Di sản không chỉ để trưng bày: nó đang định nghĩa lại thương hiệu mỹ phẩm Việt
Mỹ phẩm mang bản sắc di sản Việt là những sản phẩm làm đẹp được phát triển từ nguyên liệu bản địa và công thức truyền thống, được tái tạo bằng tư duy kinh doanh hiện đại và công nghệ mới để tạo ra thương hiệu mỹ phẩm Việt có khả năng cạnh tranh trên thị trường, đồng thời giữ được câu chuyện văn hóa gắn với lịch sử và cộng đồng địa phương. Xu hướng này không phải cuộc chơi hoài cổ mà là lựa chọn chiến lược: khi thị trường đang bão hòa bởi sản phẩm công nghiệp na ná nhau, thứ khiến người tiêu dùng nhớ đến một thương hiệu chính là căn cước văn hóa. Từ mỹ phẩm trái gấc đến phấn nụ hoàng cung, những doanh nhân nữ mỹ phẩm đang chứng minh rằng cội nguồn có thể trở thành lợi thế, chứ không phải gánh nặng truyền thống.
Nguyễn Thị Pha Phăng: Từ vết thâm trên da đến hệ sinh thái mỹ phẩm trái gấc
Điểm khởi đầu của hành trình P’Phăng lại đến từ một tổn thương rất cá nhân: làn da xuất hiện nhiều đốm nâu khiến Nguyễn Thị Pha Phăng – giáo viên Vật lý – Tin học ở Kiên Giang – mất tự tin. Khi được giới thiệu dùng dầu gấc, bản tính tò mò khoa học khiến chị dành hai tháng đọc tài liệu và sáu tháng kiên trì trải nghiệm trên chính làn da mình. Kết quả khả quan không chỉ giúp chị cải thiện nhan sắc mà còn mở ra câu hỏi lớn hơn: tại sao trái gấc quê nhà vẫn bị bỏ phí chỉ vì người ta “chỉ biết mỗi việc nấu xôi thôi” như lời học trò tâm sự. Từ trăn trở đó, chị cùng học sinh nghiên cứu làm son gấc đi thi khoa học kỹ thuật và giành giải Khuyến khích cấp tỉnh. Quan trọng hơn, chị nhận ra: nếu không ai làm, di sản nguyên liệu bản địa sẽ mãi đứng ngoài cuộc chơi kinh tế.
P’Phăng – Nữ hoàng Gấc: Thương hiệu mỹ phẩm Việt đặt phụ nữ và nông sản quê nhà vào trung tâm
Từ sáng kiến trong lớp học, P’Phăng đã trở thành hệ sinh thái mỹ phẩm trái gấc, thực phẩm và sản phẩm chăm sóc sức khỏe xoay quanh trái gấc quê nhà. Điểm đáng giá ở đây không chỉ là công thức son gấc, serum gấc dưỡng da mặt – hai dòng chủ lực của thương hiệu – mà là cách chị Pha Phăng chọn vị trí đứng cho mình: dùng nguyên liệu bản địa để tạo khác biệt, đồng thời dùng thương hiệu làm bệ đỡ cho cộng đồng phụ nữ. Khi dự án đạt giải trong cuộc thi “Nữ doanh nhân với kế hoạch kinh doanh thành công” giữa mùa dịch, chị không chỉ thành lập cơ sở kinh doanh chính thức mà còn bước vào vai trò mentor, đồng hành cùng nhiều giáo viên nữ khởi nghiệp và học sinh, sinh viên trên đường lập nghiệp. Hướng đi kết hợp nông sản bản địa với công nghệ AI cho thấy một quan điểm rất rõ: di sản chỉ bền nếu nó tự nuôi sống được người giữ nghề.
Phấn Nụ Hoàng Cung: Khi bí dược phòng khuê bước lên xa lộ số
Nếu P’Phăng đại diện cho cú rẽ ngang từ nông sản quê nhà, thì Phấn Nụ Hoàng Cung là minh chứng cho sức sống của di sản cung đình. Sinh ra dưới mái vòm triều Nguyễn, phấn nụ từng là tuyệt tác dưỡng nhan dành riêng cho “lá ngọc cành vàng” chốn cung đình. Điều đáng nói là khi khái niệm mỹ phẩm sạch trở thành xu hướng toàn cầu, công thức phấn nụ – khước từ hóa chất, dùng cao lanh hảo hạng, thảo mộc tự nhiên, nước mưa Thừa Thiên và quy trình thủ công theo chu kỳ ngũ hành – đã đi trước thời đại. Truyền nhân Nguyễn Phương Khanh hiểu rằng nếu chỉ giữ nghề như bảo tàng, di sản sẽ bị thời gian đào thải. Chị bước ra khỏi lối sản xuất manh mún, mở website bán phấn nụ trực tuyến từ năm 2007, sau đó thành lập công ty TNHH Mỹ phẩm Hoàng Cung để chuẩn hóa quy trình và đăng ký nhãn hiệu độc quyền. Cách làm chậm rãi nhưng kiên định giúp Phấn Nụ Hoàng Cung trở thành “Báu vật gia truyền Việt Nam” và nhiều năm liền là Hàng Việt Nam Chất lượng cao do người tiêu dùng bình chọn.
Tương lai của mỹ phẩm di sản: Cắm rễ sâu hơn vào văn hóa, đi xa hơn bằng dữ liệu và chính sách
Cả P’Phăng và Phấn Nụ Hoàng Cung đều cho thấy một điều: thương hiệu mỹ phẩm Việt không cần bắt chước phương Tây để phát triển bền vững, mà càng cắm rễ sâu vào nguồn cội văn hóa, kết hợp tinh thần quản trị linh hoạt và công nghệ hiện đại thì càng tạo được tiếng vang. Với P’Phăng, con đường phía trước là hiện đại hóa công nghệ sản xuất, xây dựng vùng nguyên liệu bền vững, tạo sinh kế cho phụ nữ và nông dân, hướng tới chuỗi giá trị tuần hoàn gắn với trao quyền cho phụ nữ. Với Phấn Nụ Hoàng Cung, việc chuẩn hóa tri thức bản địa, số hóa di sản và vận hành bằng dữ liệu đã giúp mỹ phẩm cung đình bước lên các nền tảng thương mại điện tử. Nhưng để làn sóng mỹ phẩm di sản bùng lên thành ngành kinh tế, cần hơn nỗ lực của từng doanh nhân: nhà nước được kêu gọi xây dựng khung pháp lý cho kinh tế di sản, ưu đãi bảo hộ tri thức bản địa, hỗ trợ R&D và xem xét đưa mỹ phẩm di sản vào danh mục quà tặng ngoại giao cấp quốc gia. Nếu điều đó xảy ra, mỹ phẩm Việt sẽ không chỉ là sản phẩm làm đẹp, mà là lời chào mang đậm bản sắc gửi ra thế giới.
