Hội nghị Công Thương phía Nam: Tuyên bố tham vọng tăng trưởng hai con số
Hội nghị Công Thương phía Nam là diễn đàn thường niên quy tụ lãnh đạo Bộ Công Thương, chính quyền đô thị lớn và các Sở Công Thương trong vùng, nhằm đánh giá kết quả sản xuất – thương mại, bàn chiến lược phát triển ngành, tháo gỡ điểm nghẽn liên kết vùng và xác lập các cam kết tăng trưởng kinh tế khu vực trong giai đoạn trung hạn.
Ngày 22/10 tại TP.HCM, Hội nghị ngành Công Thương các tỉnh, thành phố khu vực phía Nam lần thứ XII diễn ra với sự tham dự của Thứ trưởng Phan Thị Thắng, lãnh đạo các vụ, cục thuộc Bộ, cùng lãnh đạo TP.HCM và 8 địa phương trong vùng. Không chỉ là cuộc họp tổng kết, hội nghị lần này mang màu sắc tuyên bố: khu vực phía Nam đặt mục tiêu tăng trưởng kinh tế hai con số trong giai đoạn 2026-2030, với chủ đề “Đẩy mạnh hợp tác liên kết vùng nhằm khơi thông nguồn lực góp phần thúc đẩy tăng trưởng kinh tế ‘hai con số’”.
Điểm đáng chú ý là tham vọng này không xuất phát trong khoảng trống. Năm 2025, chỉ số sản xuất công nghiệp của khu vực đã tăng 11,1%, cao hơn mức bình quân cả nước 9,2%. Trong 9 tháng đầu năm 2026, chỉ số sản xuất công nghiệp tiếp tục tăng 12,9%, cùng với tổng mức bán lẻ hàng hóa và doanh thu dịch vụ tiêu dùng đạt 2,858 triệu tỷ đồng, tăng 16,5% và chiếm 48,2% cả nước. Đây là nền tảng để hội nghị dám nói đến “hai con số”, nhưng cũng là áp lực buộc các giải pháp phải thực chất, không dừng ở khẩu hiệu.
Liên kết liên vùng: Từ khẩu hiệu đến phân vai cụ thể
Nếu phải chọn một từ khóa cho Hội nghị Công Thương phía Nam lần này, đó là “hợp tác liên vùng”. Chủ đề hội nghị đặt thẳng vấn đề: muốn tăng trưởng kinh tế khu vực bền vững, phải khơi thông nguồn lực thông qua liên kết vùng, thay vì mỗi địa phương chạy theo một chiến lược phát triển ngành riêng lẻ và chồng chéo.
Câu chuyện vùng nguyên liệu lúa gạo được Giám đốc Sở Công Thương Cần Thơ nêu ra là ví dụ điển hình. Cần Thơ đang vận hành như một trung tâm chế biến gạo của vùng, với sản lượng gạo xay xát lớn hơn lượng lúa thu hoạch tại chỗ, nhưng liên kết với các địa phương khác vẫn thiếu bền vững. Khi nhiều tỉnh cùng đầu tư vào cùng một nhóm sản phẩm mà không phân vai, lợi thế chuyên môn hóa bị bào mòn, trong khi thiếu khâu chế biến sâu, kho lạnh và logistics khiến vùng nguyên liệu khó tạo giá trị tương xứng.
Từ đó, yêu cầu đặt ra cho hợp tác liên vùng không chỉ là ký kết biên bản ghi nhớ, mà là phân vai rõ ràng: địa phương nào là hạt nhân chế biến, địa phương nào tập trung vùng nguyên liệu, địa phương nào dẫn dắt logistics và thương mại. Khi Cần Thơ đã có thương hiệu ST25, đề xuất “không nên có địa phương nào cạnh tranh với thương hiệu này, mà nên tập trung vào ngành khác” là một thông điệp thẳng thắn về phân công trong chuỗi giá trị. Nếu Bộ Công Thương thực sự đóng vai “trọng tài” như mong muốn của địa phương, hợp tác liên vùng mới có cơ hội đi từ khẩu hiệu đến hành động.
Chiến lược phát triển ngành: Công nghiệp, năng lượng và thương mại cùng phải tăng tốc
Đằng sau mục tiêu tăng trưởng hai con số là một gói chiến lược phát triển ngành khá tham vọng. Ở lĩnh vực công nghiệp, các địa phương được định hướng tiếp tục phát triển các vùng sản xuất, khu công nghiệp, khu kinh tế và cụm công nghiệp để chủ động nguồn cung nguyên liệu trong nước, đồng thời khuyến khích sản xuất linh kiện và sản phẩm trung gian thay thế hàng nhập khẩu. Đây là cách tiếp cận đúng, vì nếu chỉ dựa vào gia công lắp ráp, khu vực phía Nam khó giữ được đà tăng trưởng công nghiệp hai con số trong dài hạn.
Ở lĩnh vực năng lượng, Thứ trưởng Bộ Công Thương nhấn mạnh yêu cầu “tăng tốc phát triển công suất nguồn điện” trong thời gian còn lại của năm, đồng thời rà soát, phân loại vướng mắc để đẩy nhanh tiến độ các dự án công nghiệp, năng lượng và hạ tầng. Đây là điểm then chốt: không có điện ổn định, mọi kế hoạch mở rộng sản xuất chỉ nằm trên giấy. Tuy nhiên, việc đẩy nhanh dự án phải đi kèm cơ chế giám sát để tránh lặp lại tình trạng chậm tiến độ, đội vốn.
