Dự án 34 km ven biển: không chỉ là thêm một con đường
Dự án đường ven biển Hồ Tràm Phan Thiết là tuyến cảnh quan dài khoảng 34 km, quy mô 6–8 làn xe, được liên danh CII – CII PPP – IMIC đề xuất theo phương thức PPP nhằm hoàn thiện phần kết nối còn thiếu của hành lang giao thông ven biển từ TP.HCM qua Hồ Tràm, khu vực phía Nam tỉnh Lâm Đồng đến Phan Thiết. Đây không phải một công trình hạ tầng giao thông đơn lẻ, mà là bước đi chiến lược để mở khóa tiềm năng phát triển đô thị, công nghiệp và du lịch ven biển phía Nam Lâm Đồng. Tổng mức đầu tư sơ bộ khoảng 20.000 tỷ đồng, với vận tốc thiết kế 60–80 km/h và hướng tuyến cơ bản phù hợp Quy hoạch tỉnh thời kỳ 2021–2030, tầm nhìn đến năm 2050. Việc lựa chọn hợp đồng BT, thanh toán bằng quỹ đất khoảng 500 ha dọc tuyến đặt ra bài toán không nhỏ về minh bạch, hiệu quả sử dụng đất và lợi ích dài hạn cho địa phương.
Kết nối hành lang giao thông: từ tuyến đường thành trục phát triển
Điểm thuyết phục nhất của dự án nằm ở cách nhìn nhận tuyến đường như một trục tổ chức lại không gian phát triển phía Nam Lâm Đồng, không chỉ chạy song song biển rồi để giá trị tích tụ ở vài dải đất sát mép nước. Theo nghiên cứu sơ bộ, khu vực ven biển từ TP.HCM đến Phan Thiết đang có cơ hội hình thành một hành lang giao thông mới, nhưng vẫn còn một đoạn đứt gãy qua phía Nam Lâm Đồng; tuyến mới chính là mảnh ghép còn thiếu. "Nếu hoàn thiện phần còn lại, hành lang ven biển này có thể tạo một trục kết nối liên tục từ TP.HCM qua Hồ Tràm, phía Nam Lâm Đồng đến Phan Thiết". Khi đó, kết nối hành lang giao thông không chỉ rút ngắn hành trình du lịch nghỉ dưỡng mà còn đẩy nhanh dòng lưu chuyển hàng hóa, lao động và dịch vụ, tạo nền tảng cho các cụm đô thị – thương mại – du lịch hình thành dọc trục thay vì phát triển tự phát, manh mún.
Mô hình PPP và quỹ đất 500 ha: cơ hội hay rủi ro cho Lâm Đồng?
Việc lựa chọn phương thức PPP, loại hợp đồng BT, với phương án thanh toán bằng quỹ đất khoảng 500 ha dọc các tuyến đường ven biển là quyết định mang tính chính trị – kinh tế hơn là thuần kỹ thuật. Nhà đầu tư dự kiến dùng khoảng 17.000 tỷ đồng vốn vay ngân hàng, chiếm 85% tổng mức đầu tư; tỷ lệ đòn bẩy tài chính cao buộc dự án phải chứng minh được dòng giá trị đất đai và hoạt động dịch vụ tạo ra đủ sức hấp dẫn các tổ chức tín dụng. Ở chiều tích cực, đây là cơ hội để Lâm Đồng dùng hạ tầng giao thông dẫn dắt quy hoạch đô thị, thương mại – dịch vụ và du lịch, thay vì bị các dự án bất động sản chạy trước rồi mới vá quy hoạch sau như từng xảy ra ở nhiều địa phương. Nhưng rủi ro là nếu quy hoạch Khu công nghiệp Sơn Mỹ và các đoạn trùng với dự án đầu tư công (khoảng 16,4 km) không được rà soát kỹ, địa phương có thể vừa chồng lấn công trình, vừa thất thoát giá trị đất công.
Tác động lên du lịch và đời sống: đường lớn phải mang lại lợi ích lớn
Với người dân và doanh nghiệp, câu hỏi quan trọng không phải là con đường rộng bao nhiêu làn, mà là nó thay đổi đời sống và kinh doanh ra sao. Theo lãnh đạo tỉnh, việc hoàn thiện các tuyến đường cảnh quan ven biển phía Nam được kỳ vọng tăng khả năng kết nối giao thông, đồng thời mở rộng không gian phát triển đô thị, công nghiệp và du lịch ven biển, tạo thêm động lực tăng trưởng cho khu vực phía Nam tỉnh. Nếu được quy hoạch đúng, tuyến đường ven biển Hồ Tràm Phan Thiết có thể rút ngắn thời gian di chuyển từ TP.HCM tới các điểm đến như Hồ Tràm, La Gi, Mũi Kê Gà, Phan Thiết, giúp hình thành chuỗi sản phẩm du lịch liên vùng, thay vì khách chỉ chọn từng điểm lẻ. Không gian đô thị – dịch vụ dọc tuyến sẽ tạo thêm công ăn việc làm, gia tăng giá trị bất động sản nhưng cũng đòi hỏi cơ chế bảo vệ cảnh quan, hạn chế tình trạng bê tông hóa bờ biển – điều từng khiến nhiều điểm du lịch mất dần sức hấp dẫn.
Lịch trình 2028 và điều kiện tiên quyết để dự án đi đúng hướng
Theo kế hoạch do nhà đầu tư đề xuất, thủ tục pháp lý của dự án có thể được hoàn thiện giai đoạn từ tháng 10/2026 đến tháng 12/2027, khởi công tháng 1/2028 và xây dựng trong khoảng 24 tháng. Sau buổi làm việc ngày 21/8, UBND tỉnh Lâm Đồng dự kiến thống nhất cho phép nhà đầu tư lập đề xuất chủ trương đầu tư trong thời gian 4 tháng, trước khi bước vào giai đoạn phê duyệt báo cáo nghiên cứu khả thi và lựa chọn nhà đầu tư theo Luật PPP và Luật Đấu thầu. Tiến độ này chỉ có ý nghĩa nếu song song với nó là quá trình rà soát quy hoạch, minh bạch quỹ đất thanh toán và tham vấn cộng đồng bị ảnh hưởng. Một dự án PPP Lâm Đồng ở quy mô 20.000 tỷ đồng phải trở thành mẫu mực về công khai, minh bạch và hiệu quả, không chỉ để hoàn thành kết nối hành lang giao thông ven biển, mà còn để chứng minh rằng địa phương biết dùng hạ tầng chiến lược như một công cụ kiến tạo phát triển, thay vì là một khoản nợ dài hạn về tài chính và môi trường.
