Công trình gần hoàn tất, nhưng chưa sẵn sàng cho nội trú
Bảy trường phổ thông nội trú liên cấp ở các xã biên giới Gia Lai là dự án trường tiểu học và trung học cơ sở được xây mới để học sinh, nhất là con em đồng bào dân tộc thiểu số, có nơi học tập, ăn ở ngay tại trường. Tuy nhiên, tiến độ xây dựng trường chưa đồng nghĩa với khả năng đón học sinh nội trú: các khối lớp học và nhà hiệu bộ đã hoạt động, còn những hạng mục thiết yếu cho ăn ở vẫn dang dở tại một số điểm trường. Dự án trải rộng gần 60 ha ở Ia Mơ, Ia Púch, Ia Pnôn, Ia Nan, Ia Dom, Ia Chia và Ia O; quy mô 212 lớp, phục vụ 7.108 học sinh, trong đó có 3.670 em dự kiến ở nội trú. Khoảng cách giữa một ngôi trường có thể dạy học và một khu trường đủ điều kiện sinh hoạt vì thế là thước đo quan trọng hơn con số phần trăm hoàn thành.
Đến ngày 30/10, toàn bộ 94/94 hạng mục xây dựng chính đã cất nóc, sản lượng chung ước đạt 93,5% giá trị hợp đồng; khối lớp học và nhà hiệu bộ tại cả bảy điểm đã vận hành ổn định. Những con số ấy cho thấy dự án đã tiến xa, nhưng chưa trả lời được câu hỏi phụ huynh cần nhất: con có thể ăn, ngủ an toàn tại trường hay chưa? Trường Ia Púch hoàn thành toàn bộ khối lượng ngày 25/10, trong khi sáu điểm còn lại tiếp tục hoàn thiện. Với trường nội trú Gia Lai, thành tích thi công chỉ có ý nghĩa trọn vẹn khi nhà ăn, bếp, khu nghỉ và hạ tầng kỹ thuật cùng sẵn sàng.
Hơn 77.000 ngày công không thể thay thế các hạng mục còn thiếu
Để bù thiếu nhân lực và kéo tiến độ, quân đội, công an tham gia chiến dịch cao điểm 90 ngày, đóng góp tổng cộng 77.028 ngày công. Từ tháng 6 đến tháng 8/2026, lực lượng hỗ trợ tại công trường dao động 509–819 cán bộ, chiến sĩ; giai đoạn tháng 9–10, 275 người tiếp tục được bố trí hoàn thiện tại năm điểm trường. Tỉnh cũng yêu cầu tranh thủ thời tiết thuận lợi, tổ chức thi công theo phương châm “3 ca, 4 kíp” và huy động lực lượng hỗ trợ. Đây là nỗ lực đáng kể trước khối lượng lớn và điều kiện xây dựng xa trung tâm.
Nhưng nhân lực tăng cường không thể tự động giải quyết mọi nút thắt. Ban quản lý dự án cho biết mưa kéo dài, nguồn cung vật liệu và lao động hạn chế, cùng tiến độ của một số nhà thầu chưa đáp ứng yêu cầu đã ảnh hưởng kế hoạch bàn giao. Tại Ia O, nhiều hạng mục và hệ thống kỹ thuật còn chưa hoàn thiện; việc lắp thiết bị cũng phụ thuộc bàn giao mặt bằng. Ở Ia Dom, bếp và khu nội trú chưa xong, học sinh vẫn học tại cơ sở hiện có, phụ huynh phải đưa đón bốn lượt mỗi ngày; bụi từ công trình còn ảnh hưởng việc học. Trường học vùng biên cần được bàn giao đồng bộ, không chỉ đạt tỷ lệ thi công cao.
Lịch bàn giao cần gắn với điều kiện thực tế
Theo kế hoạch, Ia Púch, Ia Nan và Ia Mơ dự kiến nghiệm thu, bàn giao từ ngày 30/10 và tổ chức ăn ở nội trú từ ngày 1/11; Ia Pnôn, Ia Dom, Ia Chia và Ia O dự kiến hoàn thành ngày 30/11, đón học sinh nội trú từ ngày 1/12. Trong khi đó, thông tin cập nhật ngày 30/10 cho biết sáu điểm trường còn lại tập trung hoàn thiện các hạng mục cuối, với mục tiêu hoàn thành trong tháng 11. Những mốc này thể hiện quyết tâm, nhưng cũng cho thấy lịch vận hành phải được đánh giá theo từng trường, từng hạng mục, thay vì gộp thành một lời hẹn chung.
Tại Ia O, học sinh trước mắt vẫn học ở cơ sở cũ; nhà trường tổ chức một buổi mỗi ngày từ 1/11, đồng thời phối hợp bảo đảm việc đưa đón. Ở Ia Dom, các em tiếp tục học hai buổi tại điểm hiện có. Cách ứng phó này giúp việc học không bị gián đoạn, nhưng kéo dài thêm gánh nặng cho gia đình và nhà trường. Đưa học sinh nội trú vào ở khi bếp, khu nghỉ hoặc hạ tầng chưa đạt yêu cầu sẽ là lựa chọn sai; ngược lại, bàn giao muộn mà thiếu thông tin rõ ràng cũng khiến phụ huynh khó chuẩn bị. Ưu tiên hợp lý là công khai tình trạng nghiệm thu và chỉ tổ chức ăn ở khi các điều kiện thiết yếu đã hoàn chỉnh.
Thước đo cuối cùng là học sinh có thể sống và học an toàn
Chiến dịch 90 ngày và hơn 77.000 ngày công đã tạo lực đẩy rõ rệt, nhưng tiến độ chỉ là phương tiện. Mục tiêu của dự án là cải thiện điều kiện học tập, sinh hoạt cho hàng nghìn học sinh; vì vậy, mức sẵn sàng phải được tính bằng khả năng vận hành đầy đủ lớp học, bếp ăn, nơi nghỉ và các hệ thống kỹ thuật, chứ không chỉ bằng số hạng mục đã cất nóc hay tỷ lệ hợp đồng đã thực hiện. Đây cũng là cách nhìn công bằng với công sức của lực lượng hỗ trợ và trách nhiệm của nhà thầu.
Gia Lai cần tiếp tục đôn đốc thi công, nhưng đồng thời phải xác nhận rõ từng trường đã nghiệm thu những gì và còn thiếu gì trước khi nhận học sinh ở lại. Nếu các mốc tháng 11 và tháng 12 được giữ, kết quả nên được công bố bằng những điều kiện cụ thể mà học sinh và phụ huynh có thể kiểm chứng. Khi ấy, nỗ lực xây dựng mới chuyển thành lợi ích thiết thực: giảm những chuyến đưa đón, bảo đảm sinh hoạt ổn định và giúp trường nội trú vùng biên thực hiện đúng lời hứa.