Đối với thương mại, nhiệm vụ trọng tâm được xác định là thúc đẩy tiêu dùng, triển khai các chương trình kết nối cung cầu, xúc tiến thương mại và bình ổn thị trường, đặc biệt là chuẩn bị cho nhu cầu mua sắm dịp Tết Đinh Mùi 2027. Một hệ thống hạ tầng thương mại với 2.305 chợ, 429 siêu thị, 108 trung tâm thương mại và 5.648 cửa hàng tiện lợi đang là “xương sống” phục vụ lưu thông hàng hóa và nhu cầu tiêu dùng của người dân trong vùng. Câu hỏi là hệ thống này sẽ được số hóa và hiện đại hóa ra sao để theo kịp xu hướng thương mại điện tử B2C mà Bộ Công Thương đang yêu cầu tăng tốc.
Khuyến mãi, kết nối cung cầu cuối năm: Lợi ích thiết thực cho người dân và doanh nghiệp
Nếu các chiến lược công nghiệp và năng lượng mang tính dài hạn, thì chiến lược khuyến mãi và kết nối cung cầu cuối năm lại là “đòn bẩy” ngắn hạn nhưng trực tiếp với túi tiền người dân. Hội nghị xác định rõ: trong hoạt động thương mại, phải tập trung thúc đẩy tiêu dùng, tổ chức các chương trình kết nối cung cầu, xúc tiến thương mại và bình ổn thị trường, gắn với cao điểm mua sắm cuối năm và Tết Đinh Mùi 2027.
TP.HCM, với vai trò đầu tàu thương mại, tuyên bố trong ba tháng cuối năm sẽ đẩy mạnh xúc tiến thương mại, kết nối cung cầu, khuyến mại tập trung, hội chợ triển lãm và các hoạt động mua sắm cuối năm; đồng thời phối hợp với các tỉnh, thành quảng bá sản phẩm, kết nối doanh nghiệp và mở rộng hệ thống phân phối. Điều này không chỉ giúp doanh nghiệp giải phóng hàng tồn, cải thiện dòng tiền, mà còn tạo cơ hội để người tiêu dùng tiếp cận hàng hóa đa dạng với giá cạnh tranh.
Ở góc độ tăng trưởng kinh tế khu vực, các chương trình khuyến mãi tập trung và kết nối cung cầu cuối năm là phép thử cho năng lực điều phối liên vùng. Nếu TP.HCM thực sự trở thành “trung tâm phân phối” của cả vùng, còn các tỉnh đảm nhận vai trò vùng nguyên liệu và sản xuất, chuỗi cung ứng từ sản xuất – chế biến – phân phối sẽ được khép kín như kỳ vọng của lãnh đạo thành phố. Ngược lại, nếu mỗi địa phương tổ chức chương trình riêng lẻ, không liên thông, lợi ích cho người dân và doanh nghiệp sẽ bị chia nhỏ, khó tạo ra cú hích tăng trưởng như mục tiêu hội nghị đề ra.
Từ nghị quyết đến hành động: Điều kiện để mục tiêu hai con số không chỉ là khẩu hiệu
Hội nghị Công Thương phía Nam lần thứ XII đã vẽ ra một bức tranh khá sáng về tăng trưởng, với nhiều chỉ tiêu 9 tháng đầu năm bám sát hoặc vượt mục tiêu. Tuy nhiên, chính các lãnh đạo ngành cũng thừa nhận “thời gian còn lại không nhiều”, đòi hỏi toàn ngành phải tập trung tháo gỡ điểm nghẽn và tăng tốc thực hiện nhiệm vụ. Nói cách khác, thách thức lớn nhất giờ không phải là thiếu mục tiêu, mà là thiếu cơ chế thực thi đủ nhanh và đủ kỷ luật.
Một đề xuất đáng chú ý là việc Thứ trưởng mong muốn mỗi quý, các Sở Công Thương và các cục, vụ của Bộ ngồi lại với nhau một lần, không phải để báo cáo thành tích, mà để tập trung tháo gỡ kịp thời khó khăn, vướng mắc theo từng chủ đề rõ ràng. Nếu cơ chế “họp để giải quyết việc” này được duy trì đều đặn, nó có thể trở thành công cụ giám sát mềm nhưng hiệu quả cho các cam kết tại hội nghị.
Cuối cùng, tăng trưởng hai con số chỉ có ý nghĩa khi người dân và doanh nghiệp cảm nhận được lợi ích: hàng hóa phong phú, giá cả ổn định, việc làm bền vững và cơ hội mở rộng thị trường. Việc tăng cường phối hợp giữa các địa phương, tập trung nguồn lực và tháo gỡ khó khăn cho doanh nghiệp được xác định là nhiệm vụ trọng tâm trong phần còn lại của năm 2026, nhằm tạo nền tảng cho năm 2027. Nếu những cam kết này được thực hiện đến nơi đến chốn, Hội nghị Công Thương phía Nam sẽ không chỉ là một sự kiện thường niên, mà là điểm khởi đầu cho một chu kỳ tăng trưởng mới của cả vùng.
