Tuyến đường chiến lược và cuộc di dời chưa từng có ở Tây Ninh
Dự án đường Tân An Bình Hiệp là tuyến giao thông mới dài khoảng 66,81km, tổng mức đầu tư 9.318 tỷ đồng, cần thu hồi hơn 417ha đất, đi qua 9 xã phường và được xác định là công trình hạ tầng giao thông trọng điểm kết nối trung tâm tỉnh với vùng Đồng Tháp Mười, cửa khẩu Bình Hiệp và Campuchia, đồng thời kéo theo cuộc di dời và tái định cư quy mô lớn ảnh hưởng tới hàng nghìn hộ dân. Nhìn từ góc độ phát triển, đây là bước đi táo bạo: dùng một trục đường mới để phá thế độc đạo của Quốc lộ 62, khai mở dư địa phát triển cho Đồng Tháp Mười và các địa phương biên giới. Nhưng phía sau những con số là nỗi lo rất cụ thể của người dân về nhà cửa, ruộng vườn, mồ mả tổ tiên. Khi hạ tầng giao thông mở đường cho tăng trưởng, câu hỏi công bằng trong giải phóng mặt bằng Tây Ninh cần được đặt ra thẳng thắn: ai được hưởng lợi nhiều nhất và ai phải hy sinh nhiều nhất trong tiến trình này?
417ha đất, hàng nghìn hộ dân: áp lực giải phóng mặt bằng Tây Ninh
Tổng diện tích đất dự kiến thu hồi để làm đường Tân An Bình Hiệp lên tới hơn 417ha, bao gồm tuyến chính, tuyến kết nối và các khu tái định cư. Diện tích giải phóng mặt bằng đối với phần tuyến chính được ước khoảng 390ha, đi qua 9 xã, phường như Khánh Hậu, Kiến Tường, Mỹ An, Tân Tây, Thạnh Hóa, Thạnh Phước, Mộc Hóa, Tuyên Thạnh và Bình Hiệp. Quy mô này gần như chắc chắn ảnh hưởng đến hàng nghìn hộ dân, chưa kể các tổ chức, cơ sở sản xuất, và quỹ đất nông nghiệp đang là sinh kế chính. Theo cơ quan chuyên môn, chi phí giải phóng mặt bằng trong tổng mức đầu tư là 1.770 tỷ đồng, cho thấy phần “đất” chiếm tỷ trọng rất lớn trong cấu trúc dự án. Câu nói “Muốn làm đường, trước hết phải lo chỗ ở cho dân” không phải khẩu hiệu suông, mà là lời nhắc nhở về trách nhiệm của chính quyền với những người đang phải nhường đất cho hạ tầng giao thông mới. Nếu bồi thường, hỗ trợ, tái định cư không thỏa đáng và minh bạch, sự chậm trễ, khiếu nại, thậm chí xung đột là điều khó tránh.
Phong trào “Thần tốc 60 ngày đêm”: tham vọng tiến độ và điểm nghẽn thực tế
UBND tỉnh phát động phong trào thi đua “Thần tốc 60 ngày đêm”, đặt mục tiêu hoàn thành công tác giải phóng mặt bằng từ ngày 20/9 đến hết ngày 19/11/2026. Song song, tỉnh phấn đấu hoàn thành bồi thường trong tháng 10 và khởi công tuyến chính trong năm 2026, thậm chí đặt mốc khởi công ngay tháng 11/2026. Đây là một khung thời gian đầy tham vọng nếu so với độ phức tạp của hồ sơ đất đai và quy mô di dời. Thực tế, dù 9/9 xã phường đã nhận ranh mốc, bản vẽ và thành lập hội đồng bồi thường, hỗ trợ, tái định cư, vẫn còn nhiều điểm nghẽn: phường Khánh Hậu chưa triển khai kiểm đếm; nhiều trường hợp chưa có giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, xảy ra tranh chấp; nhiều vị trí có mồ mả nhưng chưa xác định được thân nhân. Việc áp dụng chính sách cho suất tái định cư tối thiểu, hỗ trợ san nền, thu nhập giảm sút, đất trong vùng lúa chất lượng cao cũng khiến một số địa phương còn lúng túng. Nếu những vướng mắc này không được giải quyết bằng đối thoại thực chất, chỉ đạo “thần tốc” rất dễ trở thành áp lực hành chính lên cấp cơ sở và người dân.
Khu tái định cư phường Kiến Tường: phép thử của cam kết “chỗ ở mới tốt hơn chỗ cũ”
Chiều 24/9, phường Kiến Tường khởi công Dự án Khu dân cư – tái định cư, một dự án thành phần của đường Tân An Bình Hiệp, với tổng diện tích quy hoạch khoảng 15,6ha. Đây là khu tái định cư đầu tiên trong 4 khu tái định cư của dự án, được đầu tư hạ tầng đồng bộ gồm san nền, giao thông, thoát nước mưa, thoát nước thải, cấp nước, cấp điện, chiếu sáng, thông tin liên lạc và cây xanh. Mục tiêu là bố trí tái định cư cho 61 hộ dân bị ảnh hưởng bởi tuyến đường và các dự án khác, đồng thời chỉnh trang đô thị, nâng cao chất lượng sống khu vực Kiến Tường và lân cận. Tỉnh khẳng định người dân nhường đất cho công trình chung phải có nơi ở mới bằng hoặc tốt hơn nơi ở cũ. Tuyên bố này là chuẩn mực cần thiết, nhưng chỉ có ý nghĩa khi thiết kế khu tái định cư dự án gắn với sinh kế, trường học, y tế, việc làm chứ không chỉ là những lô đất được san nền và kéo điện, nước. Kiến Tường vì thế trở thành phép thử: nếu khu tái định cư này vận hành tốt, niềm tin người dân vào toàn bộ quá trình giải phóng mặt bằng Tây Ninh sẽ được củng cố; ngược lại, mọi cam kết dễ bị xem là lời hứa trên giấy.
Từ kết nối Đồng Tháp Mười đến yêu cầu minh bạch trong phát triển hạ tầng giao thông
Về mặt chiến lược, đường Tân An Bình Hiệp là trục hạ tầng giao thông quan trọng, phá thế độc đạo của Quốc lộ 62, nâng cao năng lực vận tải, mở thêm không gian phát triển dọc hành lang mới và khai mở dư địa cho Đồng Tháp Mười, Kiến Tường, Mộc Hóa cùng các địa phương biên giới. Tuyến này được quy hoạch quy mô 4 làn xe, mỗi chiều 2 làn, phạm vi giải phóng mặt bằng rộng 60m và còn có các tuyến nhánh kết nối với cao tốc, vành đai, khu kinh tế cửa khẩu để phát huy hiệu quả đầu tư. Song một dự án hạ tầng giao thông tốt không chỉ được đo bằng chiều dài tuyến, số làn xe hay tổng vốn đầu tư, mà còn bằng cách nó đối xử với người dân trong vùng dự án. Bài toán giải phóng mặt bằng Tây Ninh vì vậy phải được giải bằng đối thoại, minh bạch thông tin đất đai, lắng nghe ý kiến cộng đồng và tôn trọng sinh kế lâu dài. Nếu làm được điều đó, đường Tân An Bình Hiệp sẽ không chỉ là tuyến nối trung tâm với Đồng Tháp Mười, mà còn là biểu tượng về một cách phát triển có trách nhiệm với người dân bị ảnh hưởng.
