Từ vị trí cửa ngõ đến cực tăng trưởng mới
Hạ tầng Tây Ninh là mạng lưới giao thông và công trình kết nối sản xuất, khu công nghiệp, cửa khẩu cùng các thị trường, giúp hàng hóa lưu chuyển nhanh hơn và tạo điều kiện thu hút đầu tư. Tây Ninh có cơ sở để theo đuổi vai trò đó: tỉnh tiếp giáp Campuchia với đường biên giới dài gần 369 km và có 4 cửa khẩu quốc tế, thuận lợi phát triển kinh tế biên mậu, kho bãi, cảng cạn, logistics và du lịch cửa khẩu. Vị trí này càng có giá trị khi giao thông kết nối được Đông Nam Bộ với Đồng bằng sông Cửu Long và mở rộng giao thương sang Campuchia. Nhưng địa lý tự nó không tạo ra năng lực cạnh tranh; điều quyết định là hàng hóa có thể đi từ vùng sản xuất đến khu công nghiệp, cửa khẩu và nơi tiêu thụ một cách thông suốt hay không. Vì vậy, đầu tư Tây Ninh cần được đánh giá bằng khả năng biến lợi thế bản đồ thành chuỗi cung ứng vận hành được.
Quy mô tham vọng là đáng kể: đến năm 2030, tỉnh đặt mục tiêu thu hút ít nhất 3 trung tâm logistics, 2 chợ đầu mối cấp vùng và từ 3 đến 5 trung tâm thương mại, siêu thị hiện đại. Đây không nên chỉ là danh sách công trình để hoàn thành. Nếu các trung tâm logistics, kho bãi, cảng, cửa khẩu, khu công nghiệp và vùng chuyên canh được kết nối, doanh nghiệp có thể giảm thời gian vận chuyển và chi phí giao nhận — lợi ích thiết thực hơn nhiều so với một tuyến đường mới trên bản đồ. Ngược lại, xây từng mắt xích rời rạc sẽ không đủ tạo sức bật cho thương mại.
Giao thông chỉ tạo lực đẩy khi dự án chạy đúng nhịp
Tỉnh đang tập trung vào các tuyến liên vùng như kết nối Mộc Bài - Xuyên Á, trục ĐT.827E, đường động lực Đức Hòa và tuyến Tân An - Bình Hiệp; đồng thời kỳ vọng Vành đai 4 TP. Hồ Chí Minh, cao tốc TP. Hồ Chí Minh - Mộc Bài và đường Gò Dầu - Xa Mát mở rộng không gian phát triển. Tiến độ giải phóng mặt bằng ở một số dự án đã cao: Vành đai 4 đạt 93,4%, cao tốc TP. Hồ Chí Minh - Mộc Bài đạt 99,15%, còn ĐT.827E và ba cây cầu trên tuyến đạt trên 97%. Những tỷ lệ này là tín hiệu tốt, nhưng chưa phải kết quả cuối cùng. Với doanh nghiệp sản xuất và logistics, hạ tầng chỉ phát huy tác dụng khi thi công hoàn tất và thời gian, chi phí giao nhận thực sự giảm.
Các bước tiếp theo cũng cần được giữ nhịp: tỉnh chuẩn bị khởi công đường Tân An - Bình Hiệp, cầu nối cửa khẩu quốc tế Tân Nam - Meun Chey và trục Long An - Tân Ninh. Bí thư Tỉnh ủy Nguyễn Văn Quyết yêu cầu ưu tiên đưa việc nâng cấp, mở rộng Quốc lộ 1, Quốc lộ 22 và ĐT.816 vào danh mục công trình được Ban Chỉ đạo trực tiếp theo dõi. Đây là lựa chọn hợp lý nếu mục tiêu là tháo nút thắt trên các hành lang vận tải hiện hữu, thay vì chỉ ưu tiên những dự án dễ tạo dấu ấn. Điều doanh nghiệp cần là một lịch trình đủ rõ để lên kế hoạch đầu tư, vận chuyển và tuyển dụng.
