Mục tiêu 10% tăng trưởng GDP: Tham vọng không dành cho người thiếu kiên định
Mục tiêu tăng trưởng GDP Việt Nam 10% là định hướng phát triển kinh tế đặt trọng tâm vào tốc độ cao đi kèm ổn định vĩ mô, chuyển dịch cơ cấu và nâng chất lượng tăng trưởng trên nền tảng năng suất, đổi mới sáng tạo và hội nhập sâu rộng. Nền tảng của tham vọng này không phải là cảm tính mà là kết quả tăng trưởng đã đạt được: GDP 9 tháng tăng 9,01%, thuộc nhóm cao của khu vực và thế giới. Nói cách khác, Việt Nam đang muốn biến một năm bứt phá thành chuẩn mực mới, thay vì đỉnh cao nhất thời.
Sáng 17/10, tại phiên khai mạc Kỳ họp thứ 2, Quốc hội khóa XVI, Thủ tướng Lê Minh Hưng trình bày báo cáo kết quả kế hoạch phát triển kinh tế – xã hội và dự kiến kế hoạch năm sau, trong đó Chính phủ đặt mục tiêu tăng trưởng từ 10% trở lên, gắn với giữ ổn định kinh tế vĩ mô, kiểm soát lạm phát và bảo đảm các cân đối lớn. Đây không chỉ là con số; đó là tuyên bố chính trị – kinh tế rằng năm tới sẽ là năm “tăng tốc, bứt phá, tạo đà, tạo thế và tạo lực” cho giai đoạn thực hiện Nghị quyết Đại hội XIV.
Từ tốc độ sang chất lượng: GDP bình quân đầu người và chuyển dịch giá trị
Đặt mục tiêu tăng GDP bình quân đầu người lên khoảng 6.100 USD không chỉ là nâng thu nhập danh nghĩa, mà là tuyên bố chuyển trục sang phát triển dựa trên giá trị gia tăng cao, thay vì mở rộng theo chiều rộng. Muốn đạt mức này, tăng trưởng GDP Việt Nam không thể chỉ dựa vào khai thác tài nguyên, bất động sản hay lao động giá rẻ; cấu trúc tăng trưởng phải nghiêng về công nghiệp chế biến, chế tạo, dịch vụ hiện đại và nông nghiệp công nghệ cao.
Thực tế, trong 9 tháng, công nghiệp và xây dựng tăng 11,21%, sản xuất công nghiệp tăng 12,33%, còn ngành chế biến, chế tạo tăng gần 13%, tiếp tục giữ vai trò động lực quan trọng của nền kinh tế. Đây là tín hiệu cho thấy Việt Nam đang đi đúng hướng, nhưng cũng là lời nhắc rằng nếu không nâng cấp công nghệ, quản trị và năng suất lao động, mục tiêu GDP bình quân đầu người 6.100 USD sẽ biến thành áp lực lạm phát và bất bình đẳng, thay vì phúc lợi thực sự cho người dân.
Phát triển kinh tế địa phương: Không còn chỗ cho tăng trưởng “một mình một kiểu”
Tăng trưởng hai con số sẽ không thể trở thành hiện thực nếu phát triển kinh tế địa phương vẫn manh mún, mạnh ai nấy làm. Hiện đã có 12 trong tổng số 34 địa phương đạt mức tăng trưởng hai con số, nhiều địa phương như Đồng Nai, Quảng Ninh, Ninh Bình, Khánh Hòa, Thái Nguyên, Hà Tĩnh, Tây Ninh được dự báo vượt mục tiêu cả năm. Ngược lại, 24 trong 34 thành phố và tỉnh tăng trưởng 9 tháng vẫn dưới mục tiêu cả năm, cho thấy sự chênh lệch lớn giữa các vùng.
