Tiến thoái lưỡng nan của Fed: lạm phát cao, thị trường lao động yếu
Fed tăng lãi suất hiện là tâm điểm tranh luận giữa các nhà hoạch định chính sách khi lạm phát Mỹ cao kéo dài hơn 5 năm vượt mục tiêu 2%, trong khi thị trường lao động yếu dần, buộc ngân hàng trung ương phải cân nhắc giữa việc siết chặt chính sách tiền tệ để kiềm chế giá cả và nguy cơ làm chậm lại tăng trưởng việc làm cùng toàn bộ nền kinh tế. Cuộc tranh luận Fed không còn mang tính kỹ thuật mà đã trở thành lựa chọn chính trị – xã hội: chấp nhận lạm phát kéo dài hay chủ động tăng chi phí vay đối với doanh nghiệp và hộ gia đình. Những phát biểu mới nhất cho thấy một bộ phận thiểu số trong Fed đang nghiêng mạnh về khả năng sớm tăng lãi suất, ngay sau khi cơ quan này quyết định giữ nguyên lãi suất điều hành tại cuộc họp tháng 7. Họ cho rằng kiên nhẫn đã gần như cạn kiệt khi lạm phát Mỹ cao liên tục vượt mục tiêu 2% suốt hơn nửa thập kỷ. Ngược lại, nhóm đa số vẫn hy vọng áp lực giá có thể tự hạ nhiệt, dù chính họ cũng thừa nhận rủi ro lạm phát cố hữu nếu chờ đợi quá lâu.
Biên bản họp tháng 3 và sự trỗi dậy của phe “diều hâu”
Biên bản cuộc họp ngày 17–18/3 phơi bày rõ rệt sự phân hóa nội bộ: một nhóm thành viên bắt đầu công khai ủng hộ Fed tăng lãi suất để đối phó lạm phát dai dẳng. So với kỳ họp tháng 1, số quan chức sẵn sàng cân nhắc thắt chặt chính sách tiền tệ đã tăng lên đáng kể, báo hiệu một phe “diều hâu” đang hình thành và đủ sức gây ảnh hưởng lên định hướng chính sách tương lai. Điểm đáng chú ý là đề xuất áp dụng thông điệp "hai chiều" trong tuyên bố chính sách, cho phép Fed linh hoạt nâng phạm vi mục tiêu lãi suất quỹ liên bang nếu lạm phát không hạ nhiệt, thay vì gần như chỉ nói về giảm lãi suất như trước. Đây là bước ngoặt quan trọng: về hình thức Fed vẫn giữ nguyên lãi suất trong khoảng 3,50–3,75%, nhưng về tư duy, họ đã mở cánh cửa cho một chu kỳ tăng mới nếu dữ liệu tiếp tục gây thất vọng. Một câu nói đáng trích ở đây là: "Dù Fed đã thực hiện nới lỏng chính sách từ năm 2024…, nội bộ cơ quan này đang chứng kiến sự phân hóa rõ rệt".
Cú sốc dầu từ căng thẳng Iran: lạm phát thêm một lớp rủi ro
Nếu lạm phát cao kéo dài đã đủ khó xử thì cú sốc dầu từ căng thẳng Mỹ–Israel–Iran còn khiến bài toán chính sách tiền tệ trở nên phức tạp hơn nhiều. Giá dầu leo thang sau khi chiến sự bùng nổ làm tăng chi phí năng lượng, đe dọa giữ lạm phát ở mức cao lâu hơn dự kiến. Đáng lo hơn, dòng chảy dầu qua eo biển Hormuz suy giảm khiến áp lực giá cả vốn đã cao nay càng khó đoán hơn. Theo một lãnh đạo Fed, tình hình này có thể buộc ngân hàng trung ương phải tính đến khả năng tiếp tục Fed tăng lãi suất để ghìm lạm phát. Trong khi đó, tốc độ tăng giá tiêu dùng đã từ 2,4% tháng 2 lên 4,2% tháng 5 rồi dịu xuống 3,5% vào tháng 6, còn chỉ số PCE lõi và thước đo lạm phát ưa thích khác dao động quanh 3,3–3,7% và duy trì trên mục tiêu từ đầu 2021. Những số liệu này gửi đi thông điệp rõ ràng: cú sốc năng lượng đang làm lạm phát Mỹ nóng trở lại, và Fed không thể tiếp tục giả định lạm phát sẽ “tự biến mất”.
Thị trường lao động yếu: cái giá của việc siết chặt quá sớm
Vấn đề là, Fed không chỉ đối mặt lạm phát Mỹ cao mà còn nhìn thấy các dấu hiệu suy yếu rõ rệt của thị trường lao động yếu. Báo cáo việc làm mới cho thấy số lượng việc làm bất ngờ giảm trong tháng 7, trong khi dữ liệu hai tháng trước bị điều chỉnh giảm, khiến lo ngại về nền tảng việc làm ngày càng lớn. Trong ba tháng gần nhất, kinh tế Mỹ chỉ tạo thêm trung bình 20.000 việc làm mỗi tháng, thấp hơn rất nhiều so với mức 73.000 trong quý đầu năm. Các nhà hoạch định chính sách thừa nhận thế tiến thoái lưỡng nan quen thuộc: tăng lãi suất quá sớm có nguy cơ làm suy yếu thị trường lao động, nhưng chờ đợi quá lâu lại khiến lạm phát cố hữu và buộc phải thắt chặt mạnh hơn về sau. Xung đột Trung Đông càng khoét sâu mâu thuẫn này: giá năng lượng cao đẩy lạm phát lên, trong khi một cuộc chiến kéo dài có thể làm tổn hại tăng trưởng và việc làm. Nói cách khác, Fed đang mắc kẹt giữa hai mục tiêu: giữ giá ổn định và đảm bảo việc làm tối đa – và cả hai đều đang gửi tín hiệu cảnh báo cùng lúc.
Cuộc tranh luận chưa ngã ngũ và rủi ro chính sách phía trước
Sự chia rẽ nội bộ Fed phản ánh một thực tế khó chịu: không ai chắc chắn quỹ đạo lạm phát sẽ đi về đâu và phản ứng chính sách nào là đúng mức. Thiểu số “diều hâu” gồm ba thành viên đã bỏ phiếu phản đối quyết định giữ nguyên lãi suất tháng 7, cùng một số quan chức không có quyền biểu quyết, cho rằng trì hoãn tăng lãi suất chỉ khiến Fed sau này phải hành động quyết liệt hơn. Một số thống đốc khác, cùng Chủ tịch chi nhánh Boston Susan Collins, để ngỏ khả năng ủng hộ tăng 0,25 điểm phần trăm trong tháng 9 nếu lạm phát không hạ nhiệt rõ ràng. Ở chiều ngược lại, phe thận trọng vẫn đặt cược vào kịch bản lạm phát dần về 2% vào năm 2028, dù khoảng cách giữa kỳ vọng này và mức CPI 3,5% cùng lạm phát lõi 3,3% khiến chính họ cũng lo ngại. Trong bối cảnh giới đầu tư hiện định giá khoảng 50% khả năng Fed tăng lãi suất thêm 0,25 điểm phần trăm tại cuộc họp giữa tháng 9, mọi ánh mắt đổ dồn vào dữ liệu CPI sắp công bố và hội nghị Jackson Hole vào cuối tháng 8. Kết luận hợp lý lúc này là: Fed không còn nhiều lựa chọn tốt, chỉ có các dạng rủi ro khác nhau, và việc chậm ra quyết định rõ ràng có thể khiến cái giá phải trả cho toàn nền kinh tế càng lớn.
