Từ chủ trương đến bước ngoặt của Lào Cai giáo dục vùng biên
Các trường nội trú biên giới ở Lào Cai là hệ thống trường phổ thông nội trú liên cấp đặt tại những xã giáp biên, được đầu tư cơ sở vật chất trường học đồng bộ và cấp sách giáo khoa miễn phí cho học sinh dân tộc, nhằm giảm bỏ học, rút ngắn khoảng cách giáo dục và gắn phát triển nguồn nhân lực tại chỗ với nhiệm vụ giữ vững an ninh biên giới. Đây không chỉ là thêm vài ngôi trường mới trên bản đồ mà là một cách tiếp cận đầy tham vọng: lấy trường nội trú làm “điểm tụ” để kéo dịch vụ công, tri thức và cơ hội về sát đường biên. Từ chỗ học sinh vùng cao phải leo dốc, lội suối đến lớp, Lào Cai đang muốn đảo chiều: đưa trường, thầy cô, sách giáo khoa miễn phí và điều kiện nội trú đến gần các em nhất có thể, ngay trong lòng cộng đồng biên giới.
Sách giáo khoa miễn phí: quyết định đúng trọng tâm, đúng thời điểm
Vì sao chương trình Lào Cai giáo dục ở vùng biên lần này đáng chú ý? Bởi tỉnh không dừng lại ở xây trường mà “đi thẳng” vào chi phí học tập – rào cản lớn nhất với gia đình nghèo. Thông tin chính thức cho biết tỉnh Lào Cai sẽ mua và cấp sách giáo khoa cho 100% học sinh 4 trường nội trú biên giới. Đây là quyết định có tính thông điệp: cơ hội học không phụ thuộc ví tiền phụ huynh. Đặc biệt, tỉnh sẽ mua và cấp toàn bộ sách giáo khoa cho 100% học sinh của 4 trường nội trú liên cấp Mường Khương, Pha Long, A Mú Sung và Y Tý trước ngày 30/8/2026. Phương án triển khai thông minh: sách giáo khoa miễn phí được cấp về thư viện trường, sau đó học sinh mượn sử dụng, vừa tiết kiệm, vừa tạo thói quen giữ gìn, học chung nguồn tài liệu. Song song, tỉnh còn bố trí gần 48 tỷ đồng cho 4 xã biên giới để mua đồ dùng cá nhân và học tập cho học sinh.
Cơ sở vật chất trường học: nội trú vùng biên không thể “làm cho xong”
Cách Lào Cai đầu tư cơ sở vật chất trường học cho các trường nội trú biên giới cho thấy một tư duy mới: hoặc làm đến nơi đến chốn, hoặc không làm. Khi đưa vào vận hành, 4 trường nội trú liên cấp tại Mường Khương, Pha Long, A Mú Sung và Y Tý sẽ có phòng học văn hóa, phòng Tin học, Ngoại ngữ, Khoa học tự nhiên, thư viện mở, ký túc xá khép kín, khu bán trú, nhà ăn đạt chuẩn an toàn thực phẩm, sân chơi, khu thể thao và các công trình phụ trợ đồng bộ. Trường PTNT TH&THCS Mường Khương riêng lẻ đã được đầu tư với quy mô 28 lớp, đáp ứng gần 1.000 học sinh, gồm khối phòng học, hiệu bộ, khu nội trú, nhà ăn – bếp, nhà đa năng, sân thể thao và các hạng mục phụ trợ. Thiết bị dạy học lắp đặt từ 10/8, dự kiến hoàn thành trước 25/8, trong bối cảnh công trường duy trì 350 nhân công làm liên tục để kịp bàn giao từ ngày 25/8/2026.
Lễ khai giảng 2026 tại Mường Khương: biểu tượng cho chiến lược biên giới
Việc chọn Trường PTNT TH&THCS Mường Khương làm điểm cầu trung tâm cả nước trong lễ khai giảng 2026–2027 không chỉ là vinh dự địa phương, mà là tuyên bố chính trị rõ ràng: biên giới không còn là “vùng trũng” của giáo dục. Lễ khai giảng 2026 được tổ chức trực tiếp kết hợp trực tuyến trên toàn quốc, truyền hình và phát thanh trực tiếp, với điểm cầu trung tâm đặt tại ngôi trường này. Đoàn công tác do Thứ trưởng Thường trực Phạm Ngọc Thưởng dẫn đầu đã kiểm tra từng phân khu, đặc biệt là sân trường – nơi diễn ra lễ khánh thành và lễ khai giảng. Ông yêu cầu tỉnh Lào Cai bám sát tiến độ từng ngày, chủ động phương án thời tiết xấu để công trình hoàn thành đúng kế hoạch, bảo đảm chất lượng, an toàn, sẵn sàng cho năm học mới. Đây là áp lực, nhưng cũng là “tấm vé” đưa hình ảnh trường nội trú biên giới lên sóng cả nước.
Tác động dài hạn: trường nội trú biên giới như pháo đài giáo dục
Nếu chỉ nhìn lễ khai giảng 2026, dễ coi đây là một chiến dịch theo mùa. Thực chất, các trường nội trú biên giới mà Lào Cai đang gấp rút bàn giao từ tháng 8 mới là nền tảng lâu dài. Việc đưa các trường nội trú liên cấp vào sử dụng sẽ phục vụ hiệu quả việc học tập, sinh hoạt của con em các dân tộc vùng biên, tập trung học sinh từ thôn bản hẻo lánh về một đầu mối, giảm tối đa cảnh đi bộ xa hoặc bỏ học giữa chừng. Thứ trưởng Phạm Ngọc Thưởng nhấn mạnh, hoàn thành các trường phổ thông nội trú biên giới không chỉ nâng điều kiện học tập, sinh hoạt cho học sinh mà còn thể hiện sự quan tâm của Đảng, Nhà nước với vùng khó, góp phần phát triển nguồn nhân lực tại chỗ, ổn định dân cư và củng cố quốc phòng – an ninh khu vực biên giới. Nói cách khác, mỗi trường nội trú vùng biên là một “pháo đài mềm”, xây bằng sách giáo khoa miễn phí, bữa ăn đủ dinh dưỡng và những giờ học an toàn.
