Lừa đảo VNeID mùa tựu trường: vấn đề không thể xem nhẹ
Lừa đảo VNeID mùa tựu trường là các chiêu trò giả danh công an hoặc cơ quan chức năng, lợi dụng tâm lý lo lắng về thủ tục nhập học để dụ phụ huynh kích hoạt định danh điện tử, cài ứng dụng hoặc cung cấp thông tin cá nhân, nhằm chiếm quyền điều khiển điện thoại rồi rút tiền ngân hàng và trộm dữ liệu định danh của cả gia đình. Tình huống tại phường Âu Cơ, nơi một đối tượng tự xưng là cán bộ công an gọi điện hướng dẫn kích hoạt tài khoản VNeID mức độ 2 từ xa, đã cho thấy mức độ táo bạo của tội phạm hiện nay. Vấn đề không chỉ là một vụ việc lẻ tẻ, mà là xu hướng gia tăng đúng thời điểm phụ huynh đang tập trung cho năm học mới, dễ bị áp lực thời gian và thông tin, từ đó giảm cảnh giác trước các cuộc gọi "khẩn". Phụ huynh nào vẫn nghĩ mình không phải mục tiêu lừa đảo thì đang đánh giá thấp rủi ro bảo vệ định danh điện tử của gia đình.
Chi tiết vụ giả danh công an ở phường Âu Cơ: bài học cảnh giác cho mọi phụ huynh
Trong vụ việc tại phường Âu Cơ, anh Vũ Tiến Hoàng Vĩ nhận cuộc gọi từ người tự xưng là cán bộ công an phường, hướng dẫn kích hoạt tài khoản định danh điện tử mức độ 2 trên ứng dụng VNeID. Kịch bản quen thuộc: ban đầu yêu cầu đến trụ sở công an, sau đó chuyển sang “hỗ trợ từ xa” khi biết nạn nhân bận, gửi đường link và hướng dẫn tải, cài đặt ứng dụng. Đằng sau vẻ ngoài có vẻ hợp lý là mục tiêu chiếm quyền điều khiển thiết bị, tiếp cận thông tin cá nhân và tài khoản ngân hàng. Rất may, cán bộ công an phường phát hiện dấu hiệu bất thường, kịp thời phân tích thủ đoạn và khuyến cáo anh Vĩ dừng mọi thao tác, không cung cấp thông tin cá nhân, tài khoản ngân hàng, mật khẩu, mã OTP, không chuyển tiền và không tải ứng dụng từ link lạ. Câu chuyện này là lời nhắc rõ ràng: bất kỳ yêu cầu VNeID nào qua điện thoại đều đáng nghi, dù người gọi có xưng danh thế nào.
Tội phạm nhắm vào phụ huynh mùa nhập học: áp lực thời gian bị biến thành cái bẫy
Thời gian gần đây, nhiều phụ huynh bất ngờ nhận được cuộc gọi từ số lạ tự xưng là cán bộ công an, thông báo hồ sơ học sinh bị lỗi trên hệ thống dữ liệu dân cư, thiếu mã định danh hoặc cần khẩn trương làm thẻ căn cước, kích hoạt VNeID mức độ 2 để kịp làm thủ tục nhập học. Tội phạm nắm rất rõ tâm lý: nghe đến chuyện con “bị dừng hồ sơ, không thể nhập học trong ngày” là phụ huynh hoảng, dễ nghe theo bất kỳ hướng dẫn nào. Chúng đọc chính xác họ tên, trường học, số định danh của phụ huynh và học sinh để tạo niềm tin, sau đó yêu cầu kết bạn Zalo, Telegram, gửi link lạ hoặc ứng dụng độc hại. Theo đó, mã độc sẽ chiếm quyền điều khiển điện thoại, âm thầm đọc mã OTP rồi tự động rút sạch tiền trong tài khoản ngân hàng. Đáng lo hơn, chúng thu thập hình ảnh căn cước, dữ liệu cá nhân để bán cho bên khác hoặc dùng vay tín dụng đen. Mùa tựu trường vì thế đã trở thành “mùa săn phụ huynh” của bọn lừa đảo VNeID, nếu gia đình thiếu kế hoạch bảo vệ định danh điện tử.
Nhận diện những chiêu trò lừa đảo VNeID thường gặp nhằm vào phụ huynh
Ngoài giả danh công an gọi điện ép kích hoạt VNeID, còn nhiều chiêu trò song song nhắm thẳng vào phụ huynh. Một thủ đoạn là gửi link hoặc tệp APK chứa mã độc, yêu cầu cài trên điện thoại để “xử lý hồ sơ trực tuyến”, từ đó chiếm quyền điều khiển thiết bị, đọc mã OTP và tự động rút tiền trong tài khoản ngân hàng. Thủ đoạn khác tinh vi không kém: làm giả website, fanpage của trường học, đăng thông tin tuyển sinh, học phí rồi yêu cầu chuyển khoản “lệ phí nhập học”, “phí giữ chỗ” vào tài khoản cá nhân. Đối tượng còn giả danh giáo viên, nhân viên nhà trường liên hệ trực tiếp với phụ huynh, yêu cầu cung cấp giấy tờ tùy thân, số điện thoại, thông tin tài khoản hoặc thực hiện giao dịch. Câu trích dẫn đáng nhớ từ cơ quan công an là: “Lực lượng công an không triển khai thủ tục định danh điện tử qua điện thoại và mạng xã hội, người dân tuyệt đối không cập nhật VNeID bằng các hình thức này”. Nếu gặp bất kỳ kịch bản nào tương tự, phụ huynh nên coi đó là tín hiệu đỏ.
Chiến lược bảo vệ định danh điện tử cho gia đình trong mùa tựu trường
Muốn bảo vệ định danh điện tử hiệu quả, phụ huynh cần thay đổi thói quen phản ứng với các cuộc gọi “khẩn”. Trước hết, tuyệt đối không cung cấp thông tin cá nhân, tài khoản ngân hàng, mật khẩu, mã OTP, mã xác thực ngân hàng cho người lạ qua điện thoại, mạng xã hội; không truy cập đường link, quét mã QR không rõ nguồn gốc hoặc cài ứng dụng theo hướng dẫn đáng ngờ. Khi phát sinh thủ tục liên quan đến VNeID hay căn cước, hãy chủ động đến trực tiếp cơ quan công an để được hướng dẫn thay vì tin vào hướng dẫn từ xa. Các thông tin về tuyển sinh, nhập học, học phí, khoản thu cần được kiểm chứng qua ban giám hiệu, giáo viên chủ nhiệm hoặc kênh liên lạc chính thức của nhà trường. Nếu lỡ cung cấp thông tin hoặc cài phần mềm lạ, phải khóa tài khoản ngân hàng ngay, ngắt kết nối mạng điện thoại và báo cơ quan công an gần nhất để được hỗ trợ kịp thời. Mùa tựu trường chỉ thực sự an toàn khi phụ huynh coi việc bảo vệ định danh điện tử nghiêm túc như chuyện chuẩn bị sách vở cho con.
