Đánh giá năng lực trên máy tính: bước ngoặt thật sự của kỳ thi SPT
Kỳ thi Đánh giá năng lực (SPT) là kỳ thi độc lập nhằm đo lường, đánh giá mức độ thông hiểu, vận dụng kiến thức cốt lõi và năng lực đặc thù của từng môn học, được sử dụng rộng rãi trong xét tuyển đại học và nay chuyển mạnh sang hình thức thi trên máy tính. Trường ĐH Sư phạm Hà Nội đã công bố phương án tổ chức mới với điểm nhấn là chuyển hoàn toàn phần thi trắc nghiệm từ phiếu trả lời giấy sang làm bài trên phần mềm máy tính. Nhiều thí sinh xem đây là thay đổi kỹ thuật, nhưng thực tế, đó là cú chuyển hướng về cách đo năng lực và cách chuẩn bị thi đại học. Thi trên máy tính khiến tốc độ, độ chính xác khi thao tác và quản lý thời gian trở thành yếu tố ảnh hưởng trực tiếp đến kết quả đánh giá năng lực 2027, bên cạnh kiến thức thuần túy. Nếu thí sinh vẫn ôn luyện như thi giấy, lợi thế sẽ thuộc về những bạn chủ động làm quen với môi trường thi số ngay từ bây giờ.
Những thay đổi cụ thể ở kỳ thi SPT và tác động tới thí sinh
Thông báo của Trường ĐH Sư phạm Hà Nội khẳng định mục tiêu đo lường và đánh giá phục vụ xét tuyển đại học của kỳ thi SPT không thay đổi, điểm khác nằm ở việc chuyển từ thi giấy sang thi trên máy tính. Điểm đáng chú ý là kỳ thi vẫn giữ 12 môn: Toán, Ngữ văn, Tiếng Anh, Vật lí, Hóa học, Sinh học, Lịch sử, Địa lí, Tin học, Giáo dục kinh tế và pháp luật, Công nghệ định hướng Công nghiệp và Công nghệ định hướng Nông nghiệp. Toán và Ngữ văn tiếp tục kết hợp trắc nghiệm trên phần mềm với tự luận viết trên giấy; khi thí sinh chuyển sang phần tự luận, phần trắc nghiệm lập tức bị khóa và không thể chỉnh sửa. Các môn còn lại thi trắc nghiệm 100% trong 60 phút trên máy tính. Mỗi đợt thi được tổ chức gọn trong 1 ngày với 4 ca, thay vì kéo dài 2 ngày như trước. Cách tổ chức này giảm thời gian di chuyển, lưu trú và giúp thí sinh linh hoạt chọn các bài thi phù hợp với tổ hợp xét tuyển. Một câu trích đáng lưu ý là: "Thang điểm tối đa cho mỗi bài thi là 10 điểm", cho thấy cấu trúc điểm số vẫn quen thuộc, nhưng cách đạt điểm ấy sẽ khác khi thi trên máy.
Môi trường thi số: thuận lợi lớn nhưng không dành cho người thiếu luyện tập
Nhà trường khẳng định hình thức thi trên máy tính giúp kỳ thi hiện đại, chuẩn hóa và dựa trên dữ liệu, đồng thời tạo thuận lợi hơn cho thí sinh, đáp ứng tốt hơn yêu cầu sử dụng kết quả trong tuyển sinh đại học. Đề thi được hệ thống tự động phân phối theo môn đăng ký, thời gian làm bài đếm ngược trên màn hình, bài trắc nghiệm tự động gửi lên máy chủ khi thí sinh nộp bài hoặc hết giờ. Nghe rất tiện, nhưng sự tiện lợi này chỉ phát huy nếu thí sinh thành thạo thao tác thi trên giao diện số. Nhược điểm của thi trên máy tính là không cho phép "vẽ" toàn bộ bài thi ra giấy để khoanh vùng, và việc chuyển câu, đánh dấu câu chưa làm phụ thuộc hoàn toàn vào phần mềm. Với Toán và Ngữ văn, việc phần trắc nghiệm bị khóa ngay khi chuyển sang tự luận biến chiến lược làm bài thành yếu tố sống còn. Không có chỗ cho việc làm trắc nghiệm "cho vui" rồi tính quay lại sửa; thi trên máy buộc thí sinh phải nghiêm túc với từng cú click chuột.
Chiến lược chuẩn bị thi đại học trong kỷ nguyên thi trên máy tính
Trong bối cảnh kỳ thi Đánh giá năng lực 2027 chuyển mạnh sang thi trên máy tính, chiến lược chuẩn bị thi đại học không thể dừng ở việc làm đề trên giấy. Thí sinh phải coi kỹ năng thi số là một phần năng lực cần luyện. Lời khuyến nghị rõ ràng trong thông tin nhà trường là: sự thay đổi về hình thức thi đòi hỏi thí sinh vừa nắm chắc kiến thức, vừa rèn luyện thao tác làm bài trắc nghiệm trên máy tính và kỹ năng phân bổ thời gian hợp lý. Điều này có nghĩa là, ngoài việc học theo chương trình phổ thông hiện hành – vốn vẫn là nền tảng của nội dung đề thi – học sinh nên thường xuyên luyện đề trên các nền tảng trực tuyến, giả lập thời gian đếm ngược 60 hoặc 90 phút đúng cấu trúc SPT. Việc lên kế hoạch môn thi cũng khác: mỗi thí sinh chỉ được đăng ký một đợt thi, một địa điểm thi và từ 3 đến 6 bài thi. Không thể "đăng ký thử" nhiều đợt, nên chiến lược chọn tổ hợp phải được tính toán cùng lúc với chiến lược ôn luyện trên máy.
Hành động thiết thực từ nay đến trước hạn 15/1: không để mình bị động
Nếu coi thi trên máy tính là thách thức, cách tốt nhất để giảm áp lực là biến nó thành thói quen. Trước ngày 15/1, thí sinh cần theo dõi sát sao cổng thông tin kỳ thi để nắm được đề thi tham khảo, đáp án – thang điểm, danh sách các trường đại học công nhận kết quả SPT, thông tin từng đợt thi, địa điểm thi, giới hạn số lượng thí sinh và hướng dẫn đăng ký dự thi trực tuyến. Ít nhất hơn 40 trường đại học, học viện đã sử dụng kết quả SPT trong tuyển sinh, mở rộng cơ hội xét tuyển và tăng lựa chọn cho thí sinh. Đó là lý do kỳ thi này ngày càng quan trọng trong lộ trình thi đại học. Kết luận cần nói thẳng: thi trên máy tính sẽ không chờ bạn đủ tự tin mới đổi; nó đã đổi rồi. Học sinh muốn biến kỳ thi Đánh giá năng lực 2027 thành cơ hội, không phải rủi ro, phải bắt đầu luyện thi số ngay từ hôm nay – vừa luyện kiến thức, vừa luyện thao tác, để khi ngồi trước màn hình thi SPT, điều duy nhất phải lo là câu hỏi, không phải chiếc máy tính.
