Học nghề phải bắt đầu từ việc người dân đang làm
Đào tạo nghề nông nghiệp là hoạt động hướng dẫn người lao động những kỹ năng trồng trọt, chăn nuôi và ứng dụng kỹ thuật phù hợp với điều kiện sản xuất, nhu cầu thị trường tại địa phương. Ở Sơn La, cách tiếp cận này có ý nghĩa hơn một khóa học trên lớp: người dân cần biết cách làm ra sản phẩm tốt, phòng rủi ro và tăng thu nhập từ nguồn lực sẵn có. Chính sách đào tạo hướng đến lao động thuộc hộ nghèo, cận nghèo, mới thoát nghèo và người thu nhập thấp; nội dung ưu tiên gồm trồng trọt, bảo vệ thực vật, chăn nuôi, thú y và chế biến nông sản. Theo số liệu công bố tháng 9-2026, tỉnh đào tạo khoảng 15.000–18.000 người mỗi năm, trong đó hơn 70% là lao động nông thôn, người dân tộc thiểu số và người nghèo, cận nghèo. Quy mô ấy chỉ tạo chuyển biến bền vững khi kiến thức học được gắn với sinh kế cụ thể.

Từ kỹ thuật trồng cây đến vườn cây tạo thu nhập
Câu chuyện của chị Bùi Thị Hoa ở bản Cao Sơn cho thấy đào tạo sát nhu cầu có thể làm thay đổi hướng sản xuất của cả gia đình. Trước đây, gia đình chủ yếu trồng ngô với thu nhập bấp bênh. Sau khi học nghề trồng cây ăn quả do Trường Cao đẳng Sơn La tổ chức, chị được hướng dẫn chọn giống, chăm sóc và phòng trừ sâu bệnh. Gia đình chuyển sang trồng thanh long, thu nhập tăng đáng kể; đến tháng 10-2026, gia đình chị đã thoát nghèo. Đây là giá trị thực chất của kỹ thuật trồng cây: không dừng ở việc truyền đạt quy trình, mà giúp người học lựa chọn và áp dụng cách làm phù hợp với điều kiện của mình. Tại phường Thảo Nguyên, các lớp nghề nông nghiệp và tập huấn chuyển giao kỹ thuật được tổ chức ngay tại vườn, trang trại; từ năm 2025 đến nay đã tiếp cận gần 1.000 hội viên và người dân.

Chăn nuôi ở Sơn La cần đi cùng kỹ thuật và nguồn lực
Trong chăn nuôi ở Sơn La, học cách phòng bệnh, chăm sóc vật nuôi và tổ chức chuồng trại là điều kiện để vốn hỗ trợ không trở thành gánh nặng rủi ro. Năm 2022, anh Vì Văn Chung ở bản Tà Niết tham gia lớp kỹ thuật chăn nuôi, phòng và trị bệnh. Sau khóa học, anh vay vốn ưu đãi mua sáu bò sinh sản; đến cuối tháng 10-2024, gia đình đã bán 13 bò thương phẩm và bò giống, thu lãi 120 triệu đồng. Ở phường Thảo Nguyên, chính quyền trao bò giống cho chị Sông Thị Già, đồng thời cử cán bộ hướng dẫn làm chuồng, trồng cỏ và phòng bệnh. Với người mẹ đơn thân đang nuôi ba con, hỗ trợ chỉ thực sự có ích khi đi kèm kiến thức để đàn vật nuôi sinh sản và tạo thêm thu nhập. Mô hình này nhấn mạnh một nguyên tắc đáng nhân rộng: sinh kế hộ nghèo cần được thiết kế theo hoàn cảnh từng nhà, kết hợp đào tạo, con giống và khả năng tiếp cận vốn.

Đào tạo sát địa phương là nền tảng cho sinh kế lâu dài
Các mô hình trên cho thấy lớp nghề không thể thay thế đầu ra, vốn hay hỗ trợ theo sát hộ gia đình; nhưng thiếu kỹ năng thì những nguồn lực ấy cũng khó phát huy. Tại Thảo Nguyên, gần 9 tỷ đồng vốn ủy thác được huy động để giúp hội viên áp dụng kỹ thuật mới trong sản xuất. Phường hiện có 316 hộ sản xuất, kinh doanh giỏi các cấp và 12 hợp tác xã nông dân có thu nhập bình quân trên 1 tỷ đồng mỗi năm; đây là tín hiệu đáng chú ý, dù không thể xem thành quả của các mô hình này là kết quả của riêng đào tạo. Trong khi đó, toàn tỉnh vẫn có 28.212 hộ nghèo và 22.789 hộ cận nghèo theo số liệu tổng hợp năm 2026. Kết quả rà soát dự kiến công khai trong tháng 11-2026, làm căn cứ xây dựng lớp nghề theo nhu cầu từng xã khó khăn từ ngày 1-1-2027. Hướng đi này đúng: dạy đúng nghề, đúng nơi và nối người học với hợp tác xã, doanh nghiệp, thị trường mới giúp sinh kế hộ nghèo đứng vững.







