Đề xuất mới, chưa phải thay đổi bắt buộc
Tuyển sinh lớp 10 chuyên theo khối là phương án dự thảo chuyển cách tuyển sinh từ từng môn chuyên sang nhóm lĩnh vực rộng hơn, nhằm kết hợp nền tảng học tập toàn diện với việc phát triển năng khiếu chuyên sâu. Đây là đề xuất trong dự thảo quy chế tổ chức và hoạt động của trường THPT chuyên, không phải quy định đã được chốt. Mấu chốt phụ huynh cần nắm là Bộ GD-ĐT không yêu cầu tất cả trường phải triển khai bằng mọi giá trong năm học 2027–2028. Vì vậy, nỗi lo về một cuộc đổi mới đồng loạt ngay lập tức chưa phản ánh đầy đủ thông điệp của Bộ. Tuy nhiên, khi dự thảo có thể tác động đến cách thí sinh chuẩn bị thi vào lớp 10, việc công bố lộ trình rõ ràng vẫn rất cần thiết để học sinh không phải ôn tập trong trạng thái phỏng đoán.
Ba khối chuyên thay cho tuyển sinh từng môn
Thay đổi nổi bật là dự thảo chuyển từ tuyển sinh theo từng môn chuyên sang ba khối chuyên: Khoa học tự nhiên, Khoa học xã hội và Ngoại ngữ. Mỗi khối dự kiến có phương thức tuyển sinh và điểm chuẩn riêng; hai khối Khoa học tự nhiên, Khoa học xã hội còn sử dụng bài đánh giá năng lực đọc hiểu. Đây không chỉ là đổi tên các nhóm dự thi. Cách thiết kế phản ánh định hướng để trường chuyên vừa xây nền kiến thức rộng, vừa tạo điều kiện bồi dưỡng chuyên sâu theo sở trường. Bộ cũng nêu mục tiêu phát triển năng lực tư duy, nghiên cứu, thực hành, sáng tạo và giải quyết vấn đề, thay vì chỉ tập trung vào thành tích ở một môn. Hướng đi ấy có lý, nhưng hiệu quả phụ thuộc vào đề thi, tiêu chí xét tuyển và cách triển khai cụ thể.
Lo ngại của thí sinh là có cơ sở
Phụ huynh và học sinh lo bị động không phải vì phản đối đổi mới, mà vì nhiều em đã ôn luyện theo phương thức hiện hành. Dự thảo nêu khả năng mô hình mới được áp dụng từ năm học 2027–2028, nên học sinh lớp 9 có thể trở thành lứa đầu tiên dự tuyển theo cách mới. Trong bối cảnh ấy, thiếu thông tin về cấu trúc bài thi, môn được đánh giá và cách quy đổi kết quả có thể khiến gia đình khó lập kế hoạch ôn tập. Thông điệp không áp dụng bằng mọi giá giúp giảm lo ngại về việc tất cả trường phải đổi ngay, nhưng chưa thay thế được hướng dẫn cụ thể cho từng địa phương và trường. Muốn bảo đảm quyền lợi thí sinh, cơ quan quản lý cần đưa ra mốc chuyển tiếp và thông báo đủ sớm để các em chuẩn bị.
Lộ trình cần đi cùng sự minh bạch
Đổi mới trường THPT chuyên có thể giúp hạn chế học lệch và mở rộng cách phát hiện tài năng, nhưng tuyển sinh là cửa vào nên mọi điều chỉnh đều ảnh hưởng trực tiếp đến kế hoạch học tập của học sinh. Vì thế, không bắt buộc tất cả trường áp dụng cùng lúc là lựa chọn thận trọng; ép tiến độ khi điều kiện triển khai chưa đồng đều có thể làm tăng xáo trộn. Mặt khác, sự linh hoạt chỉ có ý nghĩa khi đi kèm thông tin rõ ràng: trường nào dự kiến đổi cách tuyển, áp dụng từ thời điểm nào và thí sinh cần theo dõi hướng dẫn nào. Phụ huynh nên coi phương án theo khối là đề xuất đang được lấy ý kiến, không mặc định rằng kỳ thi sắp tới chắc chắn thay đổi. Kết luận hợp lý lúc này: ủng hộ mục tiêu đổi mới, nhưng yêu cầu lộ trình minh bạch và không để học sinh phải tự đoán cách thi.
