Đồng thuận về mục tiêu, chưa thống nhất cách đi
Fed tăng lãi suất là việc ngân hàng trung ương Mỹ nâng chi phí vay nhằm hạ nhiệt nhu cầu và đưa lạm phát về mục tiêu 2%, nhưng quyết định cần cân bằng với sức khỏe việc làm và tăng trưởng. Sau báo cáo việc làm tháng 10 công bố ngày 6/11, Chủ tịch Fed San Francisco Mary Daly cho rằng nhiều khả năng cần tiếp tục thắt chặt chính sách để kiểm soát giá cả. Quan điểm ấy phản ánh một đồng thuận ngày càng rõ: lạm phát vẫn là vấn đề chưa thể gác lại, dù các quan chức chưa cùng tiếng nói về tốc độ hành động.
Cùng ngày, Chủ tịch Fed St. Louis Alberto Musalem cũng đặt kiểm soát giá cả lên hàng đầu. Trước đó, ngày 5/11, Chủ tịch Fed Cleveland Beth Hammack và Chủ tịch Fed Richmond Thomas Barkin ủng hộ tăng lãi suất từng bước. Với người dân, tranh luận này không hề xa vời: giá cả tăng bào mòn sức mua, đặc biệt với những hộ khó theo kịp chi phí sinh hoạt. Daly nhấn mạnh kiểm soát lạm phát là ưu tiên vì người dân không thể theo kịp đà tăng giá; Musalem gọi lạm phát là một loại thuế lũy thoái.
Việc làm mạnh làm suy yếu lập luận chờ đợi
Báo cáo việc làm Mỹ tháng 10 đã khiến lập luận ủng hộ duy trì chính sách thắt chặt có thêm trọng lượng: số việc làm phi nông nghiệp tăng 165.000, cao hơn dự báo 65.000, còn tỷ lệ thất nghiệp giảm từ 4,2% xuống 4,1%. Một thị trường lao động còn sức chống chịu tạo cho Fed thêm dư địa để ưu tiên hạ lạm phát, thay vì phải nới lỏng để ứng phó với suy yếu rõ rệt của việc làm.
Bối cảnh cũng quan trọng: tại cuộc họp tháng trước, Fed giữ nguyên lãi suất và Chủ tịch Fed Kevin Warsh nói các nhà hoạch định chính sách sẽ chờ thêm dữ liệu trước khi quyết định có thắt chặt tiếp hay không. Báo cáo mới nghiêng cán cân về phía tăng lãi suất, nhưng không xóa sạch những điểm yếu trên thị trường lao động. Vì vậy, dữ liệu này là lý do để tiếp tục gây áp lực lên lạm phát, không phải giấy phép cho Fed tăng lãi suất theo một lộ trình định sẵn.
Thị trường cũng phản ứng nhanh: nhà giao dịch nâng xác suất Fed tăng lãi suất trong tháng 12 lên 81% theo công cụ FedWatch. Tuy nhiên, kỳ vọng của thị trường không đồng nghĩa với quyết định đã được chốt.
Bất đồng nằm ở nhịp độ và thời điểm
Điểm chưa ngã ngũ không phải là mục tiêu kiềm chế lạm phát, mà là mức độ và tốc độ siết chính sách. Daly ủng hộ thắt chặt thêm nhưng chưa nêu thời điểm hay quy mô; bà cho rằng Fed cần tiếp tục thu thập thông tin và điều chỉnh từng bước theo diễn biến kinh tế. Cách tiếp cận này hợp lý: một báo cáo việc làm mạnh đủ làm thay đổi cán cân tranh luận, nhưng chưa đủ để quyết định trước mọi bước tiếp theo.
Các quan chức cũng phải cân nhắc những rủi ro mới, trong đó có đầu tư trí tuệ nhân tạo. Musalem lưu ý nhu cầu liên quan đến AI có thể đẩy giá một số nguyên liệu lên, trong khi năng suất mà công nghệ này có thể mang lại vẫn thuộc về tương lai. Điều đó nhắc Fed không thể đặt chính sách dựa trên giả định rằng năng suất sẽ sớm tăng đủ để hạ giá. Ngược lại, biến động toàn cầu và thị trường tài chính cũng khiến một bước đi quá nhanh trở nên rủi ro.
Dữ liệu tiếp theo sẽ quyết định bước đi
Bởi vậy, chính sách Fed vẫn ở thế chờ có điều kiện: nhiều quan chức nghiêng về tăng lãi suất để đưa lạm phát Mỹ về mục tiêu, nhưng Fed chưa cam kết thời điểm hay quy mô điều chỉnh tiếp theo. Chủ tịch Fed New York John Williams nhận định lạm phát Mỹ còn quá cao và đã kéo dài, song ông cũng không đề xuất một mức tăng cụ thể.
Những dữ liệu kinh tế sắp tới, đặc biệt là lạm phát, sẽ giúp xác định liệu việc thắt chặt có cần tiếp diễn và nên tiến hành với tốc độ nào; rủi ro đối với triển vọng kinh tế và thị trường tài chính đòi hỏi Fed thận trọng trong quyết định tháng 12. Đây là sự khác biệt giữa đồng thuận về hướng đi và đồng thuận về nhịp độ. Báo cáo việc làm mạnh khiến khả năng tăng lãi suất trở nên đáng chú ý hơn, nhưng không thay thế được bằng chứng lạm phát cần thiết. Kết luận hợp lý lúc này: Fed sẵn sàng hành động, song sẽ để dữ liệu quyết định bước tiếp theo.
