Sáp nhập làm tăng quy mô, nhưng không thể chỉ nhìn vào số lớp
Sắp xếp trường học là việc tổ chức lại, hợp nhất các cơ sở giáo dục nhằm điều chỉnh mạng lưới trường lớp; hiệu quả của quá trình này phải được đánh giá bằng khả năng quản lý và bảo đảm việc học tại từng điểm, không chỉ bằng số đơn vị giảm đi. Tại họp báo kinh tế - xã hội quý III ngày 23.10, Giám đốc Sở Giáo dục và Đào tạo Đà Nẵng Lê Thị Bích Thuận cho biết thành phố hiện có 11 cơ sở giáo dục trên 100 lớp sau sắp xếp, gồm 7 trường tiểu học, 3 trường THCS và một trung tâm giáo dục thường xuyên. Quy mô lớn chủ yếu hình thành do hợp nhất. Các trường cơ bản ổn định tổ chức và dạy học theo kế hoạch năm học, nhưng điều đó chưa đủ để kết luận mô hình mới vận hành thuận lợi: số lớp tăng đồng nghĩa trách nhiệm điều phối chuyên môn, nhân sự và hoạt động chung cũng nặng hơn.
Danh sách được công bố cho thấy một số trường tiểu học có quy mô đặc biệt lớn: Núi Thành ở xã Núi Thành có 180 lớp, Thăng An có 135 lớp, Nam Phước có 129 lớp và Trần Đại Nghĩa ở phường Hòa Xuân có 119 lớp. Những con số này khiến câu hỏi về năng lực quản trị trở nên cấp thiết. Một trường có hơn 100 lớp không thể được điều hành như một đơn vị nhỏ hơn chỉ bằng cách mở rộng lịch họp hay tăng đầu mối báo cáo; ban giám hiệu cần bảo đảm thông tin và hỗ trợ đến được từng cơ sở. Sở cho biết chưa nhận được phản ánh về khó khăn quản lý tại các đơn vị quy mô lớn, nhưng việc chưa có phản ánh không thay thế được việc theo dõi chất lượng và mức độ an toàn ở từng điểm.
Điểm trường xa biến khoảng cách thành bài toán quản lý
Với trường học Đà Nẵng sau sáp nhập, thách thức không chỉ nằm ở tổng số lớp mà còn ở địa bàn quản lý trải rộng. Một số điểm trường xa cơ sở chính khoảng 30 km; tại khu vực miền núi, khoảng cách có nơi lên tới khoảng 50 km, còn hai cơ sở của trung tâm giáo dục thường xuyên cách nhau khoảng 70 km. Những khoảng cách ấy gây trở ngại cụ thể cho việc đi lại, điều động nhân sự và sinh hoạt chuyên môn tập trung. Vì vậy, gom đầu mối trên sơ đồ chưa chắc đã tạo ra một trường thống nhất trong trải nghiệm của giáo viên và học sinh. Nếu liên lạc, hỗ trợ chuyên môn và xử lý vấn đề tại điểm lẻ chậm hơn, học sinh ở xa có nguy cơ nhận ít cơ hội tham gia hoạt động chung hơn học sinh tại cơ sở chính.
Trường tiểu học Núi Thành có tới 7 phân hiệu, một ví dụ cho thấy số lượng điểm trường có thể làm bài toán điều hành phức tạp hơn nhiều so với con số lớp học. Mỗi phân hiệu cần được kết nối với kế hoạch chung, nhưng cũng cần cách tổ chức phù hợp điều kiện tại chỗ. Sở định hướng các trường triển khai hoạt động theo cùng một kế hoạch ở trường chính và các phân hiệu, đồng thời linh hoạt tổ chức giao lưu để tăng gắn kết giữa học sinh, giáo viên. Đây là hướng đi cần thiết, song thành công không nên đo bằng việc các điểm cùng nhận một lịch hoạt động. Cần xem học sinh ở từng nơi có thực sự tham gia được hay không và giáo viên có đủ điều kiện phối hợp, trao đổi chuyên môn hay không.
Rà soát phải đặt chất lượng và quyền lợi học sinh lên trước
Quy mô trường trên 100 lớp không mặc nhiên là bất cập, nhưng cần có giới hạn quản trị rõ ràng. Sau đợt sắp xếp trường phổ thông, đến cuối tháng 8, cả nước đã giảm gần 19.000 trường công, tương đương 50,6%; Chính phủ yêu cầu các địa phương rà soát trong tháng 10 và điều chỉnh nơi vượt khả năng quản lý hoặc ảnh hưởng đến chất lượng, an toàn, quyền lợi học sinh. Với Đà Nẵng, rà soát nên đi sâu đến điều kiện hoạt động tại từng phân hiệu, thay vì chỉ xác nhận bộ máy đã ổn định. Khi khoảng cách có thể lên tới hàng chục kilômét và nhiều điểm trường cùng thuộc một đơn vị, hiệu quả cần được nhìn qua khả năng xử lý công việc, mức độ phối hợp và cơ hội học tập thực tế của trẻ.
Sở Giáo dục và Đào tạo cho biết sẽ tổng hợp ý kiến của cán bộ, giáo viên, nhân viên cùng kết quả kiểm tra tại cơ sở, sau đó báo cáo UBND thành phố để xem xét, chỉ đạo phối hợp giải quyết. Bước tiếp theo này quan trọng hơn việc coi sáp nhập là đã hoàn tất: phản ánh tại chỗ và kiểm tra thực tế có thể chỉ ra nơi nào cần điều chỉnh cách phân công, tổ chức hoạt động hoặc hỗ trợ điểm xa. Đà Nẵng nên đánh giá từng mô hình theo điều kiện địa lý và năng lực điều hành, thay vì áp dụng một khuôn chung cho mọi trường. Sắp xếp chỉ có ý nghĩa khi bộ máy gọn hơn mà việc học vẫn liền mạch, an toàn và công bằng giữa cơ sở chính với các điểm lẻ.
