Liên kết chỉ có ý nghĩa khi chạm đến kỹ năng thực tế
Hợp tác đại học ngân hàng là cách nhà trường và ngân hàng cùng kết nối chương trình học với kinh nghiệm nghề nghiệp, nghiên cứu và cơ hội việc làm để người học sẵn sàng hơn khi bước vào thị trường lao động. Mô hình này đáng chú ý trong bối cảnh công nghệ số, trí tuệ nhân tạo và hội nhập quốc tế đang làm thay đổi yêu cầu đối với nhân lực ngành tài chính. Đại học Kinh tế Quốc dân và ABBank vừa ký thỏa thuận hợp tác với định hướng trao đổi chuyên môn, nghiên cứu, trải nghiệm, thực tập và hướng nghiệp cho sinh viên. Đây là phạm vi rộng, có thể tạo nhiều điểm tiếp xúc giữa giảng đường và ngân hàng. Tuy nhiên, bản thân lễ ký kết chưa chứng minh khoảng cách kỹ năng đã được thu hẹp. Giá trị của liên kết doanh nghiệp đại học phải nằm ở cơ hội để sinh viên thực hành, tiếp nhận phản hồi nghề nghiệp và học những năng lực mà công việc đòi hỏi.
ABBank–NEU: Hợp tác rộng, nhiều hướng triển khai
Thỏa thuận giữa ABBank và Đại học Kinh tế Quốc dân không chỉ hướng đến đào tạo nhân lực ngân hàng. Nhà trường kỳ vọng chuyên gia và nhà quản lý của ngân hàng tham gia giảng dạy, chia sẻ kinh nghiệm, góp ý chương trình, đồng thời hỗ trợ sinh viên tham quan và thực tập. Hai bên còn dự kiến hợp tác nghiên cứu trong ngân hàng số, trí tuệ nhân tạo, quản trị rủi ro và tài chính bền vững, bên cạnh học bổng, hỗ trợ nghiên cứu và giải pháp tài chính cho trường. Quy mô đó tạo dư địa để hợp tác phát triển lâu dài, thay vì chỉ phục vụ một đợt tuyển dụng. Nhưng phạm vi rộng cũng đặt ra yêu cầu chuyển cam kết thành hoạt động cụ thể: sinh viên nào được tiếp cận, nội dung nào được cập nhật và trải nghiệm tại ngân hàng có gắn với kiến thức trên lớp hay không. Nếu thiếu những bước này, một thỏa thuận nhiều kỳ vọng vẫn có thể dừng ở mức tuyên bố.
Trong khuôn khổ hợp tác, nguồn hỗ trợ được nêu gồm 300 triệu đồng học bổng An Bình dành cho 30 sinh viên của Viện Ngân hàng – Tài chính và 200 triệu đồng cho quỹ nghiên cứu khoa học của viện. Những hỗ trợ này có thể giảm trở ngại trước mắt cho sinh viên và tạo điều kiện cho nghiên cứu, nhưng không thay thế việc nâng chất lượng thực hành nghề nghiệp. Đào tạo nhân lực ngân hàng cần kết hợp kiến thức nền với cơ hội tiếp xúc quy trình, công nghệ và tình huống công việc.
Hồng Đức: Đặt hàng gắn đào tạo với vị trí việc làm
Tại Thanh Hóa, hướng tiếp cận được mô tả cụ thể hơn: nhiều ngân hàng và doanh nghiệp ký với Đại học Hồng Đức để đào tạo theo cơ chế đặt hàng, gắn tuyển sinh và dạy nghề với vị trí việc làm cùng nhu cầu của từng đơn vị. Khác với một thỏa thuận hợp tác chung, cách làm này bắt đầu từ câu hỏi doanh nghiệp cần người làm công việc gì, rồi mới xác định hướng đào tạo phù hợp. Bối cảnh địa phương cũng tạo sức ép rõ rệt: Thanh Hóa có hơn 23 nghìn doanh nghiệp, công ty đang hoạt động và nhu cầu nhân lực chất lượng cao được mô tả là lớn. Đây là lợi thế của đào tạo theo đặt hàng: mục tiêu đầu ra có thể sát nhu cầu tuyển dụng hơn. Song mô hình chỉ có ý nghĩa với người học nếu cơ hội tiếp cận công việc và lộ trình nghề nghiệp được làm rõ; bài toán không thể dừng ở việc doanh nghiệp nêu nhu cầu còn nhà trường mở lớp.
Chương trình tại Hồng Đức cũng trao 10 suất học bổng cho 10 sinh viên có hoàn cảnh đặc biệt khó khăn, có ý chí vươn lên và kết quả học tập tốt. Học bổng giúp giảm gánh nặng và khích lệ người học, trong khi liên kết với doanh nghiệp có thể mở thêm cơ hội trải nghiệm thực tế. Hai tác động này bổ trợ nhau nhưng không đồng nhất: hỗ trợ tài chính giúp sinh viên tiếp tục học, còn đào tạo gắn việc làm phải giúp họ có năng lực đáp ứng công việc sau tốt nghiệp.
Từ cam kết đến kết quả: cần theo dõi điều gì?
Hai trường hợp cho thấy không nên xem thỏa thuận hợp tác chung và đào tạo theo đặt hàng là một. Mô hình ABBank–NEU mở ra nhiều hướng về chương trình, nghiên cứu, thực tập và hỗ trợ sinh viên; mô hình tại Hồng Đức nhấn mạnh vị trí việc làm và nhu cầu của đơn vị tuyển dụng. Cả hai đều có thể hữu ích, nhưng phục vụ những tầng nhu cầu khác nhau: một bên xây nền tảng kết nối lâu dài, bên kia nhắm sát hơn vào yêu cầu tuyển dụng cụ thể. Trường Hồng Đức đã ký với nhiều đơn vị để tổ chức tuyển sinh, dạy nghề theo nhu cầu; các bên cũng được đề nghị cụ thể hóa thỏa thuận bằng hoạt động thiết thực và bền vững. Đó là bước cần thiết, nhưng hiệu quả không nên được mặc định từ số lễ ký hay số suất hỗ trợ. Điều đáng theo dõi là mức độ sinh viên được học qua công việc thực tế và mức độ nội dung đào tạo khớp với nhu cầu nghề nghiệp.
Kết luận, hợp tác đại học ngân hàng có tiềm năng thu hẹp khoảng cách kỹ năng nếu doanh nghiệp tham gia vào quá trình học chứ không chỉ xuất hiện ở khâu ký kết. Đào tạo theo đặt hàng có ưu thế về độ sát với nhu cầu tuyển dụng, còn thỏa thuận rộng tạo không gian cho nghiên cứu và phát triển năng lực lâu dài. Muốn hai cách làm bền vững, các bên cần chuyển cam kết thành trải nghiệm, nội dung học và cơ hội nghề nghiệp cụ thể cho sinh viên. Liên kết doanh nghiệp đại học chỉ đáng tin khi lợi ích của người học thể hiện được trong quá trình đào tạo và con đường sau tốt nghiệp.
