Ánh sáng như ngôn ngữ kể chuyện mới của học sinh THPT
Cuộc thi “Hồn Việt qua Ống kính Tuổi trẻ” với chủ đề “Ánh Sáng” là sân chơi nhiếp ảnh học sinh, nơi ánh sáng trong nhiếp ảnh được sử dụng như một ngôn ngữ kể chuyện bằng ảnh, giúp thế hệ trẻ quan sát, diễn giải và tái hiện con người, văn hóa cùng các giá trị tích cực của đời sống Việt Nam đương đại bằng bộ ảnh có chiều sâu.
Điểm đáng nói nhất của mùa giải này không nằm ở những khung hình “đẹp để ngắm” mà ở cách học sinh biến mỗi tia sáng thành một ý nghĩa cụ thể. Ban tổ chức khẳng định mùa giải năm nay chuyển trọng tâm từ việc ghi lại khoảnh khắc riêng lẻ sang khuyến khích xây dựng một câu chuyện nhiều lớp qua bộ ảnh. Đây là lựa chọn dứt khoát: hoặc nhiếp ảnh học sinh trở thành công cụ kể chuyện về Việt Nam, hoặc nó chỉ dừng lại ở trào lưu chụp ảnh “sống ảo” vô thưởng vô phạt.
“Hồn Việt qua Ống kính Tuổi trẻ 2026” trở lại với chủ đề “Ánh Sáng”, hướng học sinh THPT trên toàn quốc đến việc khai thác những câu chuyện về con người, văn hóa và các giá trị tích cực trong đời sống Việt Nam đương đại bằng ngôn ngữ nhiếp ảnh. Đó là một tuyên bố rõ ràng: chủ đề kĩ thuật được chọn để phục vụ nhân văn, không phải để khoe kĩ xảo.
Từ khuôn hình đẹp đến câu chuyện: bước ngoặt của “Hồn Việt ống kính”
Cuộc thi này không chấp nhận nhiếp ảnh học sinh chỉ dừng lại ở việc săn ảnh “đẹp, nét, màu ổn”. Ban tổ chức nêu rõ: khác với việc chỉ tìm kiếm những khuôn hình đẹp, mùa giải 2026 đặt trọng tâm vào câu chuyện phía sau mỗi bức ảnh. Nói cách khác, học sinh phải trả lời được câu hỏi: “Vì sao mình bấm máy?” trước khi hỏi “ảnh có đủ ấn tượng không?”.
Chủ đề “Ánh Sáng” được phát triển từ hình ảnh ánh sáng đi qua lăng kính và được phân tách thành nhiều màu sắc. Mỗi bộ ảnh được xem như một lăng kính riêng, nơi mỗi “tia sáng” là một mẩu Hồn Việt: tình thân, tinh thần tương trợ, sự bền bỉ của người lao động, một nét văn hóa được trao truyền hay những khát vọng đang hình thành trong thế hệ trẻ. Đây là cách đặt đề bài thông minh: dùng một khái niệm kĩ thuật để buộc thí sinh nghĩ về nội dung và chiều sâu.
Một tác phẩm vì thế được kỳ vọng không chỉ đẹp về mặt hình ảnh, mà còn có khả năng kể một câu chuyện, khơi gợi sự đồng cảm, mở ra suy ngẫm và lan tỏa những giá trị tích cực. Đây chính là bản chất của kể chuyện bằng ảnh: hình chỉ là lớp vỏ, còn điều chạm vào người xem là câu chuyện và thái độ của người chụp.
Nhiếp ảnh học sinh: khi kỹ thuật gặp nhân văn trong thời đại số
Trong bối cảnh nội dung trên môi trường số ngày càng đa dạng, hình ảnh có khả năng truyền tải thông tin nhanh và tạo ra kết nối cảm xúc mạnh với công chúng. Nếu người lớn thường lo ngại mạng xã hội khiến học sinh chỉ quan tâm tới “like” và filter, thì cuộc thi này chọn cách can thiệp khác: dạy các em kể chuyện bằng ảnh, dùng cùng một công cụ nhưng với mục đích lành mạnh hơn.
“Hồn Việt ống kính” được xây dựng không chỉ như một sân chơi nhiếp ảnh, mà còn là không gian để người trẻ quan sát và kể lại Việt Nam bằng chính góc nhìn của mình. Ở đó, chiếc máy ảnh không chỉ lưu giữ những gì xuất hiện trước ống kính. Nhiếp ảnh trở thành phương tiện để người trẻ khám phá một câu chuyện, thể hiện cách cảm nhận và đưa những điều có ý nghĩa trong đời sống đến gần hơn với cộng đồng. Đây là sự kết hợp hiếm khi được nhấn mạnh trong các cuộc thi ảnh Việt Nam dành cho lứa tuổi học sinh: kĩ thuật sáng tác phải song hành với nhân văn.