Nếu không có một khung phối hợp hạ tầng, đầu tư và ưu tiên ngành nghề, tăng trưởng cao ở vài cực sẽ không kéo được cả nền kinh tế. Chính phủ đã tập trung phát triển kết cấu hạ tầng chiến lược, hoàn thành thêm 395 km cao tốc, đưa vào khai thác toàn tuyến cao tốc Bắc – Nam phía Đông và xử lý hàng nghìn dự án tồn đọng với tổng diện tích gần 196.000 ha. Nhưng hạ tầng chỉ là điều kiện cần; điều kiện đủ là các địa phương phải chủ động gắn chiến lược phát triển của mình với chuỗi cung ứng quốc gia và khu vực, thay vì cạnh tranh thu hút đầu tư bằng ưu đãi ngắn hạn.
Xuất khẩu, FDI và công nghệ: Ba trụ cột quyết định thành bại
Mục tiêu tăng trưởng GDP 10% gắn chặt với ba trụ cột: xuất khẩu, FDI và tiến bộ công nghệ. Tổng kim ngạch xuất nhập khẩu cả năm ước đạt 1.110 tỷ USD, lần đầu tiên vượt mốc 1.000 tỷ. Đồng thời, Việt Nam đặt mục tiêu tăng xuất khẩu 15% và nhập khẩu 12% trong năm tới. Đây là tham vọng lớn trong bối cảnh chuỗi cung ứng toàn cầu vẫn nhiều biến động, nhưng cũng là cơ hội để tái định vị Việt Nam trong bản đồ thương mại thế giới.
Vốn FDI đăng ký đạt 50,36 tỷ USD, tăng 76,4%, còn vốn thực hiện đạt 21,1 tỷ USD, tập trung vào chế biến, chế tạo, công nghệ cao, điện tử và bán dẫn. Nếu các địa phương chỉ dừng ở việc “trải thảm đỏ” mà không nâng chất lượng lao động, cải cách thủ tục và bảo đảm hạ tầng số, dòng vốn này có thể chững lại hoặc chuyển hướng. Điểm tích cực là cải cách thủ tục hành chính đã giúp giảm 53% thời gian và 55% chi phí tuân thủ cho người dân, doanh nghiệp, tạo nền tảng để doanh nghiệp tập trung vào sản xuất, đổi mới công nghệ thay vì “chạy giấy tờ”.
Người dân được gì và điều kiện tiên quyết để mục tiêu không thành ảo vọng
Một mục tiêu tăng trưởng chỉ có ý nghĩa khi người dân cảm nhận được lợi ích trong đời sống hàng ngày. Hiện tại, lạm phát được kiểm soát, chỉ số giá tiêu dùng bình quân 9 tháng tăng 4,52%, trong khi Việt Nam vẫn bảo đảm nguồn cung xăng dầu, giữ giá ở mức thấp so với khu vực và đáp ứng đủ nhu cầu điện mà không tăng giá. Ngân hàng Nhà nước đã chỉ đạo các tổ chức tín dụng giảm lãi suất cho vay 1,5–2% đối với sản xuất, kinh doanh và lĩnh vực ưu tiên. Đồng thời, Chính phủ cam kết phối hợp chính sách tài khóa – tiền tệ, bảo đảm đủ điện, xăng dầu, thuốc men với giá hợp lý.
Tuy vậy, nền kinh tế vẫn đối mặt thách thức trong điều hành vĩ mô và kiểm soát lạm phát. Để mục tiêu tăng trưởng GDP Việt Nam 10% không trở thành ảo vọng, ba điều kiện tiên quyết là: kỷ luật đầu tư công, tránh lãng phí trong các dự án hạ tầng lớn; nâng chất lượng giáo dục, đào tạo nhân lực kỹ năng cao và chuẩn bị cho APEC 2027 như một phép thử năng lực quốc gia; và giữ vững cải cách thể chế, tiếp tục cắt giảm điều kiện kinh doanh, giải phóng nguồn lực cho khu vực tư nhân. Nếu làm được, tăng trưởng hai con số sẽ không chỉ là con số trong báo cáo, mà là bước nhảy thực sự của thu nhập, việc làm và chất lượng sống.
