Hợp tác NIC – Canva: Bước đi chiến lược cho nhân lực số quốc gia
Hợp tác chiến lược giữa Trung tâm Đổi mới sáng tạo Quốc gia (NIC) và Canva trong giáo dục là sáng kiến đưa công cụ thiết kế AI, tài khoản Canva Giáo dục miễn phí và chương trình đào tạo kỹ năng số vào trường phổ thông, nhằm thay đổi cách dạy – học, nuôi dưỡng tư duy sáng tạo số và xây nền nhân lực số quốc gia từ đội ngũ giáo viên và học sinh ngay trong lớp học. Ngày 25/8 tại Hà Nội, NIC trực thuộc Bộ Tài chính và Canva đã ký Bản ghi nhớ hợp tác chiến lược, hướng đến nâng cao năng lực sáng tạo số, tư duy thiết kế và khả năng ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) cho giáo viên và học sinh trên cả nước. Đây không chỉ là thêm một nền tảng công nghệ vào trường học, mà là một bước đi chính sách để hiện thực hóa hai Nghị quyết của Bộ Chính trị về đột phá khoa học – công nghệ, chuyển đổi số quốc gia và đổi mới giáo dục, đào tạo. Thông điệp chính của hợp tác này rất rõ: nếu Việt Nam muốn cạnh tranh trong kỷ nguyên số, thì lớp học phải trở thành nơi hình thành kỹ năng số và năng lực sáng tạo, chứ không chỉ truyền đạt kiến thức.
Ba mục tiêu trọng tâm: học sinh, giáo viên và mô hình công – tư
Thỏa thuận NIC – Canva xoay quanh ba mục tiêu trọng tâm: trang bị kỹ năng số cho học sinh, đào tạo giáo viên AI và xây dựng mô hình hợp tác công – tư bền vững trong giáo dục số. Ở phía người học, các em từ mầm non đến trung học phổ thông được tiếp cận tài khoản Canva Giáo dục hoàn toàn miễn phí và có giá trị sử dụng vô thời hạn, cùng các công cụ thiết kế công cụ học tập và truyền thông trực quan dựa trên AI. Điều này thu hẹp khoảng cách số giữa vùng thuận lợi và vùng khó, khi hạ tầng phần mềm được chuẩn hóa trên toàn quốc. Ở phía người dạy, chương trình đào tạo kỹ năng số cho 30.000 giáo viên nhằm giúp đội ngũ nhà giáo sử dụng thành thạo AI trong đổi mới phương pháp giảng dạy và học tập. Đây là bước đi mang tính nền tảng: AI kỹ năng số không thể chỉ là năng lực của học sinh; nếu giáo viên không hiểu và làm chủ công nghệ, chuyển đổi số trong lớp học sẽ luôn nửa vời. Cuối cùng, việc NIC đồng hành truyền thông, kết nối và tích hợp Canva vào hệ sinh thái STEM của mình là cách cụ thể hóa mô hình công – tư: nhà nước định hướng, doanh nghiệp công nghệ cung cấp nền tảng và chuyên môn, trường học là nơi triển khai và phản hồi.
Webinar, cuộc thi và tích hợp STEM: Khi AI đi vào đời sống trường học
Điểm đáng chú ý của chương trình Canva giáo dục Việt Nam là không dừng ở cấp chính sách, mà thiết kế những hoạt động rất cụ thể để AI đi vào đời sống trường học. Chuỗi 6 webinar quốc gia trong tháng 9 và 10/2026 dự kiến quy tụ khoảng 2.000 lãnh đạo, cán bộ quản lý và đại diện các trường, nhằm giới thiệu Canva và các phương thức ứng dụng AI trong đổi mới phương pháp dạy học sáng tạo cho đội ngũ nòng cốt. Đây là tầng quyết định: nếu hiệu trưởng, trưởng khoa, lãnh đạo phòng đào tạo không hiểu giá trị của AI và tư duy thiết kế, thì giáo viên sẽ rất khó áp dụng trong thực tế. Ở phía học sinh, cuộc thi Canva Creative Challenge 2026 cho K-12 đặt mục tiêu kết nối khoảng 3.000 em trên toàn quốc, phát động từ tháng 9/2026 tại ba miền và chung kết toàn quốc vào tháng 1/2027. Cuộc thi này không chỉ rèn kỹ năng thiết kế, mà còn biến thiết kế công cụ học tập và nội dung số thành sân chơi sáng tạo, giúp thế hệ trẻ nhìn AI như đối tác hỗ trợ ý tưởng. Quan trọng hơn, hai bên dự kiến tích hợp các cấu phần đào tạo về tư duy thiết kế, sáng tạo số và truyền thông trực quan của Canva như lớp bổ trợ trong các chương trình STEM và đào tạo hiện có của NIC. Khi STEM gắn với thiết kế và kể chuyện bằng dữ liệu, học sinh sẽ thấy khoa học không khô khan, mà gắn liền với sản phẩm số hữu hình.
