Di dời công trình: Từ phá dỡ sang bảo tồn trong phát triển hạ tầng
Di dời công trình bằng công nghệ nâng nhà trong dự án hạ tầng Bắc Ninh là việc lựa chọn giải pháp dịch chuyển nguyên khối thay vì phá dỡ, nhằm vừa giải phóng mặt bằng cho tuyến đường kết nối sân bay Gia Bình với Thủ đô Hà Nội, vừa giữ lại giá trị tài sản và không gian kiến trúc vốn có của công trình. Cách làm này thể hiện một tư duy phát triển mới: tôn trọng cái đang tồn tại, thay vì xóa đi để làm lại từ đầu. Thay vì coi giải phóng mặt bằng là cuộc “tuyệt chủng” của nhà cửa và di tích, Bắc Ninh đang cho thấy khả năng kết hợp mục tiêu hạ tầng hiện đại với bảo tồn, tạo tiền lệ cho những dự án khác khi phải chọn giữa đường mới và ký ức của cộng đồng.
Kết nối sân bay Gia Bình: Dự án hạ tầng Bắc Ninh mang tính chiến lược
Dự án đầu tư xây dựng tuyến đường kết nối Cảng hàng không quốc tế Gia Bình với Thủ đô Hà Nội không chỉ là một trục giao thông mới, mà là xương sống cho chiến lược phát triển hạ tầng giao thông Bắc Ninh. Theo Nghị quyết 256/2025 của Quốc hội về chủ trương đầu tư Cảng hàng không quốc tế Gia Bình, sân bay này được định hướng trở thành trung tâm kinh tế hàng không thế hệ mới, với hệ thống hạ tầng sân bay, đô thị và khu đô thị liền kề. "Dự án Sân bay Quốc tế Gia Bình tại Bắc Ninh dự kiến có tổng vốn đầu tư gần 196.000 tỷ đồng, được quy hoạch theo tiêu chuẩn cấp 4F với công suất giai đoạn một đạt 30 triệu hành khách/năm". Những con số này cho thấy vì sao tuyến đường kết nối và mọi quyết định di dời công trình trên hành lang dự án đều mang tầm ảnh hưởng lâu dài.
Quyết định di chuyển di tích: Bài toán giữa ký ức và tương lai
Điểm đáng chú ý nhất trong câu chuyện sân bay Gia Bình kết nối với Hà Nội là việc Quốc hội chấp thuận di chuyển hai di tích lịch sử – văn hóa nằm trên tuyến đường: đình Đông Côi (phường Thuận Thành) và đình Tam Sơn (xã Lương Tài). Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn đã ký ban hành Nghị quyết 35/2026 cho phép áp dụng cơ chế, chính sách theo Điều 2 Nghị quyết 256/2025 để thực hiện việc di chuyển này. Nghị quyết có hiệu lực từ ngày 20/9, mở đường pháp lý cho quá trình chuẩn bị, đánh giá và tổ chức di dời di tích. Về bản chất, đây là một lựa chọn khó: ưu tiên trục hạ tầng chiến lược, nhưng đồng thời phải bảo đảm di tích không bị biến mất, mà được chuyển đến vị trí mới với phương án bảo tồn phù hợp. Cách thức di chuyển sẽ là thước đo cho khả năng dung hòa giữa phát triển và ký ức.
Giải pháp sáng tạo: Di dời thay vì phá bỏ, bài học cho quy hoạch
Khi Bắc Ninh lựa chọn di dời biệt thự và di tích để dành đất cho tuyến sân bay Gia Bình kết nối với Hà Nội, thông điệp gửi ra không chỉ là quyết tâm hoàn thành dự án hạ tầng Bắc Ninh, mà là cách tiếp cận mới với phát triển. Nếu cơ quan quản lý, chủ đầu tư và người dân chấp nhận các giải pháp như công nghệ nâng nhà, dịch chuyển công trình, thì khung quy hoạch tương lai có thể bớt đi sự hy sinh cực đoan của các tài sản kiến trúc và di sản văn hóa. Nghị quyết 35/2026 tạo tiền lệ cho việc di chuyển di tích bằng cơ chế rõ ràng, và câu chuyện di dời biệt thự Bắc Ninh cho thấy sức ép hạ tầng có thể được xử lý bằng sáng tạo thay vì phá bỏ. Từ đó, các địa phương khác có thể nhìn vào để xây dựng tiêu chuẩn mới: đường vẫn mở, nhưng di sản không nhất thiết phải biến mất.
