Thỏa thuận NIC–Canva: bước ngoặt cho Canva giáo dục Việt Nam
Thỏa thuận hợp tác chiến lược giữa Trung tâm Đổi mới sáng tạo Quốc gia (NIC) và nền tảng thiết kế trực quan Canva là một mô hình hợp tác công – tư trong giáo dục nhằm đưa công cụ thiết kế AI và kỹ năng số vào mọi cấp học phổ thông, giúp giáo viên và học sinh trên toàn quốc tiếp cận miễn phí công cụ sáng tạo số, tư duy thiết kế và ứng dụng trí tuệ nhân tạo trong dạy – học một cách thiết thực và lâu dài. NIC và Canva đã ký Bản ghi nhớ hợp tác nhằm thúc đẩy sáng tạo số và ứng dụng AI trong giáo dục, với trọng tâm là nâng cao năng lực sáng tạo số, tư duy thiết kế và khả năng sử dụng AI của đội ngũ nhà giáo và học sinh. Điều đáng nói không phải là AI có vào lớp học hay không, mà là nó được đưa vào một cách bình đẳng, đơn giản và hiệu quả, thay vì chỉ phục vụ nhóm có điều kiện tốt.
Vì sao hợp tác công – tư giáo dục trở nên cấp thiết lúc này?
Điểm đáng chú ý của thỏa thuận NIC–Canva là nó xuất hiện đúng lúc AI đã len vào lớp học nhưng hạ tầng và kỹ năng còn thiếu hụt. Khảo sát của OECD cho thấy 64% giáo viên tại Việt Nam đã sử dụng AI trong dạy học, nhưng 71% cho biết trường học thiếu hạ tầng và công cụ số, và trong nhóm chưa dùng AI, 60% nói họ chưa đủ kỹ năng. Nếu Nhà nước tự xoay xở, quá trình này sẽ chậm; nếu doanh nghiệp tự đi, tác động sẽ hẹp. Hợp tác công – tư giáo dục vì vậy trở thành cách hợp lý để lấp khoảng trống giữa chủ trương chuyển đổi số và thực tế lớp học. NIC giữ vai trò "hạt nhân kết nối" giữa Chính phủ, doanh nghiệp công nghệ, trường học và cộng đồng đổi mới sáng tạo, nhằm phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao và nâng năng lực cạnh tranh quốc gia. Trong bối cảnh khoa học – công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số đã được xác định là động lực phát triển đất nước, việc đưa thiết kế AI trường học qua nền tảng như Canva là một bước đi mang tính chiến lược, không phải phong trào nhất thời.
Thiết kế AI trường học: từ khẩu hiệu đến thực hành cụ thể
Điểm mạnh của chương trình Canva giáo dục Việt Nam là nó gắn AI và kỹ năng số học sinh với những hoạt động rất cụ thể, thay vì chỉ là khẩu hiệu. NIC cam kết đồng hành đưa tài khoản Canva Giáo dục miễn phí, sử dụng vô thời hạn, đến toàn bộ cán bộ quản lý giáo dục, giáo viên và học sinh các trường phổ thông trên toàn quốc. Đây không chỉ là cấp công cụ thiết kế, mà là mở quyền truy cập lâu dài vào một nền tảng thiết kế và truyền thông trực quan hàng đầu thế giới. Song song, chương trình đào tạo và bồi dưỡng kỹ năng số cho 30.000 giáo viên giúp họ sử dụng thành thạo AI để đổi mới phương pháp giảng dạy và học tập. Khi giáo viên được trang bị kỹ năng, AI trong lớp học mới đi từ "thử nghiệm" sang "chuẩn mới". Quan trọng hơn, tư duy thiết kế và sáng tạo số từ Canva được lồng ghép như lớp bổ trợ trong các chương trình STEM và đào tạo hiện có của NIC, giúp thiết kế AI trường học trở thành phần tự nhiên của chương trình, không phải ngoại lệ dành cho vài câu lạc bộ.
Tác động thực tế tới học sinh và giáo viên: cơ hội hay thách thức?
Ở góc độ người dùng cuối, hợp tác này thay đổi rất rõ cách giáo viên và học sinh tiếp cận AI kỹ năng số. Tài khoản Canva Giáo dục miễn phí được triển khai cho trường học, giáo viên và học sinh từ bậc mầm non đến trung học phổ thông trên cả nước, không phân biệt vùng miền. Điều này xóa bớt rào cản công nghệ giữa trường trung tâm và trường vùng xa, nếu khâu triển khai không bỏ quên những nơi hạ tầng còn yếu. Chuỗi 6 webinar quốc gia trong hai tháng 9 và 10/2026 dành cho lãnh đạo và cán bộ quản lý trường học, cùng chương trình tương tự cho giáo viên, cho thấy chiến lược đi từ "đầu hệ thống": thay đổi nhận thức của người ra quyết định, sau đó đến người đứng lớp. Cuộc thi Canva Creative Challenge 2026 cho học sinh K-12, dự kiến kết nối khoảng 3.000 học sinh trên toàn quốc, không chỉ là sân chơi, mà là cách ép buộc học sinh dùng công cụ thiết kế, truyền thông trực quan để giải quyết bài toán sáng tạo số. Nếu được tổ chức công bằng, đây sẽ là "phòng thí nghiệm" kỹ năng số quy mô lớn chứ không chỉ là cuộc thi hình thức.
Kết luận: NIC–Canva đang thử nghiệm mô hình mới cho giáo dục số
Thỏa thuận NIC–Canva không phải là một dự án tặng phần mềm ngắn hạn, mà là thử nghiệm mô hình hợp tác công – tư giáo dục mới, gắn công cụ công nghệ với đào tạo con người. Ba mục tiêu: thúc đẩy sáng tạo số và ứng dụng AI thực chất, mở rộng cơ hội tiếp cận công cụ miễn phí cho giáo viên – học sinh trên toàn quốc, và xây dựng nền tảng hợp tác công – tư bền vững, cho thấy tư duy dài hạn về nguồn nhân lực số. Quan điểm của NIC rằng AI không thay thế con người mà hỗ trợ thầy dạy tốt hơn, trò học tốt hơn, nếu được giữ vững, sẽ giúp chương trình tránh rơi vào lối "thần thánh hóa công nghệ". Vấn đề còn lại nằm ở triển khai: hạ tầng mạng, thiết bị ở vùng khó khăn, năng lực hỗ trợ kỹ thuật tại trường, và cách đánh giá kỹ năng số trong lớp học. Tuy vậy, việc một nền tảng thiết kế trực quan hàng đầu thế giới cam kết trao quyền thiết kế cho mọi người, kết hợp với vai trò kết nối hệ sinh thái của NIC, là tín hiệu tích cực: giáo dục số ở Việt Nam đang dịch chuyển từ nói về chuyển đổi số sang xây dựng những công cụ và kỹ năng cụ thể cho thế hệ công dân số.
