Đưa nhân lực về nơi học sinh cần
Tinh giản biên chế giáo dục là việc cơ cấu lại số lượng và vị trí viên chức trong ngành, nhằm bố trí nhân lực phù hợp với quy mô trường lớp, giảm chỗ thừa và bổ sung nơi thiếu. Bộ Nội vụ vừa gửi công văn đến UBND các tỉnh, thành phố, đề nghị nghiên cứu điều chuyển, giảm nhân sự quản lý giáo dục và tăng giáo viên trực tiếp giảng dạy để chuẩn bị cho năm học 2026-2027. Hướng đi này hợp lý nếu mục tiêu là đưa người có chuyên môn đến gần học sinh hơn, thay vì chỉ chạy theo chỉ tiêu cắt giảm. Sắp xếp trường học có thể làm thay đổi cả cơ cấu tổ chức lẫn vị trí việc làm; vì thế, thước đo quan trọng không phải số đầu mối bị xóa, mà là lớp học có đủ giáo viên hay không. Nguyên tắc “Ở đâu có học sinh, ở đó có giáo viên” cần được xem là tiêu chuẩn thực chất của mọi phương án.
Quy mô sắp xếp lớn, tác động phải được nhìn từ lớp học
Quy mô thay đổi cho thấy đây không còn là việc điều chỉnh nhỏ lẻ: sau đợt sắp xếp cơ sở giáo dục mầm non và phổ thông, cả nước giảm 18.975 đầu mối công lập, tương đương 50,6%; đồng thời, 28.217 cán bộ quản lý cơ sở giáo dục được chuyển sang giảng dạy. Những con số này có thể phản ánh nỗ lực đưa nhân lực về hoạt động chuyên môn, nhưng không tự chứng minh rằng mọi trường đều đã có cơ cấu phù hợp. Theo đánh giá ban đầu, hoạt động giáo dục sau sắp xếp cơ bản ổn định và quyền học tập của học sinh được bảo đảm. Đây là tín hiệu đáng ghi nhận, song cần tiếp tục theo dõi tình trạng thiếu giáo viên cục bộ, sĩ số và chất lượng dạy học. Với phụ huynh, kết quả chỉ có ý nghĩa khi việc gộp trường hay chuyển nhân sự không làm gián đoạn lớp học và dịch vụ giáo dục.
Sắp xếp đúng quy định, công khai căn cứ nhân sự
Giảm vị trí quản lý không đồng nghĩa với quyền tùy nghi bố trí con người. Bộ Nội vụ nêu rõ địa phương quyết định số viên chức lãnh đạo, quản lý và nhân sự hỗ trợ còn lại được hưởng chính sách theo Nghị định 154/2025, nhưng phải căn cứ Nghị quyết 37/2026 và triển khai đồng bộ giải pháp xử lý thừa, thiếu giáo viên theo hướng dẫn chuyên ngành. Trường hợp viên chức được bố trí vào vị trí mới phù hợp với trình độ và năng lực thì không đặt vấn đề giải quyết tinh giản biên chế. Một vụ việc được phản ánh tại phường Quy Nhơn Nam, nơi 13 cơ sở được tổ chức lại thành 6 và số quản lý giảm từ 34 xuống 19, cho thấy sắp xếp có thể phát sinh thiếu sót: cơ quan chuyên môn yêu cầu rà soát việc bố trí một số cựu hiệu trưởng. Bài học không phải giữ nguyên mọi chức danh, mà là công khai tiêu chí, quy trình và lý do lựa chọn.
Chính sách phải theo kịp quyết định tổ chức
Văn bản của Bộ Nội vụ được ban hành để thực hiện chỉ đạo của Thủ tướng và bảo đảm giải quyết chế độ cho người chịu ảnh hưởng khi bộ máy địa phương được sắp xếp. Bộ cũng đề nghị các địa phương báo cáo nhanh kết quả giải quyết chính sách đối với viên chức lãnh đạo, quản lý và nhân sự hỗ trợ giáo dục nghỉ việc do sắp xếp cơ sở giáo dục. Những trường hợp đã được cấp có thẩm quyền xem xét tinh giản trước khi Nghị quyết 37/2026 ban hành nhưng nghỉ việc sau khi nghị quyết có hiệu lực cần được xử lý theo hướng dẫn áp dụng; địa phương không nên để mốc thời gian khiến quyền lợi bị bỏ ngỏ. Báo cáo gửi Bộ Nội vụ và Bộ Tài chính trước ngày 25/10 là một mốc để tổng hợp, giám sát việc thực hiện. Tinh giản chỉ tạo được đồng thuận khi quyết định nhân sự có căn cứ, chính sách được giải quyết đúng quy định và người dân vẫn thấy giáo viên hiện diện nơi cần có lớp học.
