H-1B là gì và vì sao mức phí mới là bước ngoặt?
Visa H-1B là chương trình cho phép doanh nghiệp và tổ chức tại Mỹ tuyển dụng lao động nước ngoài có trình độ chuyên môn cao trong các ngành đặc thù như công nghệ, kỹ thuật, trí tuệ nhân tạo và bán dẫn, với tổng hạn ngạch hằng năm gồm suất thông thường và suất ưu tiên cho người đã học cao học tại các trường đại học Mỹ. Đề xuất tăng mạnh phí visa H-1B không chỉ là chuyện tiền bạc; đây là nỗ lực tái thiết lại chính sách nhập cư Mỹ theo hướng ưu tiên lao động trong nước và hạn chế phụ thuộc vào nhân lực nước ngoài. Khoản phí mới mà Bộ An ninh Nội địa đề xuất sẽ do doanh nghiệp chi trả khi nộp hồ sơ, bên cạnh các loại phí hiện hành, khiến chi phí bảo lãnh lao động H-1B trở nên nặng nề hơn đáng kể.
Từ vài nghìn lên mức phí khổng lồ: Cú hích thay đổi tuyển dụng quốc tế
Trước đề xuất mới, doanh nghiệp bảo lãnh lao động diện H-1B thường chỉ trả chi phí ở mức vài nghìn đô, tùy trường hợp. Việc bổ sung thêm một khoản phí ở ngưỡng rất cao ngay khi nộp hồ sơ, lại không bảo đảm được chấp thuận, là tín hiệu chính trị rõ ràng hơn là một động thái kỹ thuật. Đây là cách chính quyền Mỹ gửi thông điệp: tuyển dụng quốc tế Mỹ phải nhường chỗ cho ưu tiên đào tạo và sử dụng lao động bản địa. Bộ An ninh Nội địa khẳng định nguồn thu mới sẽ được dùng để bù đắp chi phí xét duyệt hồ sơ nhập cư hợp pháp và các hoạt động kiểm tra an ninh, chống gian lận đang phải dựa vào ngân sách nhà nước. Nói cách khác, doanh nghiệp công nghệ đang bị yêu cầu gánh phần lớn chi phí của hệ thống nhập cư Mỹ.
Lao động công nghệ Ấn Độ và Trung Quốc: Nhóm chịu áp lực lớn nhất
Không phải ngẫu nhiên mà đề xuất phí visa H-1B mới được đưa ra trong bối cảnh quan hệ Mỹ – Trung căng thẳng và cuộc đua nhân tài công nghệ ngày càng gay gắt. Công dân Ấn Độ hiện chiếm khoảng 70-71% số hồ sơ H-1B được phê duyệt mỗi năm, tương đương hàng trăm nghìn người, trong khi lao động Trung Quốc chiếm khoảng 12% số hồ sơ. Khi khoản thanh toán ban đầu lên tới sáu chữ số và phải trả ngay cả khi chưa chắc được chấp thuận, việc bảo lãnh lao động công nghệ Ấn Độ và Trung Quốc trở nên kém hấp dẫn rõ rệt trong mắt doanh nghiệp Mỹ. Tác động sẽ đậm nét nhất với các kỹ sư, chuyên gia AI và bán dẫn người Trung Quốc vốn đi theo lộ trình du học – làm việc – ở lại Mỹ, nay đối mặt rủi ro chi phí cao và chính sách nhập cư Mỹ ngày càng khắt khe.
Chiến lược mới của doanh nghiệp Mỹ: Ít hồ sơ hơn, nhiều phương án hơn
Trong văn bản đề xuất, chính Bộ An ninh Nội địa cũng thừa nhận mức phí cao có thể khiến số lượng hồ sơ H-1B giảm xuống, khi một số doanh nghiệp, đặc biệt doanh nghiệp nhỏ, cân nhắc nộp ít hồ sơ hơn để tránh chi phí tăng mạnh. Đối với các tập đoàn công nghệ và AI, điều này đồng nghĩa họ phải viết lại chiến lược tuyển dụng quốc tế Mỹ: chuyển một phần công việc ra nước ngoài, mở rộng văn phòng tại các trung tâm công nghệ ngoài lãnh thổ Mỹ, hoặc tăng ngân sách đào tạo nhân lực trong nước. Các trường đại học và tổ chức nghiên cứu phi lợi nhuận lại được miễn khoản phí mới, vì vậy chuỗi cung ứng nhân tài có thể dịch chuyển về các viện nghiên cứu, thay vì doanh nghiệp thuần túy. Hệ quả là cấu trúc thị trường lao động công nghệ cao sẽ bị tái sắp xếp theo hướng ít phụ thuộc vào visa H-1B hơn.
Cuộc tranh luận dài hơi về H-1B bước sang giai đoạn pháp lý mới
Đề xuất phí visa H-1B cao không xuất hiện trong khoảng trống chính sách. Chính quyền Mỹ từng nỗ lực áp một mức thu lớn lên chương trình này nhưng bị tòa liên bang tại Massachusetts chặn lại, với lập luận đây thực chất là một loại thuế và chỉ Quốc hội mới có quyền ban hành. Lần này, Bộ An ninh Nội địa chọn con đường quy định hành chính, mô tả khoản tiền như phí thu hồi chi phí vận hành hệ thống nhập cư hợp pháp, với sự tham gia của nhiều cơ quan thuộc các bộ khác nhau. Sau khi đề xuất được đăng trên Công báo Liên bang, công chúng sẽ có 30 ngày góp ý, trước khi chính quyền quyết định ban hành quy định cuối cùng. Các chuyên gia dự đoán làn sóng kiện tụng mới sẽ xuất hiện, kéo dài thêm cuộc tranh luận về ranh giới giữa bảo vệ việc làm trong nước và nhu cầu thu hút nhân lực trình độ cao từ khắp thế giới.
