Số hóa cửa khẩu là điều kiện để lưu thông nhanh hơn
Cửa khẩu thông minh là mô hình quản lý biên giới ứng dụng dữ liệu số, tự động hóa và phối hợp giữa các cơ quan để xử lý, giám sát người cùng hàng hóa qua cửa khẩu nhanh và chính xác hơn. Đây không chỉ là câu chuyện lắp thêm thiết bị: lợi ích chỉ thành hiện thực khi quy trình hai bên được kết nối. Ngày 9/11/2026, Cục Hải quan Việt Nam và Tổng cục Hải quan Trung Quốc hội đàm cấp cao tại trụ sở Cục Hải quan, tập trung vào chuyển đổi số, cơ chế một cửa, cửa khẩu thông minh, doanh nghiệp ưu tiên và chống buôn lậu. Cuộc gặp nằm trong chương trình làm việc của đoàn Trung Quốc dự Hội nghị lần thứ 11 của Ủy ban Hợp tác quản lý cửa khẩu biên giới đất liền Việt Nam – Trung Quốc tại Đà Nẵng. Khi thương mại xuyên biên giới tăng, hợp tác hải quan Việt Trung có ý nghĩa thiết thực: giảm khâu chờ và hạn chế thủ tục rời rạc.

Dữ liệu chung và vận chuyển tự hành cần đi cùng quy trình thống nhất
Cơ chế một cửa và trao đổi dữ liệu điện tử có thể giảm tình trạng doanh nghiệp phải khai lặp thông tin, nộp trùng chứng từ; đó là cải cách đáng giá hơn việc chỉ chuyển giấy tờ lên mạng. Kế hoạch phối hợp giao đầu mối cửa khẩu Vân Nam, Quảng Tây thống nhất với các tỉnh Lạng Sơn, Cao Bằng, Quảng Ninh về chia sẻ thông tin, dữ liệu xuất nhập cảnh, xuất nhập khẩu và quy trình kiểm soát tại cửa khẩu thông minh. Tại cặp cửa khẩu quốc tế Hữu Nghị – Hữu Nghị Quan, Lạng Sơn và phía Trung Quốc đang thử nghiệm phương tiện chở hàng tự hành trên hai tuyến đường chuyên dụng. Nhưng công nghệ sẽ không tự giải quyết điểm nghẽn nếu tiêu chuẩn kỹ thuật, kết nối dữ liệu, bảo vệ thông tin và cách kiểm tra không đồng bộ. Làm tốt những phần này mới có cơ sở rút ngắn thông quan, giảm chi phí logistics và giúp doanh nghiệp chủ động lịch vận chuyển.

Tạo thuận lợi phải song hành với kiểm soát rủi ro
Hợp tác về công nhận lẫn nhau giữa chương trình doanh nghiệp ưu tiên của hai nước có thể giúp doanh nghiệp tuân thủ tốt được hưởng thuận lợi tương ứng, đồng thời để hải quan tập trung kiểm tra vào lô hàng có rủi ro cao. Ở cấp cửa khẩu, hai bên cũng đặt mục tiêu tiếp tục cải cách thủ tục, thực hiện biên phòng điện tử, hải quan điện tử, luồng xanh thông quan nhanh cho nông sản và giảm thời gian kiểm tra thực tế hàng hóa. Đây là lợi ích gần với người làm ăn: bớt chờ đợi giúp doanh nghiệp tiết kiệm chi phí, lên kế hoạch vận chuyển chắc chắn hơn. Mặt khác, hải quan hai nước còn phối hợp điều tra chống buôn lậu và triển khai Chiến dịch Con rồng Mê Công; chia sẻ thông tin giúp nhận diện tuyến vận chuyển và phối hợp xử lý buôn bán trái phép. Hai bên dự kiến đẩy nhanh thí điểm cửa khẩu thông minh và tổ chức Hội nghị lần thứ 12 của Ủy ban hợp tác cửa khẩu tại Trung Quốc trong quý IV/2027. Thành công cần được đo bằng thời gian thông quan thực tế, không chỉ bằng kế hoạch.







