Đưa quê hương vào bài học phổ thông
Giáo dục địa phương trong lớp tiểu học là cách đưa lịch sử, văn hóa, di tích và cảnh quan gần gũi với học sinh vào nội dung môn học, để kiến thức trong sách gắn với nơi các em đang sống. Sáng 12/11, Sở Giáo dục và Đào tạo Hải Phòng tổ chức chuyên đề cấp thành phố tại phường Kiến An, tập trung vào môn Tự nhiên và Xã hội lớp 3, cùng môn Lịch sử và Địa lí lớp 4; công nghệ số và tiếng Anh được đưa vào như công cụ hỗ trợ học tập. Hai tiết minh họa do Trường Tiểu học Đồng Hòa và Trường Tiểu học Trần Thành Ngọ thực hiện. Đây là hướng đi đáng chú ý: thay vì để kiến thức địa phương nằm ngoài bài học, giáo viên biến chính những địa danh và di sản Hải Phòng thành chất liệu để học sinh quan sát, tìm hiểu và trình bày.
Chuyên đề cũng tạo diễn đàn để cán bộ quản lý, giáo viên cùng trao đổi cách chọn học liệu, lồng ghép tiếng Anh, ứng dụng công nghệ và đánh giá sản phẩm học tập. Sự tham gia của đại diện 28 cụm chuyên môn tiểu học và hiệu trưởng 8 trường thuộc cụm chuyên môn số 16 cho thấy đây không chỉ là một tiết dạy riêng lẻ, mà còn là cơ hội chia sẻ kinh nghiệm giữa các trường.

Từ di tích Hải Phòng đến sản phẩm học tập số
Trong tiết dạy học lớp 3, cô Phạm Thị Mơ cùng học sinh Trường Tiểu học Đồng Hòa tìm hiểu di tích lịch sử - văn hóa và cảnh quan thiên nhiên. Các em chia sẻ hiểu biết về những địa điểm như quần đảo Cát Bà, Bạch Đằng Giang, Côn Sơn - Kiếp Bạc, đền thờ Nguyễn Bỉnh Khiêm, động Kính Chủ và đồi Thiên Văn. Thay vì chỉ nghe giới thiệu, học sinh tham gia tìm thông tin, chọn nội dung, tạo sản phẩm rồi trình bày kết quả. “Thẻ di sản số” và bản đồ số giúp các em bước đầu thực hành công nghệ, đồng thời rèn kỹ năng hợp tác, diễn đạt và sáng tạo.
Cách tổ chức này cho thấy công nghệ số trong giáo dục có giá trị nhất khi phục vụ một nhiệm vụ học tập cụ thể, chứ không phải chỉ để làm bài học thêm bắt mắt. Học sinh vừa nhận diện di sản Hải Phòng, vừa có dịp suy nghĩ về trách nhiệm bảo vệ di tích và cảnh quan. Khi địa danh quen thuộc trở thành học liệu, bài học có thêm điểm tựa thực tế để khơi gợi tò mò và tình yêu quê hương.

Lễ hội truyền thống, kỹ năng số và tiếng Anh
Ở môn Lịch sử và Địa lí lớp 4, cô Phạm Thị Minh Phượng, Trường Tiểu học Trần Thành Ngọ, hướng dẫn học sinh tìm hiểu nét văn hóa vùng Đồng bằng Bắc Bộ qua các lễ hội truyền thống. Bài học kết hợp làn điệu “Trống cơm” và trò chơi nhận diện lễ hội, trong đó có Hội Lim, lễ hội chùa Hương, Phủ Dầy, chọi trâu Đồ Sơn và Côn Sơn - Kiếp Bạc. Các công cụ Padlet, Canva, Heyzine, Google Forms cùng bản đồ số hỗ trợ học sinh khai thác thông tin, thiết kế và chia sẻ sản phẩm.
Tiếng Anh được đưa vào qua giao tiếp đơn giản và hoạt động làm bản tin song ngữ Việt - Anh giới thiệu Lễ hội chọi trâu Đồ Sơn. Cách lồng ghép này hợp lý vì ngoại ngữ trở thành phương tiện để các em kể về văn hóa mình biết, thay vì một phần tách rời khỏi nội dung môn học. Mục tiêu không phải biến học sinh tiểu học thành chuyên gia công nghệ hay người nói tiếng Anh thành thạo, mà tạo cơ hội cho các em sử dụng kỹ năng mới trong một bối cảnh có ý nghĩa.

Bài học chỉ có ý nghĩa khi gắn với đời sống
Điểm mạnh của chuyên đề là đặt đổi mới phương pháp vào nội dung cụ thể: học sinh khám phá di sản, tạo sản phẩm và chia sẻ điều mình hiểu. Cách làm này góp phần cụ thể hóa định hướng đổi mới giáo dục tiểu học theo Chương trình giáo dục phổ thông 2018, đồng thời kết nối kiến thức sách giáo khoa với thực tiễn và các giá trị lịch sử, văn hóa, di tích, cảnh quan của Hải Phòng.
Với học sinh, lợi ích không chỉ là nhớ tên lễ hội hay địa danh. Các em được tập tìm kiếm, chọn lọc thông tin, phối hợp với bạn và trình bày hiểu biết; qua đó hình thành niềm tự hào và ý thức gìn giữ di sản. Đây là hướng tích hợp đáng duy trì: công nghệ và tiếng Anh hỗ trợ việc học, còn bối cảnh địa phương tạo nên lý do để học sinh quan tâm. Khi bài học bắt đầu từ những gì các em có thể nhận ra quanh mình, kiến thức phổ thông trở nên gần gũi và có sức sống hơn.