Đối với học sinh THPT, quá trình thực hiện một bộ ảnh cũng đặt ra yêu cầu về khả năng quan sát, lựa chọn chủ đề, xây dựng ý tưởng và tổ chức nội dung. Đó đều là năng lực cốt lõi của sáng tạo nội dung, truyền thông – những lĩnh vực mà thế hệ Z sẽ sớm đối mặt khi bước ra khỏi ghế nhà trường. Thay vì học lý thuyết khô khan, các em được rèn tư duy sáng tạo thông qua hình ảnh, với những đề tài gắn chặt đời sống quanh mình.
Tinh thần toàn quốc và những con số biết nói
Đây không phải một sân chơi nhỏ lẻ mà là một cuộc thi ảnh Việt Nam có quy mô toàn quốc. Cuộc thi do Tổ chức Giáo dục Tầm nhìn Việt phối hợp cùng đội sinh viên, học sinh tiêu biểu từ các trường đại học, THPT kiến tạo, nhằm tạo sân chơi cho học sinh đam mê nhiếp ảnh, truyền thông. Đối tượng là học sinh THPT từ 16–18 tuổi trên toàn quốc, có thể tham gia cá nhân hoặc theo đội từ 2–4 thành viên.
Mùa giải đầu tiên ghi nhận 225 đội đăng ký dự thi, hơn 300 bức ảnh được gửi về, 47 bài dự thi bước vào vòng bình chọn và 10 đội xuất sắc nhất góp mặt tại vòng Chung kết. Những con số ấy không chỉ để “khoe thành tích”; chúng cho thấy nhu cầu kể chuyện bằng ảnh của học sinh không hề nhỏ, và khi có một sân chơi nghiêm túc, các em sẵn sàng đầu tư thời gian, công sức.
Những kết quả này tạo nền tảng để cuộc thi tiếp tục được triển khai trong năm 2026, với định hướng mở rộng từ việc ghi nhận khoảnh khắc sang phát triển năng lực kể chuyện bằng hình ảnh. Tiếp nối nền tảng đó, Hồn Việt 2026 mở rộng hành trình từ việc ghi lại những khoảnh khắc đẹp đến việc tìm kiếm, khám phá và kể một câu chuyện có chiều sâu qua một bộ ảnh hoàn chỉnh. Thời gian mở đơn đăng ký trực tuyến từ ngày 1-9 đến hết ngày 30-9-2026 cho thấy đây không phải chiến dịch “ăn xổi”, mà là một hành trình được tính toán để học sinh đủ thời gian quan sát, lên ý tưởng và thực hiện.
Vì sao “Ánh Sáng” là lời đáp của thế hệ trẻ với dòng tin tiêu cực?
Không tình cờ mà ban tổ chức chọn “Ánh Sáng” trong thời điểm dòng thông tin giật gân và tiêu cực ngày càng chiếm sóng. Ánh sáng mà mắt người nhìn thấy tưởng chừng chỉ mang một màu trắng duy nhất, nhưng khi đi qua lăng kính, nó được khúc xạ và để lộ những sắc màu vốn đã tồn tại bên trong. Hồn Việt cũng vậy: nếu chỉ nhìn bằng cái nhìn vội vã trên mạng, người ta dễ bỏ lỡ những điều lặng lẽ nhưng đáng trân trọng.
Với chủ đề “Ánh sáng”, Hồn Việt 2026 mong muốn tìm kiếm và tôn vinh những góc nhìn giàu chiều sâu về con người, cuộc sống và những giá trị tích cực trong xã hội Việt Nam hôm nay. Thông qua sức mạnh của nhiếp ảnh, cuộc thi mong muốn lan tỏa các giá trị tích cực, thu hút sự quan tâm và đồng cảm của công chúng, để những điều tốt đẹp cũng có thể trở thành tâm điểm chú ý giữa dòng chảy thông tin đầy những tin tức giật gân và tiêu cực.
Những con số của mùa đầu tiên đã đặt nền móng để “Hồn Việt ống kính” tiếp tục phát triển thành một sân chơi nơi học sinh có thể khám phá nhiếp ảnh, kết nối với những người trẻ cùng sở thích và đưa câu chuyện của mình đến gần hơn với cộng đồng. Câu hỏi còn lại thuộc về mỗi bạn trẻ: các em sẽ dùng ánh sáng trong nhiếp ảnh để sao chép hình ảnh đã có, hay để tự viết nên phiên bản Việt Nam trong mình – chân thực, đa sắc và đầy trách nhiệm?