Điểm nghẽn nằm ở đất đai và khả năng triển khai
Tốc độ xây dựng đường sá sẽ không bù được những hồ sơ đất đai kéo dài. Tây Ninh đã cắt giảm thêm 10% thời gian giải quyết đối với 79 trên 79 thủ tục theo kế hoạch và công bố 940 thủ tục được rút thêm 10% thời gian xử lý. Dù vậy, hồ sơ trễ hạn vẫn tập trung ở lĩnh vực đất đai, trong khi tỷ lệ khai thác, sử dụng lại dữ liệu số hóa mới đạt 27,79%. Khoảng cách giữa cải cách trên giấy và trải nghiệm thực tế này có thể làm chậm mặt bằng, đội thời gian chuẩn bị dự án và khiến nhà đầu tư khó chốt kế hoạch. Tỉnh triển khai phong trào thu hút đầu tư hạ tầng thương mại, dịch vụ cảng và logistics giai đoạn 2026-2030, nhưng hiệu quả sẽ phụ thuộc vào việc công khai thông tin quy hoạch, đơn giản hóa thủ tục và xử lý vướng mắc đến nơi đến chốn.
Nút thắt không chỉ thuộc về thủ tục. Tây Ninh đã chấp thuận chủ trương đầu tư Khu công nghiệp Thạnh Đức 1 quy mô 500 ha, song hồ sơ hai khu công nghiệp khác và các dự án đô thị - dịch vụ còn chậm. Khu công nghiệp chỉ tạo sức hút khi doanh nghiệp thứ cấp tiếp cận được mặt bằng và hạ tầng kỹ thuật theo tiến độ có thể kiểm chứng. Nhà ở xã hội cũng cần được xem là một phần của hạ tầng kinh tế: ba dự án có 1.453 căn đủ điều kiện mở bán nhưng mới ký hợp đồng 261 căn, trong khi mục tiêu phát triển là 6.000 căn trong năm 2026. Nhà ở gần nơi làm việc giúp người lao động giảm chi phí đi lại và giúp doanh nghiệp giữ chân nhân lực. Nếu thiếu chỗ ở phù hợp, lợi thế khu công nghiệp sẽ khó chuyển thành nguồn lao động ổn định.
Mục tiêu tăng trưởng đòi hỏi tháo gỡ có kết quả
Mục tiêu GRDP tăng từ 10,3% trở lên trong năm 2026 đặt sức ép trực tiếp lên tiến độ triển khai, bởi giao thông, thủ tục đất đai và nhà ở xã hội vẫn còn vướng mắc. Tỉnh đang đẩy nhanh các dự án giao thông, công nghiệp và đô thị để duy trì mục tiêu này; Bí thư Tỉnh ủy Nguyễn Văn Quyết yêu cầu các tổ công tác, cơ quan và địa phương bám sát kịch bản tăng trưởng. Áp lực ấy nên được nhìn như phép thử về năng lực thực thi, không chỉ là lý do để đặt thêm chỉ tiêu. Một dự án chậm mặt bằng hoặc thiếu kết nối có thể trì hoãn cả chuỗi đầu tư phía sau.
Hướng đi của Tây Ninh là có cơ sở, nhưng thứ tự ưu tiên cần rõ: xử lý hồ sơ đất đai, đồng bộ hạ tầng giao thông với khu công nghiệp và vùng sản xuất, đồng thời đẩy nhanh nhà ở xã hội để người lao động có thể đến và ở lại. Khi những điều kiện này cùng tiến triển, logistics Tây Ninh mới có thể làm giảm ma sát trong lưu thông hàng hóa, còn thương mại biên giới mới phát huy được lợi thế cửa ngõ. Kết luận không nằm ở số dự án được công bố, mà ở việc đường sá hoàn thành đúng nhịp, doanh nghiệp tiếp cận được mặt bằng và người dân hưởng lợi từ việc làm, dịch vụ thuận tiện hơn. Muốn đạt mục tiêu tăng trưởng GRDP, Tây Ninh cần chứng minh khả năng tháo gỡ trở ngại bằng kết quả cụ thể.
