Hệ sinh thái logistics Hải Phòng: từ khẩu hiệu đến chiến lược cạnh tranh
Hệ sinh thái logistics Hải Phòng là mạng lưới tích hợp, trong đó các khâu sản xuất, vận tải đa phương thức, cảng biển, hải quan, công nghệ và dịch vụ hậu cần được kết nối dữ liệu và vận hành đồng bộ nhằm rút ngắn thời gian giao nhận, giảm chi phí, tối ưu năng lực cảng và tăng sức cạnh tranh hàng hóa trên thị trường khu vực. Lợi thế hạ tầng giao thông vượt trội tại Hải Phòng – với đủ 5 phương thức vận tải và các bến cảng nước sâu hiện đại – chỉ phát huy giá trị khi được đặt trong một hệ sinh thái logistics tích hợp được vận hành thông minh và minh bạch. Câu hỏi quan trọng không phải là Hải Phòng có hạ tầng tốt đến đâu, mà là hệ sinh thái đó được tổ chức như thế nào để cảng Hải Phòng cạnh tranh sòng phẳng với Singapore hay Port Klang thay vì mãi ở vị thế “cửa ngõ giá cao”.
Sản lượng hàng hóa cảng tăng nhưng chi phí logistics vẫn là điểm nghẽn
Sản lượng hàng hóa qua các cảng biển thành phố đã đạt 115,36 triệu tấn trong 7 tháng, tăng 11,65% so với cùng kỳ. Đây là con số ấn tượng, cho thấy năng lực khai thác cảng Hải Phòng đang được mở rộng nhanh hơn kịch bản tăng trưởng thông thường. Công ty Cổ phần Cảng Hải Phòng duy trì nhịp độ sản xuất 100% công suất xuyên suốt dịp nghỉ lễ Quốc khánh 2/9, bảo đảm dòng chảy hàng hóa không bị gián đoạn. Tuy vậy, chi phí logistics của thành phố vẫn được đánh giá là ở mức cao. Nếu nhìn từ góc độ khách hàng, sản lượng tăng là tín hiệu tốt nhưng chưa đủ để biến Hải Phòng thành lựa chọn ưu tiên so với các cảng khu vực; doanh nghiệp cần một hệ sinh thái logistics Hải Phòng hiệu quả, có khả năng kéo chi phí xuống gần mặt bằng cạnh tranh của những cảng dẫn đầu trong khu vực.
Cảng thông minh Hải Phòng: bước đi bắt buộc nếu muốn cạnh tranh khu vực
Đằng sau những con số tăng trưởng là quyết tâm chuyển đổi mô hình “cảng xanh – cảng thông minh” tại Hải Phòng. Thành phố đang ứng dụng tự động hóa cùng quy trình hải quan điện tử để rút ngắn đáng kể thời gian giải phóng tàu và giải tỏa hàng hóa. Đây không phải chi tiết kỹ thuật thuần túy: với doanh nghiệp, vài giờ giảm trong khâu thông quan có thể quyết định việc giữ được đơn hàng hay mất thị trường. Việc thiết lập kênh kết nối trực tiếp giữa chủ hàng, doanh nghiệp cảng, hãng tàu, đơn vị logistics và cơ quan quản lý được xem là giải pháp then chốt để xóa bỏ đứt gãy dữ liệu, giảm khâu trung gian và từng bước giảm chi phí logistics cho doanh nghiệp. Nếu cảng thông minh Hải Phòng chỉ dừng ở vài ứng dụng số rời rạc, lợi thế hạ tầng sẽ tiếp tục bị "hao mòn" trong chi phí không cần thiết.
Kết nối sản xuất – vận tải – cảng biển: chìa khóa cạnh tranh với các cảng lớn
Một hệ sinh thái logistics tích hợp không thể thiếu sự kết nối thực chất giữa nhà sản xuất, doanh nghiệp vận tải, cảng biển và đơn vị logistics. Kết nối đồng bộ các mắt xích từ sản xuất, vận tải đến cảng biển và logistics được coi là chìa khóa để thành phố giảm chi phí, nâng cao năng lực cạnh tranh và phát huy lợi thế cửa ngõ. Hệ thống cảng biển Hải Phòng, trọng tâm là khu bến nước sâu Lạch Huyện, đang được đầu tư hiện đại, có khả năng tiếp nhận tàu trọng tải lớn và kết nối trực tiếp với nhiều cảng quốc tế. Tuy nhiên, nếu kế hoạch sản xuất của doanh nghiệp không gắn với lịch tuyến tàu, kế hoạch kho bãi và dịch vụ logistics tích hợp, chi phí phát sinh và thời gian chờ vẫn sẽ bào mòn lợi thế đó. Doanh nghiệp sản xuất cần coi cảng biển, hãng tàu và doanh nghiệp logistics là đối tác chiến lược trong thiết kế chuỗi cung ứng, thay vì chỉ là nhà cung cấp dịch vụ vận tải cuối cùng.
Từ tiềm năng đến lợi thế thực: điều Hải Phòng phải làm ngay
Thành phố đã khẳng định sản xuất, xuất nhập khẩu, cảng biển và logistics là các động lực tăng trưởng, với mục tiêu tạo những đột phá để đạt mức tăng trưởng GRDP trên 13% trong những năm tới. Về phía cảng, doanh nghiệp đặt mục tiêu giữ vững đà tăng trưởng và hoàn thành các hạng mục bổ sung tại bến 3, 4 Lạch Huyện, đồng thời nghiên cứu mở rộng đầu tư vào các dự án hạ tầng tiềm năng khác. Nhưng để hệ sinh thái logistics Hải Phòng thực sự trở thành lợi thế cạnh tranh, cần ba chuyển dịch rõ ràng: một là minh bạch dữ liệu và chia sẻ thông tin chuỗi cung ứng theo thời gian thực; hai là thiết kế dịch vụ logistics trọn gói, lấy nhu cầu chủ hàng làm trung tâm; ba là đồng bộ chính sách, hạ tầng và công nghệ quanh mục tiêu duy nhất: giảm chi phí logistics. Khi các mắt xích cùng xoay quanh mục tiêu này, cảng Hải Phòng cạnh tranh với những cảng lớn trong khu vực sẽ là câu chuyện hoàn toàn khả thi, thay vì chỉ là tham vọng trên giấy.
