Đầu tư ra nước ngoài Việt Nam: bức tranh khởi sắc nhưng không chỉ là “đi ra cho biết”
Đầu tư ra nước ngoài của Việt Nam là quá trình doanh nghiệp trong nước rót vốn, lập dự án và nắm giữ lợi ích dài hạn tại các thị trường ngoài lãnh thổ, nhằm tìm kiếm lợi nhuận, mở rộng chuỗi giá trị và gia tăng ảnh hưởng kinh tế khu vực. Trong 8 tháng đầu năm, các nhà đầu tư trong nước đã triển khai 113 dự án mới đi kèm 29 lượt điều chỉnh vốn, nâng quy mô đầu tư ra nước ngoài lên mức đáng kể. Dù con số này thường được nhắc như một thành tích, ý nghĩa sâu hơn nằm ở việc doanh nghiệp Việt đang dịch chuyển chiến lược, coi thị trường bên ngoài là phần tiếp nối tự nhiên của quá trình phát triển, thay vì chỉ là sân chơi thử nghiệm. Sự mở rộng này cho thấy một tâm thế khác: chủ động tìm chỗ đứng thay vì chờ dòng vốn ngoại tìm đến.
Cơ cấu vốn: từ khai khoáng sang vận tải, năng lượng và nông nghiệp
Điểm đáng nói nhất trong làn sóng đầu tư ra nước ngoài Việt Nam lần này là sự dịch chuyển cơ cấu ngành. Nếu như trước đây, khai khoáng từng là lĩnh vực chiếm tỷ trọng vốn lớn nhất trong tổng vốn đầu tư đang còn hiệu lực, thì dòng vốn mới trong 8 tháng lại đổ mạnh vào vận tải, kho bãi, sản xuất và phân phối điện, khí đốt, cùng nông nghiệp, lâm nghiệp, thủy sản. Nói cách khác, doanh nghiệp Việt đang chuyển từ tư duy khai thác tài nguyên sang xây dựng hạ tầng dịch vụ và năng lượng, những khu vực tạo nền cho thương mại khu vực. Đây là lựa chọn mang tính dài hạn hơn: thay vì chỉ dựa vào tài nguyên sở tại, họ đặt cược vào năng lực vận hành hệ thống và chuỗi cung ứng, thứ có thể tái sử dụng, mở rộng và nhân bản sang nhiều thị trường.
Lào: thị trường ưu tiên chứ không chỉ là láng giềng thân thiết
Lào không còn là một lựa chọn mang tính cảm tính hay thuần túy “hàng xóm thân thiết”, mà đang là thị trường ưu tiên rõ ràng của dòng vốn FDI Lào từ phía Việt Nam. Tính trong 8 tháng, Lào dẫn đầu về vốn nhận được từ nhà đầu tư Việt, và xét lũy kế, nước này chiếm hơn một phần tư tổng vốn đầu tư ra nước ngoài đang còn hiệu lực. Điều này cho thấy doanh nghiệp Việt mở rộng sang môi trường mà họ hiểu văn hóa, pháp lý và nhu cầu hạ tầng, giảm bớt chi phí thử sai. Khi vốn mới tập trung mạnh vào vận tải, điện – khí và nông nghiệp, việc Lào đứng đầu là hợp lý: đây là thị trường còn dư địa lớn cho hạ tầng cơ bản. Nói thẳng, Lào đang trở thành nơi Việt Nam “đặt cược” vào năng lực làm nhà thầu hạ tầng khu vực, chứ không chỉ là điểm đến đầu tư truyền thống.
Ấn Độ, Indonesia và bản đồ mở rộng của doanh nghiệp Việt
Sự xuất hiện của Ấn Độ và Indonesia trong nhóm ba địa bàn thu hút nhiều vốn Việt Nam nhất từ đầu năm là tín hiệu cho thấy địa bàn đầu tư của doanh nghiệp Việt Nam cũng ngày càng rộng. Không còn quanh quẩn vài thị trường quen thuộc, họ bắt đầu tìm cách chen chân vào các nền kinh tế lớn hơn ở châu Á, nơi cạnh tranh gay gắt nhưng quy mô đủ lớn để biện minh cho rủi ro. Bức tranh này cũng cho thấy hoạt động đầu tư ra nước ngoài của doanh nghiệp Việt Nam đang tiếp tục mở rộng cả về lĩnh vực lẫn địa bàn. Đây là bước chuyển mang tính “trưởng thành”: dám bước vào sân chơi lớn, chủ động chọn ngành có giá trị gia tăng cao, thay vì chỉ tìm lợi thế dễ dãi như lao động rẻ hay ưu đãi thuế. Ai chậm chân trong trận địa mới này có nguy cơ bị bỏ lại ngay trên sân nhà.
