Sách giáo khoa mới 2028 là gì và tại sao cần quan tâm ngay từ bây giờ?
Sách giáo khoa mới 2028 là bộ sách được Bộ GD&ĐT xây dựng trên cơ sở chương trình GDPT 2018 đã được rà soát, cập nhật và điều chỉnh, nhằm vừa đáp ứng các yêu cầu mới của Nghị quyết 71 về đột phá phát triển giáo dục, vừa giữ được tính liên tục, ổn định cho nhà trường, giáo viên, học sinh và phụ huynh trong quá trình dạy và học. Đây không phải là một cuộc “làm lại từ đầu”, mà là bước tinh chỉnh có chủ đích để hệ thống giáo dục phổ thông mạnh hơn, công bằng hơn nhưng tránh xáo trộn không cần thiết. Điểm mấu chốt mà giáo viên và phụ huynh cần nắm: bộ sách giáo khoa mới 2028 sẽ áp dụng thống nhất trên toàn quốc, được Nhà nước giữ bản quyền và hướng tới cấp miễn phí cho học sinh tiểu học và THCS từ năm học 2028-2029. Vì vậy, câu chuyện sách giáo khoa mới không chỉ là chuyên môn, mà còn liên quan trực tiếp đến áp lực tài chính mỗi mùa chuẩn bị năm học mới.
Lộ trình sửa đổi: cập nhật chương trình GDPT 2018 trước, hoàn thiện sách giáo khoa sau
Điểm hợp lý của lần thay đổi này là Bộ GD&ĐT không bắt đầu từ trang giấy trắng, mà sửa từ gốc: chương trình GDPT 2018 được tổ chức rà soát, cập nhật, bổ sung, điều chỉnh rồi mới dùng làm nền để hoàn thiện sách giáo khoa mới. Đây là cách tiếp cận cho thấy tư duy kế thừa thay vì phủ định, tránh tình trạng mỗi thế hệ học sinh lại phải học một chương trình hoàn toàn khác. Theo công văn mới, Bộ GD&ĐT đang hoàn tất việc xem xét chương trình, thành lập các nhóm nghiên cứu, tham vấn chuyên gia, nhà khoa học, nhà quản lý, giáo viên để có bản điều chỉnh trình cấp có thẩm quyền quyết định. Song song, Thứ trưởng thường trực Phạm Ngọc Thưởng đã ký công văn 6714 giao nhiệm vụ cụ thể cho các đơn vị, từ việc bảo đảm sách cho năm học 2026-2027 đến xây dựng lộ trình hoàn thành bộ sách giáo khoa mới cho năm học 2028-2029.
Không viết lại từ đầu: vì sao tính ổn định quan trọng với nhà trường và gia đình?
Thông điệp rõ ràng nhất từ Bộ GD&ĐT là: “Không viết lại chương trình và sách giáo khoa từ đầu”. Nội dung hiện hành sẽ được kế thừa, rà soát, cập nhật, bổ sung và điều chỉnh để hạn chế tối đa xáo trộn cho trường học và gia đình. Về mặt thực tế, điều này có nghĩa là cấu trúc chương trình, định hướng năng lực, nhiều mạch kiến thức quen thuộc vẫn giữ nguyên, trong khi những phần quá lý thuyết, trùng lặp, quá chuyên sâu và không cần thiết cho giáo dục phổ thông sẽ được giảm tải. Ở chiều ngược lại, sách giáo khoa mới 2028 sẽ tăng cường các nội dung về giáo dục đạo đức, phẩm chất, lòng yêu nước, trách nhiệm, khát vọng cống hiến; đồng thời bổ sung kiến thức về lịch sử, văn hóa, truyền thống dân tộc, danh nhân và các bậc tiền bối cách mạng phù hợp với lứa tuổi. Đây là lựa chọn mang tính định hướng giá trị: hệ thống giữ ổn định để học sinh không bị “sốc chương trình”, nhưng vẫn được học sâu hơn về lịch sử – văn hóa và được rèn năng lực làm người, không chỉ làm bài kiểm tra.
Tác động đến giáo viên, phụ huynh và học sinh: chuẩn bị năm học mới như thế nào?
Lần cập nhật sách giáo khoa này gắn với hai tác động rất cụ thể: nội dung học thay đổi có kiểm soát, và cách cung ứng sách giáo khoa được Nhà nước siết lại. Thứ nhất, giáo viên sẽ phải làm quen với một bộ sách giáo khoa mới 2028, nhưng trên nền chương trình GDPT 2018 quen thuộc, với nội dung thực tiễn hơn, dễ triển khai hơn trong điều kiện vùng miền khác nhau. Điều này giúp việc chuẩn bị năm học mới bớt nặng nề về mặt chuyên môn so với những cuộc đổi mới “đại tu”. Thứ hai, về khía cạnh sách vở, Bộ GD&ĐT đang xử lý dứt điểm tình trạng thiếu sách đầu năm 2026-2027, đồng thời xây dựng cơ chế để sách giáo khoa được coi là tài sản nhà nước, do Bộ quản lý bản quyền và hướng tới cấp miễn phí cho học sinh phổ thông. Việc kết nối cơ sở dữ liệu ngành giáo dục với dữ liệu dân cư quốc gia giúp tính toán chính xác nhu cầu sách, từ đó lập dự toán ngân sách, đảm bảo nguồn sách đầy đủ, đúng đối tượng. Đây là bước chuyển quan trọng: gia đình không còn bị động chạy tìm sách, còn giáo viên tránh được cảnh “vào năm học mà thiếu sách” mỗi mùa khai giảng.
Từ chỉ đạo đến lớp học: giáo dục phổ thông sẽ thay đổi theo hướng nào?
Đằng sau những công văn, thông báo là một mục tiêu khá rõ: củng cố giáo dục phổ thông như nền tảng, bảo đảm cơ hội tiếp cận giáo dục công bằng, giúp học sinh phát triển toàn diện về kiến thức, kỹ năng, phẩm chất và năng lực; đồng thời tạo điều kiện để nhà trường và giáo viên thực hiện chương trình một cách thực chất, hiệu quả, phù hợp với yêu cầu phát triển đất nước. Việc rà soát chương trình, sửa đổi sách giáo khoa theo lộ trình, có bước đi thích hợp cho thấy giáo dục đang được đối xử như một hệ thống lâu dài, không phải một loạt dự án thử nghiệm ngắn hạn. Tuy vậy, để những định hướng này đi được vào lớp học, các trường cần chủ động chuẩn bị: cập nhật sớm thông tin về chương trình GDPT 2018 điều chỉnh, tham gia các đợt tập huấn; rà soát năng lực đội ngũ; trao đổi thẳng thắn với phụ huynh về thay đổi nội dung học và việc cung cấp sách giáo khoa mới. Phụ huynh, thay vì lo lắng mơ hồ, nên đặt câu hỏi cụ thể cho nhà trường: con mình sẽ học khác đi thế nào, sách giáo khoa mới 2028 có gì thay đổi, và việc chuẩn bị năm học mới còn những chi phí nào ngoài sách. Càng sớm đối thoại, hệ thống càng có cơ hội thực hiện một cuộc sửa đổi êm, ổn định và có ích cho người học.
