Từ lợi thế biên giới đến mục tiêu tăng trưởng số
Thương mại điện tử biên giới là việc dùng nền tảng số để quảng bá, giao dịch và đưa hàng hóa qua các thị trường giáp ranh, kết hợp thanh toán, vận chuyển và thủ tục xuất nhập khẩu trực tuyến. Với Tây Ninh, đây có thể là cách mở rộng đầu ra cho hàng địa phương thay vì để khoảng cách và thói quen mua bán truyền thống bó hẹp thị trường.
Tỉnh có đường biên giới dài gần 369 km tiếp giáp Campuchia, nhưng lợi thế địa lý không tự động trở thành doanh thu. Thói quen mua sắm truyền thống vẫn phổ biến, còn kỹ năng số của doanh nghiệp nhỏ và hộ kinh doanh còn hạn chế. Trong bối cảnh đó, Ủy ban nhân dân tỉnh đã xây dựng kế hoạch tổng thể ứng dụng thương mại điện tử tại khu vực biên giới giai đoạn 2027-2030, nhằm hiện đại hóa giao thương, tháo gỡ khó khăn tiêu thụ và mở rộng thị trường xuất nhập khẩu.
Đích đến được đặt ra khá rõ: đến năm 2030, doanh số bán hàng qua thương mại điện tử tại các xã biên giới tăng bình quân 15-20% mỗi năm. Đây là mục tiêu đáng chú ý, nhưng thước đo thành công không nên chỉ là số gian hàng trực tuyến; điều quan trọng hơn là người bán có đơn hàng đều và người mua tiếp cận được sản phẩm đáng tin cậy.
Hạ tầng và kỹ năng quyết định việc bán hàng có ra đơn
Muốn bán hàng xã biên giới qua mạng, người dân cần nhiều hơn một chiếc điện thoại: kết nối ổn định, thanh toán thuận tiện, giao nhận có thể dự đoán và kỹ năng vận hành gian hàng đều phải hiện diện. Tây Ninh dự kiến nâng cấp hạ tầng viễn thông và internet, nghiên cứu Wi-Fi công cộng tại khu dân cư, chợ biên giới và trung tâm thương mại cửa khẩu. Những bước này có ý nghĩa thiết thực với cư dân, tiểu thương muốn giao dịch trực tuyến, nhất là nơi kết nối còn chưa thuận lợi.
Kế hoạch còn hướng tới các trung tâm logistics thông minh, kho ngoại quan và kho lạnh phục vụ nông sản tại khu kinh tế cửa khẩu Mộc Bài và Xa Mát. Nếu thiếu kho bảo quản và khâu giao nhận phù hợp, hàng tươi dễ mất chất lượng trước khi đến người mua; vì vậy logistics không phải phần phụ của kinh tế số Tây Ninh mà là điều kiện để lời hứa bán hàng trực tuyến thành hiện thực.
Tỉnh đặt mục tiêu tập huấn kỹ năng số cho toàn bộ chủ thể sản xuất, kinh doanh ở khu vực biên giới và thúc đẩy thanh toán không dùng tiền mặt. Nội dung đào tạo gồm chụp ảnh, quay video, livestream, vận hành gian hàng và thực hiện thủ tục xuất khẩu trực tuyến sang Campuchia. Đây là hướng đi đúng, nhưng cần gắn đào tạo với hỗ trợ sau tập huấn để người bán biến kiến thức thành đơn hàng.
Xúc tiến thương mại số phải nối quảng bá với tiêu thụ
Các hoạt động xúc tiến thương mại số đã được triển khai để hỗ trợ doanh nghiệp và kết nối cung cầu. Tây Ninh lập nhóm Zalo cho các chủ thể OCOP để cập nhật thông tin xúc tiến, chia sẻ kinh nghiệm sản xuất, kết nối tiêu thụ; đồng thời vận hành website ocop.tayninh.gov.vn để tra cứu sản phẩm, đưa hàng lên sàn thương mại điện tử, tổ chức livestream quảng bá và phát triển kênh phân phối.
Cách làm này có ích vì đưa thông tin sản phẩm đến gần người bán và người mua hơn, nhưng hiệu quả cần được đánh giá bằng khả năng tạo giao dịch, không chỉ bằng lượt xem hay số sản phẩm được đăng. Mã QR truy xuất nguồn gốc cũng có thể giúp người tiêu dùng kiểm tra xuất xứ và quy trình canh tác, qua đó giảm khoảng cách niềm tin giữa nông hộ nhỏ với khách hàng mới.
Mục tiêu đến năm 2030 là 60% doanh nghiệp, hợp tác xã và hộ kinh doanh có hoạt động bán hàng trực tuyến, trong đó 40% phát sinh doanh thu thương mại điện tử hằng năm. Khoảng cách giữa có mặt trên mạng và có doanh thu nhắc nhở rằng xúc tiến thương mại số cần đi cùng tư vấn nội dung, chất lượng sản phẩm, đóng gói và chăm sóc khách hàng. Tỉnh cũng cho biết sẽ đồng hành lâu dài để các cơ sở làm chủ phương thức bán trực tuyến và mở rộng đầu ra.
Cơ hội chỉ bền vững khi hàng hóa đi được xa
Thương mại điện tử xuyên biên giới có thể đưa sản phẩm Tây Ninh đến đối tác và người mua ngoài tỉnh, đồng thời giúp doanh nghiệp tìm thêm kênh xuất khẩu. Nhưng mở rộng thị trường cũng đòi hỏi tiêu chuẩn chất lượng, truy xuất nguồn gốc và quy trình giao nhận đáp ứng yêu cầu của từng thị trường. Nếu thiếu những nền tảng ấy, quảng bá trực tuyến có thể tạo sự chú ý mà không tạo được đầu ra lâu dài.
Sự tham gia của doanh nghiệp công nghệ, logistics và nông nghiệp được kỳ vọng tạo thêm động lực cho kinh tế số khu vực biên giới. Đây là cơ hội để phối hợp giữa người sản xuất, nền tảng bán hàng và đơn vị vận chuyển, thay vì để từng hộ tự xoay xở với mọi khâu. Phát triển thương mại điện tử xanh, bao gồm bao bì thân thiện với môi trường và tối ưu giao hàng, cũng giúp tăng trưởng gắn với trách nhiệm thay vì chỉ chạy theo số đơn.
Mục tiêu tăng doanh số 15-20% mỗi năm là tham vọng có cơ sở nếu Tây Ninh biến kế hoạch thành hạ tầng dùng được, kỹ năng áp dụng được và dịch vụ logistics đáng tin cậy. Khi ấy, xúc tiến thương mại số không dừng ở việc giới thiệu sản phẩm: nó trở thành cầu nối thực sự giữa hàng hóa vùng biên và thị trường rộng hơn.
