Phí thị thực H-1B mới: cú hích chính trị hơn là cải cách nhập cư
Phí thị thực H-1B là khoản chi mà doanh nghiệp hoặc cá nhân phải bỏ ra khi xin visa lao động Mỹ dành cho lao động nước ngoài có kỹ năng chuyên môn cao, và việc đề xuất tăng phí đột biến đang trở thành điểm nóng chính trị, kinh tế và nhân sự trong ngành công nghệ toàn cầu. Theo thông báo trên Federal Register, Bộ An ninh Nội địa Mỹ đề xuất một mức phí mới cho chương trình H-1B – visa lao động Mỹ dành cho các chuyên gia trong các lĩnh vực khoa học, công nghệ, kỹ thuật và toán học. Dù được trình bày là cơ chế tạo nguồn thu để "thu hồi" chi phí vận hành hệ thống nhập cư hợp pháp, đề xuất này phản ánh rõ ưu tiên "America First" của chính quyền Trump, vốn đang siết chặt chính sách nhập cư Mỹ và coi H-1B là biểu tượng của sự phụ thuộc vào nhân lực nước ngoài.
Mục tiêu ưu tiên lao động Mỹ: lý thuyết đẹp, thực tế nhiều mâu thuẫn
Chính quyền Trump khẳng định khoản phí mới cho thị thực H-1B nhằm thu hồi chi phí cho hệ thống nhập cư, đồng thời khuyến khích doanh nghiệp tuyển dụng lao động Mỹ và trả lương cao hơn. Phó Tổng thống JD Vance thậm chí viết trên X: "Nếu tập đoàn Mỹ cần lao động, họ nên tuyển dụng và đào tạo người Mỹ". Về mặt khẩu hiệu, đây là thông điệp dễ gây đồng cảm với cử tri muốn bảo vệ cơ hội việc làm trong nước. Tuy nhiên, nó phớt lờ thực tế rằng nhiều vị trí trong tuyển dụng công nghệ – từ kỹ thuật phần mềm, khoa học dữ liệu đến hỗ trợ công nghệ thông tin – đang phụ thuộc lớn vào nguồn nhân lực nước ngoài có tay nghề cao. Khi biến H-1B thành loại visa lao động Mỹ mang chi phí cực cao, chính sách nhập cư Mỹ không chỉ đổi ưu tiên tuyển dụng, mà còn đặt dấu hỏi về khả năng duy trì sức cạnh tranh của doanh nghiệp bản địa trong nền kinh tế số.
Ngành công nghệ ở tâm bão: nhân lực nước ngoài và rủi ro chiến lược
Ngành công nghệ từ lâu là tâm điểm của mọi cuộc tranh luận xoay quanh phí thị thực H-1B, bởi đây chính là cửa ngõ để các công ty tuyển dụng lao động nước ngoài cho những vị trí cần kỹ năng rất cao. Theo Trung tâm Chính sách Lưỡng đảng, gần hai phần ba số thị thực H-1B được cấp liên quan đến các công việc gắn với máy tính, tập trung vào kỹ thuật phần mềm, khoa học dữ liệu và hỗ trợ IT. Với hạn ngạch 65.000 visa H-1B mỗi năm, cùng 20.000 suất cho người có bằng cấp cao từ các trường đại học Mỹ, hệ thống hiện tại vốn đã mang tính chọn lọc khắc nghiệt. Việc đẩy phí lên mức gây sốc khiến nhiều tập đoàn và startup công nghệ phải đặt lại câu hỏi: liệu họ có thể giữ chiến lược tuyển dụng công nghệ mang tính toàn cầu, hay buộc phải thu hẹp phạm vi tìm kiếm nhân lực, chấp nhận thiếu hụt kỹ năng chuyên sâu mà thị trường lao động nội địa chưa kịp bù đắp?
Chi phí pháp lý và sự bất ổn: tín hiệu xấu cho hoạch định nhân sự dài hạn
Đề xuất tăng mạnh phí thị thực H-1B không xuất hiện trong khoảng trống; nó là bước đi tiếp theo sau sắc lệnh áp phí cao được ông Trump ký trước đó. Tháng 6, Thẩm phán Leo Sorokin của Tòa án Quận Mỹ đã bác bỏ mức phí cao trước đó, nhấn mạnh rằng tổng thống không có thẩm quyền áp đặt loại "thuế" lên hồ sơ H-1B và chỉ Quốc hội mới có quyền điều chỉnh chính sách nhập cư liên bang theo hướng đó. Dù vậy, Bộ An ninh Nội địa vẫn tiếp tục đưa ra đề xuất mới và mở 30 ngày lấy ý kiến công chúng sau khi thông báo được đăng chính thức trên Federal Register. Cách tiếp cận "thử – sai" về pháp lý này khiến doanh nghiệp không thể có kế hoạch nhân sự dài hạn dựa trên một khung chính sách ổn định. Thay vì cải thiện tính dự đoán của hệ thống nhập cư Mỹ, chuỗi đề xuất và bác bỏ liên tiếp chỉ làm tăng cảm giác bất an cho cả nhà tuyển dụng lẫn ứng viên nước ngoài.
Kết luận: Mỹ muốn ít phụ thuộc nhân lực nước ngoài, nhưng cái giá có thể là mất lợi thế công nghệ
Từ góc nhìn chính trị, đề xuất tăng mạnh phí thị thực H-1B là công cụ hữu hiệu để thể hiện cam kết ưu tiên lao động Mỹ, phù hợp khẩu hiệu "America First" và nỗi lo về việc làm trong nước. Nhưng trên phương diện kinh tế và chiến lược công nghệ, đây là bước đi có thể khiến doanh nghiệp Mỹ tự cắt đi nguồn cung nhân lực nước ngoài giàu kỹ năng, đặc biệt trong các ngành liên quan đến máy tính đang chiếm gần hai phần ba số visa H-1B. Việc đẩy chi phí lên rất cao, lại đi kèm bất ổn pháp lý, không khuyến khích doanh nghiệp đào tạo thêm người Mỹ nhanh hơn; ngược lại, nó khiến họ khó lập kế hoạch tuyển dụng công nghệ toàn cầu một cách chủ động. Nếu mục tiêu là một chính sách nhập cư Mỹ công bằng và bền vững, cuộc tranh luận quanh phí H-1B cần dịch chuyển khỏi những động thái tượng trưng và tiến đến một thiết kế hệ thống đủ linh hoạt để bảo vệ cả người lao động bản địa lẫn sức cạnh tranh lâu dài của nền kinh tế.
