Trường nội trú biên giới: Lời cam kết không để học sinh miền biên bị bỏ lại
Trường nội trú biên giới là mô hình trường phổ thông liên cấp có ký túc xá, nhà ăn và hệ thống phòng học tập trung dành cho học sinh ở các xã vùng biên, giúp các em được học tập, sinh hoạt trong một môi trường an toàn, ổn định thay vì phải đi bộ đường dài hoặc bỏ học vì điều kiện địa lý khắc nghiệt. Tại Lào Cai, việc xây dựng 4 trường nội trú biên giới mới không chỉ là một dự án đầu tư xây dựng trường học vùng biên, mà là một lời cam kết chính sách: giáo dục học sinh miền biên phải được đặt ngang hàng với bất kỳ vùng thuận lợi nào. Theo kế hoạch, tỉnh Lào Cai sẽ khánh thành và đưa vào sử dụng 4 trường nội trú liên cấp tại các xã biên giới Mường Khương, Pha Long, A Mú Sung và Y Tý vào ngày 30/8. Đây là mốc thời gian mang tính “hẹn ngày” với hàng nghìn phụ huynh vùng cao đang mong mỏi Lào Cai khai giảng 2026 thật sự khác trước.
Cuộc chạy đua với thời gian trên công trường vùng biên
Điều đáng nói ở bốn công trình này không phải là những khối bê tông mới, mà là tốc độ và quyết tâm phía sau chúng. Hiện Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng tỉnh cùng các sở, ngành, địa phương và nhà thầu đang tập trung tối đa nhân lực, phương tiện để đẩy nhanh thi công, hoàn thành các hạng mục của các trường nội trú này. Theo lãnh đạo UBND tỉnh, riêng Trường PTNT TH&THCS Mường Khương – một trong bốn trường nội trú biên giới – công trường đang duy trì 350 nhân công, tập trung hoàn thiện các hạng mục và dự kiến bàn giao đưa vào sử dụng từ ngày 25/8/2026. Thứ trưởng Thường trực Bộ GD&ĐT Phạm Ngọc Thưởng ghi nhận: sau chưa đầy 300 ngày kể từ khi khởi công giai đoạn 1 vào tháng 11/2025, nhiều hạng mục đã cơ bản hoàn thiện. Đây không chỉ là con số kỹ thuật; đó là bằng chứng cho thấy khi giáo dục vùng biên trở thành ưu tiên chính trị, tiến độ công trường có thể song hành với chất lượng.
Hệ sinh thái học đường khép kín cho học sinh miền biên
Nếu trước đây, hình ảnh quen thuộc của học sinh miền biên là những chặng đường núi dài, lớp học tạm bợ và ký túc xá chật chội, thì bốn trường nội trú mới đang phá vỡ khuôn mẫu đó. Khi đưa vào vận hành, các trường sẽ tích hợp đầy đủ phòng học văn hóa, phòng Tin học, Ngoại ngữ, Khoa học tự nhiên, thư viện mở, ký túc xá khép kín, khu bán trú, nhà ăn đạt chuẩn an toàn thực phẩm, sân chơi, khu thể thao và các công trình phụ trợ. Mô hình này tạo một hệ sinh thái học đường khép kín, nơi học sinh không chỉ được học mà còn được sống trong điều kiện tương đối đầy đủ. Quan trọng hơn, toàn bộ học sinh từ các thôn, bản hẻo lánh sẽ được tập trung về một đầu mối, qua đó hạn chế thấp nhất tình trạng phải đi học xa nhà hoặc bỏ học giữa chừng. Với cách thiết kế này, xây dựng trường học vùng biên không còn là câu chuyện “có trường là đủ”, mà là bảo đảm chất lượng sống và học.
Sách giáo khoa miễn phí: bước đi nhỏ, tác động lớn
Trong bức tranh Lào Cai khai giảng 2026, sách giáo khoa miễn phí cho học sinh ở bốn trường nội trú biên giới là chi tiết dễ bị xem nhẹ nhưng lại có sức nặng chính sách rất rõ. Học sinh tại 4 trường nội trú liên cấp vùng biên Lào Cai được cấp miễn phí sách giáo khoa. Theo lãnh đạo ngành giáo dục tỉnh, Lào Cai sẽ mua và cấp toàn bộ sách giáo khoa cho 100% học sinh của 4 trường nội trú liên cấp Tiểu học và THCS Mường Khương, Pha Long, A Mú Sung và Y Tý trước ngày 30/8; sách được cấp cho thư viện, sau đó thư viện cho học sinh mượn. Đối với một gia đình miền biên, chi phí sách vở có thể là rào cản thực sự. Quyết định này gửi một thông điệp rõ ràng: giáo dục học sinh miền biên không thể phụ thuộc vào sức tự lo của từng hộ nghèo. Khi sách không còn là gánh nặng, câu hỏi còn lại là làm sao giữ trẻ ở trường – và đó chính là vai trò của mô hình nội trú mới.
Giữ kỷ luật tiến độ để giữ lời hứa với học sinh vùng biên
Không có dự án nào ở vùng núi lại không đối mặt với thời tiết xấu, địa hình phức tạp, chuỗi cung ứng đứt gãy. Nhưng với bốn trường nội trú biên giới, chậm tiến độ đồng nghĩa với việc lùi lại cơ hội học tập của cả một thế hệ học sinh miền biên. Đó là lý do Thứ trưởng Thường trực Bộ GD&ĐT Phạm Ngọc Thưởng yêu cầu tỉnh Lào Cai bảo đảm tiến độ công trình, đồng thời xây dựng kế hoạch chi tiết và chủ động phương án ứng phó thời tiết xấu để tổ chức lễ khánh thành và khai giảng năm học mới tại Trường PTNT TH&THCS Mường Khương. Ở chiều địa phương, ngành giáo dục Lào Cai khẳng định những khó khăn, vướng mắc phát sinh sẽ được tháo gỡ kịp thời để bảo đảm học sinh đều có điều kiện học tập an toàn, đầy đủ ngay từ đầu năm học. Cuộc chạy nước rút này, xét đến cùng, không phải để kịp một buổi lễ, mà để kịp một lời hứa: không trẻ em vùng biên nào bị bỏ lỡ ngày khai giảng.
