Vận tải đường sắt liên vận Việt - Trung: Từ định nghĩa đến bước nhảy 1.500 container
Vận tải đường sắt liên vận là hình thức vận chuyển hàng hóa bằng tàu hỏa, kết nối nhiều mạng lưới đường sắt quốc gia và các phương thức vận tải khác, cho phép container di chuyển xuyên biên giới liên tục, giảm trung chuyển, tối ưu chi phí và thời gian cho doanh nghiệp xuất nhập khẩu. Trong bối cảnh thương mại giữa Việt Nam và Trung Quốc tiếp tục phát triển, vận tải đường sắt liên vận quốc tế đang ngày càng khẳng định vai trò là phương thức vận chuyển an toàn, ổn định, chi phí cạnh tranh và thân thiện với môi trường. Đây không còn là “phụ trợ” cho đường bộ mà đang vươn lên thành trục chính của Việt Trung logistics, nhất là trên các tuyến kết nối Hà Bắc – Việt Nam. Theo Công ty cổ phần Vận tải đường sắt (Traravico), sau hơn một năm khai thác, tuyến này đã mang lại nhiều kết quả tích cực, đủ để đặt mục tiêu đầy tham vọng: khai thác khoảng 1.500 container đường sắt mỗi năm trên hướng liên vận Trung Quốc.
Tốc độ, chi phí và môi trường: Đường sắt đang vượt mặt đường bộ
Nếu có điểm nào cho thấy vì sao vận tải đường sắt liên vận đang “lên ngôi”, thì đó chính là thời gian. Trên tuyến kết nối Hà Bắc – Việt Nam, thời gian vận chuyển đã được rút ngắn từ hơn 20 ngày xuống chỉ còn khoảng 5 – 7 ngày. Đây là bước nhảy mang tính cấu trúc đối với chuỗi cung ứng. Ít ngày hơn đồng nghĩa hàng quay vòng nhanh hơn, vốn lưu động nhỏ hơn, và rủi ro tắc nghẽn biên giới kiểu đường bộ – vốn khiến doanh nghiệp luôn nơm nớp – giảm rõ rệt. Không chỉ nhanh hơn, đường sắt còn được đánh giá là có chi phí logistics cạnh tranh và thân thiện với môi trường so với vận tải đường bộ. Việc chuyển nhiều container đường sắt sang liên vận quốc tế không chỉ giúp doanh nghiệp tiết kiệm, mà còn tạo sức ép tích cực buộc toàn hệ thống Việt Trung logistics phải nâng chuẩn xanh hơn, hiệu quả hơn.
Hành lang rail giữa Việt Nam, Trung Quốc và Á - Âu: Cửa ngõ mới của chuỗi cung ứng
Điểm đáng nói nhất trong làn sóng đầu tư vào vận tải đường sắt liên vận không chỉ là con số 1.500 container mỗi năm, mà là vị thế chiến lược của các hành lang này. Hiện nay, đường sắt Việt Nam duy trì liên vận quốc tế với Trung Quốc qua hai cửa khẩu Đồng Đăng và Lào Cai. Từ đây, hàng hóa Việt Nam có điều kiện tiếp cận sâu hơn vào thị trường Trung Quốc, đồng thời mở đường tới Trung Á, châu Âu và các hành lang logistics quốc tế khác. Đường sắt liên vận quốc tế đang từng bước trở thành hành lang logistics quan trọng, kết nối Việt Nam với khu vực Bắc Trung Quốc và mở ra cơ hội vươn xa tới thị trường Á – Âu. Nói cách khác, mỗi đoàn tàu container đường sắt không chỉ chở hàng, mà chở cả tham vọng tái định vị Việt Nam trong bản đồ chuỗi cung ứng khu vực.
Từ ga Kép đến Bắc - Nam: Hạ tầng hiện có liệu đủ cho cuộc đua?
Mục tiêu 1.500 container đường sắt chỉ khả thi nếu Việt Nam biết dùng tốt mạng lưới hiện có. Hệ thống đường sắt từ ga Kép đang kết nối cùng lúc bốn hướng: Kép – Đồng Đăng – Bằng Tường (Trung Quốc), Kép – Lưu Xá (Thái Nguyên), Kép – Hạ Long (cảng Cái Lân) và Kép – Yên Viên (Hà Nội). Trên phạm vi cả nước, tuyến Bắc – Nam là trục vận tải xuyên suốt, kết nối các trung tâm công nghiệp, cảng biển và đầu mối logistics quan trọng như Sóng Thần, Trảng Bom, Diêu Trì, Đà Nẵng, Vinh, Giáp Bát và Yên Viên. Tuy nhiên, nếu chỉ dựa vào “xương sống” hiện hữu, Việt Trung logistics khó bắt kịp nhu cầu thương mại đang tăng nhanh. Traravico vì thế buộc phải phối hợp với đối tác trong và ngoài nước để phát triển thêm các tuyến vận tải quốc tế với Trung Quốc, đồng thời nghiên cứu mở rộng phạm vi vận chuyển đến miền Trung và miền Nam nhằm lan tỏa lợi ích của liên vận đường sắt.
Đích đến: Chuỗi logistics đường sắt số hóa, bền vững và cạnh tranh khu vực
Mấu chốt của cuộc đua không chỉ là kéo thêm tàu, mà là xây một chuỗi logistics đường sắt thông minh. Traravico đặt mục tiêu tiếp tục mở rộng nguồn hàng, nâng cao chất lượng dịch vụ và tối ưu lịch trình chạy tàu. Đơn vị này cũng dự định thúc đẩy chuyển đổi số, nâng cao năng lực khai thác và hoàn thiện chuỗi logistics đường sắt. Nếu các kế hoạch đó được thực hiện nghiêm túc, vận tải đường sắt liên vận sẽ không chỉ là giải pháp “chữa cháy” cho thương mại Việt – Trung, mà sẽ trở thành lựa chọn chiến lược cho các doanh nghiệp hướng tới Á – Âu. Vấn đề còn lại là mức độ dấn thân của cả hệ sinh thái: từ chính sách, hạ tầng, doanh nghiệp đến người làm dịch vụ. Khi tất cả cùng coi container đường sắt là trụ cột chứ không phải lựa chọn phụ, mục tiêu 1.500 container mỗi năm chỉ là bước khởi đầu cho một nền logistics bền vững hơn.
