Chương trình hè STEM: nơi học sinh tập làm kỹ sư tương lai
Chương trình hè STEM là các hoạt động học tập trong kỳ nghỉ, kết hợp khoa học, công nghệ, kỹ thuật và toán học để học sinh được học qua thực hành, thiết kế dự án, lập trình robot, làm thí nghiệm và giải quyết vấn đề thực tế, từ đó hình thành tư duy công nghệ, kỹ năng làm việc nhóm và định hướng nghề nghiệp sớm.
Nếu trước đây mùa hè gắn với ôn luyện và giải đề, thì nay những chương trình hè STEM đang âm thầm thay đổi thói quen ấy. Thay vì học thụ động, học sinh được chạm tay vào công nghệ, thử lập trình robot, làm mô hình trí tuệ nhân tạo, trao đổi cùng giảng viên và chuyên gia. Các sân chơi như giải pháp sáng tạo robot hay trại hè toán học đang chứng minh rằng nghỉ hè hoàn toàn có thể là khoảng thời gian để tăng tốc, miễn là hoạt động đủ cuốn hút, đủ thực hành và cho các em quyền được thử – sai – sửa.
ROBOCUS: sân chơi lập trình robot cho học sinh thích “Build the Future”
Trong nhóm các chương trình hè STEM, ROBOCUS là ví dụ điển hình cho mô hình thi đấu gắn với học tập thực hành. Cuộc thi Giải pháp Sáng tạo Robot – ROBOCUS 2026 diễn ra tại Trường Đại học Khoa học Tự nhiên, ĐHQG-HCM với chủ đề “Build the Future”, quy tụ 26 đội tuyển và 53 học sinh tham gia thi đấu trực tiếp. Đây không còn là một sân chơi nhỏ, mà là nơi học sinh trung học được bước vào thế giới lập trình robot học sinh một cách bài bản.
Điểm đáng nói là ROBOCUS 2026 không dừng ở việc trưng bày robot đẹp mắt; học sinh phải tự thiết kế, lập trình và điều khiển robot vượt qua các nhiệm vụ thực tế, từ đó rèn tư duy logic, sự kiên trì và khả năng tối ưu giải pháp. Cuộc thi được mô tả là sân chơi robot truyền cảm hứng STEM cho thế hệ trẻ, khơi dậy đam mê robot, lập trình và sáng tạo cho học sinh Việt Nam. Khi một sân chơi duy trì được bốn mùa liên tiếp và thu hút cả cựu thành viên quay về hỗ trợ, đó không còn là sự kiện đơn lẻ mà trở thành cộng đồng học tập sống động.
PiMA: trại hè toán học nối Toán lớp học với trí tuệ nhân tạo
Nếu ROBOCUS nghiêng về robot, thì trại hè Toán học và Ứng dụng PiMA lại cho thấy một hướng tiếp cận khác: xuất phát từ Toán nhưng đi thẳng vào trí tuệ nhân tạo giáo dục. Trong nhiều năm, Trường Đại học Khoa học Tự nhiên, ĐHQG-HCM là nơi đồng hành chuyên môn và tổ chức trại hè toán học này, tạo môi trường để học sinh trung học phổ thông yêu thích Toán được tiếp cận các chủ đề nghiên cứu hiện đại và kết nối với giảng viên, chuyên gia.
PiMA (Projects in Mathematics and Applications) được thành lập năm 2016 bởi các nhà toán học Việt Nam từ những trường đại học hàng đầu thế giới, với mục tiêu đưa Toán học đến gần hơn với thực tiễn. Năm 2026 đánh dấu chặng đường 10 năm PiMA đồng hành cùng học sinh cả nước trong việc lan tỏa niềm đam mê Toán học và kết nối người học với các lĩnh vực Toán học ứng dụng hiện đại. Chủ đề “Toán học trong Trí tuệ nhân tạo” được chọn trong bối cảnh AI hiện diện ngày càng rõ trong học tập, làm việc và đời sống, từ các công cụ quen thuộc đến ứng dụng trong giáo dục, y tế, sản xuất, phân tích dữ liệu.
Từ công thức đến dự án AI: PiMA cho học sinh “thử làm nhà nghiên cứu”
Điểm mạnh của PiMA nằm ở cách tổ chức như một trại nghiên cứu thu nhỏ. Trong 9 ngày diễn ra chương trình, trại sinh tham gia bài giảng chuyên đề, dự án nghiên cứu theo nhóm, seminar cùng chuyên gia và các hoạt động trao đổi học thuật. Đây là cấu trúc mà nhiều chương trình hè STEM nên học theo: kết hợp nền tảng lý thuyết với dự án cụ thể, có mentor đồng hành, có sản phẩm để trình bày cuối kỳ.
Chủ đề “Toán học trong Trí tuệ nhân tạo” nhấn mạnh rằng để tiếp cận AI đúng đắn, người học không thể dừng lại ở việc biết dùng công cụ; phía sau khả năng học từ dữ liệu, nhận diện quy luật và dự đoán là những nền tảng Toán giữ vai trò cốt lõi. Theo mô tả của ban tổ chức, trại sinh được thấy Toán không chỉ là công thức trong lớp, mà còn là nền tảng để hiểu các công nghệ đang vận hành trong thế giới hiện đại. Điều đó giúp học sinh nhận ra: muốn làm AI nghiêm túc, không thể bỏ qua Toán.
Vì sao phụ huynh nên “đầu tư” mùa hè vào STEM và Toán ứng dụng
Từ ROBOCUS đến PiMA, một bức tranh chung hiện ra: các chương trình hè STEM không chỉ để lấp đầy thời gian nghỉ, mà để mở rộng biên giới học tập. ROBOCUS đã vượt khỏi khuôn khổ một cuộc thi robot để trở thành nơi kết nối nhà trường, sinh viên, cựu thành viên và học sinh trong hành trình lan tỏa giáo dục STEM. PiMA thì xây dựng một trại hè toán học nơi học sinh được học cách đặt câu hỏi, làm việc nhóm, trình bày ý tưởng và tiếp cận Toán ứng dụng lẫn trí tuệ nhân tạo.
Các chương trình như vậy cung cấp cơ hội thực hành, sáng tạo và phát triển tư duy công nghệ cho học sinh: lập trình robot học sinh, thiết kế giải pháp, tham gia seminar, làm dự án nhóm. Trong bối cảnh AI len vào mọi lĩnh vực, phụ huynh khó có lựa chọn tốt hơn là để con trải nghiệm những không gian học thực như thế. Mùa hè không còn là thời gian “nghỉ học”, mà thành khoảng trống quý giá để học điều trường lớp khó dạy: dám thử, dám sai, dám mơ những cỗ máy và thuật toán của tương lai.
