Hệ thống điện APEC tại Phú Quốc: không chỉ là thêm vài đường dây
Hệ thống điện APEC 2027 tại Phú Quốc là tập hợp các công trình truyền tải và trạm biến áp mới, được xây dựng và vận hành sớm nhằm bảo đảm cấp điện an toàn, liên tục, có dự phòng cho một sự kiện quốc tế quy mô lớn, đồng thời nâng năng lực năng lượng của đảo để phục vụ phát triển du lịch, dịch vụ và đô thị trong nhiều năm tiếp theo. Điểm nổi bật là Tổng công ty Điện lực miền Nam (EVNSPC) không đợi tới sát thời điểm diễn ra Tuần lễ cấp cao mới chạy đua tiến độ, mà lựa chọn vượt kế hoạch gần một năm để có thời gian “thử lửa” toàn bộ hệ thống. Đây là cách tiếp cận đáng khen: coi APEC là cơ hội nâng cấp dài hạn hạ tầng điện Việt Nam chứ không phải một nhiệm vụ thời vụ. Nếu hạ tầng điện là nền móng của mọi hoạt động, thì Phú Quốc đang được xây lại móng thay vì chỉ sơn sửa bề mặt.
Hai máy biến áp 220 kV và ba dự án EVNSPC: bước nhảy công suất cho đảo Ngọc
Trung tâm của câu chuyện Phú Quốc năng lượng là trạm 220 kV mới cùng hai máy biến áp 220 kV – 250 MVA đầu tiên đã được đóng điện thành công. Việc đưa các máy biến áp này vào vận hành giúp hoàn thiện hạ tầng điện, tăng độ an toàn, ổn định và khả năng dự phòng cho hệ thống điện Phú Quốc, đáp ứng yêu cầu cấp điện liên tục cho phát triển kinh tế – xã hội và các sự kiện đối ngoại lớn, đặc biệt là Hội nghị cấp cao APEC. Song song, EVNSPC dự án điện gồm trạm biến áp 220 kV Phú Quốc, đường dây 110 kV Phú Quốc – Bắc Phú Quốc và Phú Quốc – Nam Phú Quốc đã lần lượt đóng điện, nâng tổng năng lực cấp điện của đặc khu lên 315 MVA và có thể mở rộng tới 500 MVA. Theo EVNSPC, ba dự án với tổng mức đầu tư gần 2.165 tỉ đồng đi vào vận hành đã đánh dấu bước tiến quan trọng trong việc hoàn thiện hệ thống lưới điện truyền tải tại Phú Quốc. Đây không chỉ là tăng thêm megavolt-ampere, mà là tạo liên kết mạch vòng, bảo đảm tiêu chuẩn N-1 – tức hệ thống vẫn vận hành ổn định kể cả khi một phần bị sự cố.
Từ có điện đến điện tin cậy: APEC như một bài kiểm tra năng lực hạ tầng
Nếu coi APEC là kỳ thi của hạ tầng điện Việt Nam, thách thức không nằm ở câu hỏi “có đủ công suất hay không”, mà ở bài toán “điện có tin cậy hay không”. Các nguồn cung cấp điện cho địa điểm hội nghị, lưu trú, dịch vụ phải được bảo đảm liên tục; một sự cố, dù ngắn, cũng có thể làm gián đoạn cả chuỗi dịch vụ phía sau. Đây là lý do EVNSPC và các đơn vị liên quan đặt mục tiêu hoàn thành trong năm 2026, sớm khoảng một năm so với yêu cầu, để có thời gian vận hành và tổ chức diễn tập xử lý sự cố trước khi sự kiện diễn ra. Cách chuẩn bị này phản ánh một tư duy mới trong quản trị hạ tầng điện Việt Nam: không chờ sự cố rồi chữa cháy, mà chủ động nhận diện rủi ro, xây dựng kịch bản và diễn tập từ sớm. Với các đường dây 110 kV nối Bắc – Nam Phú Quốc đã đóng điện, hệ thống chuyển từ trạng thái “có công trình” sang “sẵn sàng vận hành”, tạo thêm năng lực dự phòng cho du lịch và đô thị chứ không chỉ cho vài ngày APEC.
Những khó khăn phía sau tiến độ vượt trước và ý nghĩa với hạ tầng điện Việt Nam
Không có hạ tầng điện nào hoàn thiện trên giấy. Ba dự án EVNSPC vượt tiến độ là kết quả của một quá trình giải bài toán mặt bằng phức tạp, nơi đường dây đi qua nhiều khu vực, ảnh hưởng tới nhiều tổ chức và hộ dân. Việc vận chuyển vật tư, thiết bị từ đất liền ra đảo, thiếu hụt lao động khi nhiều dự án APEC đồng loạt triển khai, cộng với thời tiết mưa kéo dài, đã tạo ra sức ép không nhỏ. Thế nhưng chính quyền địa phương và người dân chấp nhận nhường đất vì sự phát triển chung, cùng việc lãnh đạo EVNSPC trực tiếp bám công trường, đã biến áp lực thành động lực. Thành công của dự án máy biến áp 220 kV tại Phú Quốc cũng khẳng định năng lực của doanh nghiệp trong nước như Tổng công ty Thiết bị điện Đông Anh, từ thiết kế đến chế tạo các máy biến áp truyền tải công suất lớn, phục vụ phát triển kinh tế – xã hội, đảm bảo an ninh năng lượng và bảo vệ chủ quyền biển đảo. Hạ tầng điện Việt Nam vì thế không chỉ dày thêm vài trang hồ sơ, mà thể hiện rõ hơn khả năng tự chủ công nghệ và quản lý một hệ thống điện hiện đại.
APEC như cú hích dài hạn cho Phú Quốc năng lượng
Điều đáng nói là hạ tầng điện phục vụ APEC không dừng lại ở nhiệm vụ cho một tuần lễ cấp cao. Các công trình mới tạo thêm năng lực dự phòng cho Phú Quốc, đáp ứng nhu cầu phát triển du lịch, dịch vụ và đô thị trong những năm tới. Khi hệ thống đạt tiêu chí N-1, liên kết mạch vòng và có thể mở rộng tới 500 MVA, đảo Ngọc bước vào giai đoạn mới: năng lượng không còn là nút thắt, mà trở thành động lực bứt phá kinh tế – xã hội. Theo lãnh đạo ngành điện, bảo đảm cung cấp điện an toàn, tin cậy phục vụ Hội nghị cấp cao APEC là nhiệm vụ được ưu tiên đặc biệt. Nhưng ưu tiên này mang lại một giá trị lớn hơn: đặt chuẩn mới cho cách Việt Nam chuẩn bị hạ tầng điện cho các sự kiện quốc tế, đồng thời nâng chất lượng sống của cư dân và doanh nghiệp địa phương. Hạ tầng năng lượng rõ ràng là yếu tố then chốt cho thành công của APEC, nhưng sau ánh đèn hội nghị, nó tiếp tục là nền tảng để Phú Quốc vươn lên như một trung tâm du lịch và dịch vụ mang tầm khu vực.
