Từ tài khoản được cấp đến công cụ được sử dụng
AI hỗ trợ công vụ là các nền tảng trí tuệ nhân tạo giúp cán bộ tra cứu quy định, rà soát văn bản, tổng hợp thông tin và soạn thảo dự thảo phục vụ nhiệm vụ hành chính. Giá trị của chúng không nằm ở việc thay người ra quyết định, mà ở khả năng giảm thao tác lặp lại để cán bộ dành thêm thời gian kiểm tra và xử lý nội dung. Cục Công nghiệp công nghệ thông tin thuộc Bộ Khoa học và Công nghệ đề nghị các đầu mối tại bộ, ngành, địa phương thông báo tài khoản đến từng cán bộ, công chức, viên chức và người lao động, đồng thời đôn đốc đăng nhập, sử dụng hằng ngày. Động thái này xử lý một khoảng trống đáng chú ý: tài khoản đã được cấp nhưng thông tin đăng nhập, đường dẫn và hướng dẫn chưa đến đầy đủ người dùng. Hạn hoàn thành thông báo, đôn đốc được đặt trước ngày 20/10/2026. Nói cách khác, cấp quyền mới là bước đầu; công cụ chỉ có ích khi đi vào công việc.
Hai nền tảng được khuyến nghị ưu tiên là Nền tảng AI luật do MISA và LuatVietnam.vn phát triển, cùng Clex của Tập đoàn Công nghệ CMC. Bộ Khoa học và Công nghệ lựa chọn các nền tảng này để triển khai trên phạm vi cả nước, trọng tâm là rà soát hệ thống văn bản quy phạm pháp luật. Chúng có thể hỗ trợ tra cứu, hệ thống hóa, xác định hiệu lực văn bản, đối chiếu quy định và phát hiện dấu hiệu mâu thuẫn hoặc chồng chéo; kết quả vẫn cần cán bộ kiểm tra, xác minh. Khoảng cách giữa cấp tài khoản và sử dụng thực tế thể hiện rõ qua số liệu: 11.316 người đã cài đặt và đăng nhập Nền tảng AI luật trong tổng số 316.000 người được cấp tài khoản. Vì vậy, đôn đốc không nên chỉ là nhắc đăng nhập; cần giúp người dùng hiểu việc nào phù hợp để giao cho AI và cách kiểm chứng kết quả.
Lâm Bình thử đưa AI vào quy trình thường nhật
Ở cấp cơ sở, câu hỏi quan trọng không phải AI có thể làm được bao nhiêu việc, mà là nó giúp giảm vướng mắc nào trong ngày làm việc. Ngày 23/10, UBND xã Lâm Bình phối hợp với Công ty Cổ phần MISA tập huấn triển khai MISA iGOV và MISA AMIS OneAI cho cán bộ, công chức và người lao động trên địa bàn. MISA iGOV được hướng dẫn phục vụ quản lý, điều hành và xử lý công việc trong cơ quan nhà nước; MISA AMIS OneAI được thực hành cho các nhiệm vụ chuyên môn như soạn thảo văn bản, tổng hợp thông tin, xây dựng nội dung và hỗ trợ tham mưu. Đây là cách tiếp cận có ích hơn việc giới thiệu công nghệ chung chung: gắn nền tảng với những đầu việc cụ thể mà cán bộ đang phải hoàn thành.
Tuy nhiên, tập huấn chỉ tạo điểm khởi đầu. Để MISA iGOV và các công cụ AI thực sự cải thiện công việc, cơ quan cần thống nhất quy trình, phân định trách nhiệm và hướng dẫn cán bộ rà soát đầu ra trước khi dùng hoặc trình ký. AI có thể giúp dựng bản nháp hay gom thông tin, nhưng không thể tự chịu trách nhiệm về căn cứ pháp lý, tính chính xác hoặc quyết định hành chính. Đây là nguyên tắc cần được nhấn mạnh trong mọi chương trình triển khai AI trong quản lý nhà nước: giao việc phù hợp cho máy, giữ quyền phán đoán và trách nhiệm ở con người. Hướng dẫn kích hoạt, quản lý và bàn giao tài khoản tại Lâm Bình cho thấy khâu vận hành cũng quan trọng không kém tính năng phần mềm.
Trợ lý công chức cần tiết kiệm thời gian, không thay quyền phán đoán
Trường hợp Trợ lý ảo Công chức số Xứ Lạng cho thấy một trợ lý công chức có thể hỗ trợ từ việc tra cứu quy định, tìm căn cứ pháp lý đến tóm tắt tài liệu và dự thảo văn bản. Một cán bộ cấp xã cho biết công cụ giúp tạo dự thảo từ thông tin nhiệm vụ hoặc mẫu có sẵn, nhờ đó ông có thêm thời gian kiểm tra, chỉnh sửa và hoàn thiện nội dung trước khi trình lãnh đạo. Nhu cầu này càng rõ sau sắp xếp tổ chức bộ máy, khi khối lượng và phạm vi công việc của cán bộ, nhất là ở cấp xã, tăng lên. Theo số liệu được nêu về giải pháp tại Lạng Sơn, từ đầu năm 2026 tỉnh đã cấp hơn 3.800 tài khoản, khoảng 98% phát sinh truy cập; hệ thống ghi nhận hơn 240.000 lượt truy cập và hơn 220.000 lượt truy vấn tại trên 180 cơ quan, đơn vị.
Số lượt dùng cho thấy công cụ đã được đưa vào thực tế, nhưng thước đo đáng quan tâm hơn là chất lượng và thời gian xử lý. Nguồn tin về giải pháp Xứ Lạng cho biết trợ lý ảo giúp rút ngắn khoảng 30–50% thời gian ở một số công việc ban đầu như tìm căn cứ pháp lý, tóm tắt tài liệu, lập đề cương báo cáo và dự thảo văn bản. Kết quả ấy không đồng nghĩa có thể bỏ khâu đối chiếu: trợ lý cần cung cấp căn cứ để người dùng kiểm tra, còn cán bộ phải chịu trách nhiệm về nội dung cuối cùng. Xứ Lạng dự kiến tiếp tục phát triển chức năng theo lĩnh vực chuyên môn; đây là hướng đi hợp lý nếu dựa trên nhu cầu thực tế và hướng dẫn kỹ năng đặt câu hỏi, kiểm chứng nguồn. Trợ lý công chức thời số hóa chỉ có ý nghĩa khi giúp bộ máy phục vụ người dân, doanh nghiệp tốt hơn.
