Đưa nghệ thuật đến gần học sinh hơn
Nghệ thuật trong trường học là những hoạt động giúp học sinh thưởng thức, tìm hiểu và trải nghiệm các loại hình nghệ thuật trong môi trường giáo dục, phù hợp với lứa tuổi và kế hoạch học tập. TP.HCM dự kiến thí điểm chương trình này trong năm học 2026–2027, tập trung vào nghệ thuật truyền thống, kịch và điện ảnh.
Đây là hướng đi đáng chú ý vì giáo dục nghệ thuật không nên chỉ dừng ở việc giới thiệu tên loại hình hay tác phẩm. Khi học sinh được xem biểu diễn, tìm hiểu cách nghệ thuật hình thành và gặp gỡ người làm nghề, nội dung văn hóa có cơ hội trở thành trải nghiệm gần gũi. Thành phố kỳ vọng hoạt động góp phần nâng cao cảm thụ thẩm mỹ, bồi dưỡng tâm hồn, nhân cách và ý thức gìn giữ di sản, đồng thời nuôi dưỡng công chúng nghệ thuật trong tương lai.
Từ hát bội đến điện ảnh: trải nghiệm cần được thiết kế
Danh mục dự kiến kết hợp hát bội, cải lương, đờn ca tài tử, ca múa nhạc dân tộc với nghệ thuật kịch và điện ảnh. Sự kết hợp này có giá trị nếu mỗi loại hình được giới thiệu bằng cách phù hợp, thay vì đưa một chương trình biểu diễn giống nhau đến mọi lứa tuổi. Học sinh có thể thưởng thức tác phẩm, tìm hiểu đặc trưng nghệ thuật và giao lưu với nghệ sĩ, nghệ nhân; nội dung được điều chỉnh theo từng cấp học.
Các hoạt động có thể tổ chức ngay tại trường hoặc ở thiết chế văn hóa phù hợp. Lựa chọn địa điểm linh hoạt giúp nhà trường gắn trải nghiệm với không gian nghệ thuật thật, nhưng hiệu quả sẽ phụ thuộc vào cách chuẩn bị: học sinh cần được dẫn dắt trước và có cơ hội trao đổi sau khi xem. Nếu thiếu phần giải thích, nghệ thuật truyền thống dễ bị cảm nhận như một tiết mục xa lạ, thay vì một di sản sống có ngôn ngữ và câu chuyện riêng.
Bồi dưỡng người truyền tải trước khi mở rộng
Trước kế hoạch thí điểm, Sở Văn hóa và Thể thao phối hợp với Sở Giáo dục và Đào tạo TP.HCM tổ chức tập huấn chuyên sâu về phương pháp truyền tải nghệ thuật trong trường học. Đây là phần chuẩn bị thiết yếu: nghệ sĩ và người làm văn hóa được tìm hiểu đặc điểm tâm lý, khả năng tiếp nhận nghệ thuật ở từng lứa tuổi, đồng thời rèn kỹ năng sư phạm, giao tiếp, tương tác và tổ chức hoạt động phù hợp với môi trường phổ thông.
Việc bồi dưỡng phương pháp cho thấy chương trình không thể chỉ dựa vào chất lượng biểu diễn. Một nghệ sĩ giỏi nghề chưa chắc đã biết cách kết nối với học sinh; ngược lại, một buổi giao lưu được dẫn dắt tốt có thể giúp các em đặt câu hỏi và hiểu sâu hơn về loại hình vừa thưởng thức. Đầu tư vào cách truyền tải vì thế là điều kiện để hoạt động nghệ thuật bổ trợ cho giáo dục, thay vì trở thành một sự kiện ngoài lề.
Thí điểm để đo hiệu quả, không chỉ để tổ chức sự kiện
Thành phố đặt mục tiêu dùng giai đoạn thí điểm để đánh giá tính khả thi, hiệu quả và khả năng nhân rộng mô hình, đồng thời tạo cơ sở thực tiễn hoàn thiện Đề án Phát triển Nghệ thuật học đường TP.HCM giai đoạn 2026–2035. Các cơ quan triển khai sẽ tuyên truyền, khảo sát và tiếp nhận phản hồi để điều chỉnh nội dung, cách tổ chức; hoạt động phải phù hợp kế hoạch giáo dục và không ảnh hưởng thời gian học chính khóa.
Sở Văn hóa và Thể thao được giao chủ trì, phối hợp với ngành giáo dục, địa phương và cơ sở giáo dục để tổ chức, theo dõi và đánh giá kết quả. Tiêu chí thành công nên là học sinh hiểu và nhớ được điều gì sau trải nghiệm, chứ không chỉ là số chương trình đã diễn ra. Nếu phản hồi của trường học và học sinh thực sự được dùng để cải tiến, thí điểm có thể đặt nền móng cho một mô hình bền vững, nơi nghệ thuật trở thành phần có ý nghĩa trong đời sống học đường.
