chế biến chứng. Một trung tâm nhãn nhi và kiểm soát cận thị chuyên sâu do một bệnh viện tại Hà Nội triển khai từ ngày 1/8 cho thấy xu hướng y tế đang dịch chuyển sang mô hình theo dõi dài hạn, cá thể hóa can thiệp cho từng trẻ nhằm bảo vệ thị lực tối ưu. Đây là thông điệp rõ ràng rằng cận thị học đường phải được quản lý như một bệnh mạn tính chứ không phải “chuyện nhỏ”.
Cha mẹ cần làm gì để cùng con phòng ngừa cận thị học đường?
Phòng ngừa cận thị trẻ em là trách nhiệm chung của gia đình và nhà trường, nhưng cha mẹ là người quyết định thói quen hàng ngày của con. Các chương trình khám sàng lọc tại trường học đang được mở rộng, đồng thời việc tư vấn cho phụ huynh về phòng ngừa cận thị cũng được tăng cường. Tuy nhiên, nếu cha mẹ không đưa con đi khám mắt sớm, bỏ qua các khuyến nghị theo dõi định kỳ, mọi nỗ lực của hệ thống y tế sẽ bị giảm hiệu quả. Cha mẹ cần chủ động đăng ký khám sàng lọc định kỳ, lắng nghe tư vấn của bác sĩ về kế hoạch kiểm soát cận thị, tuân thủ lịch tái khám và phối hợp giám sát việc học, nghỉ ngơi, sử dụng thiết bị của con. Khi mỗi gia đình coi kiểm soát cận thị học đường là ưu tiên dài hạn, thay vì xử lý tình huống “cháy nhà mới lo chữa”, thế hệ trẻ mới có cơ hội lớn lên với đôi mắt khỏe mạnh.