Vai trò người thầy trong kỷ nguyên AI: công nghệ là trợ lý, không phải chủ thể
Điểm đáng đánh giá cao trong cách NIC nói về chuyển đổi số là sự tỉnh táo trước sức hút công nghệ. Phó Giám đốc NIC Đỗ Tiến Thịnh nhấn mạnh: chuyển đổi số trong giáo dục không đơn thuần là đưa thêm công nghệ vào lớp học, mà phải tạo ra một phương thức dạy và học tốt hơn, sáng tạo hơn, cá nhân hóa hơn và mở rộng cơ hội tiếp cận tri thức. Ông cũng chỉ rõ rằng AI có thể tạo nội dung, phân tích, gợi ý ý tưởng và tiết kiệm thời gian; nhưng người thầy vẫn là người định hướng tư duy, truyền cảm hứng và giúp học sinh hình thành năng lực tự học, sáng tạo, giải quyết vấn đề. Mục tiêu cuối cùng của ứng dụng AI trong giáo dục không phải để thay thế con người, mà để công nghệ giúp người thầy dạy tốt hơn và người học học tốt hơn. Ở góc nhìn chiến lược, đây là thông điệp rất quan trọng cho quá trình đào tạo giáo viên AI. Nếu giáo viên được huấn luyện chỉ như “người vận hành công cụ”, thì nhân lực số quốc gia sẽ thiếu chiều sâu. Ngược lại, nếu họ được xem là nhà thiết kế trải nghiệm học tập, dùng Canva và AI như trợ lý sư phạm, thì lớp học có thể trở thành môi trường sáng tạo thực sự. Từ đó, các chương trình đào tạo giáo viên AI cần đi xa hơn các hướng dẫn kỹ thuật, để chạm vào năng lực thiết kế bài học, đánh giá học sinh và dẫn dắt lớp học số.
Kết luận: Từ tài khoản miễn phí đến chiến lược nhân lực số
Có thể nhìn thỏa thuận NIC – Canva như một “gói công cụ” khá hoàn chỉnh cho mục tiêu nhân lực số quốc gia: hạ tầng thiết kế số miễn phí cho mọi trường phổ thông, chương trình AI kỹ năng số cho hàng chục nghìn giáo viên, hoạt động bồi dưỡng cho lãnh đạo nhà trường và sân chơi sáng tạo cho học sinh. Tuy nhiên, để những công cụ thiết kế công cụ học tập này không nằm yên trên hệ thống, Việt Nam cần ba điều: chính sách khuyến khích trường đưa thiết kế số vào chương trình chính khóa hoặc ngoại khóa; cơ chế ghi nhận nỗ lực đổi mới của giáo viên; và mạng lưới cộng đồng thực hành giữa các trường để chia sẻ bài giảng, sản phẩm, kinh nghiệm. Nếu làm được, nội dung như bài giảng, dự án STEM, tài liệu hướng nghiệp sẽ được học sinh và giáo viên “đồng thiết kế” trên Canva, tạo ra kho học liệu sống và liên tục cập nhật. Khi đó, nhân lực số quốc gia không hình thành từ vài khóa học ngắn hạn, mà từ chính thói quen sáng tạo số hằng ngày trong lớp học. Canva giáo dục Việt Nam vì thế không nên được nhìn như một ưu đãi phần mềm, mà là phép thử cho khả năng biến công nghệ thành năng lực cạnh tranh của hệ thống giáo dục.
