Quảng Ngãi trước bước ngoặt đổi mới mô hình tăng trưởng
Chiến lược Quảng Ngãi phát triển kinh tế mới là định hướng chuyển từ tăng trưởng dựa chủ yếu vào công nghiệp nặng sang khai thác đồng bộ bốn trụ cột hạ tầng: khu kinh tế Dung Quất, mạng lưới cao tốc, cảng biển và hàng không, nhằm mở rộng không gian phát triển, tăng liên kết vùng và nâng sức cạnh tranh của tỉnh. Chiều 15/8, tại Quảng Ngãi, Phó Thủ tướng Thường trực Chính phủ Phạm Gia Túc cùng đoàn công tác đã làm việc với Ban Thường vụ Tỉnh ủy về định hướng lớn cho giai đoạn tới, trong đó mục tiêu tăng trưởng hai con số và giải ngân đầu tư công được đặt ở vị trí trung tâm. Đây không chỉ là cuộc họp kiểm điểm mà là điểm khởi động cho một mô hình tăng trưởng mới, khi Trung ương yêu cầu tỉnh phải "tư duy phát triển mới" và kết nối mạnh hơn các vùng, các ngành.
Dung Quất: từ cực tăng trưởng công nghiệp đến trung tâm năng lượng quốc gia
Không thể nói về Quảng Ngãi phát triển kinh tế mà bỏ qua khu kinh tế Dung Quất. Đây là hạt nhân tăng trưởng công nghiệp và thu ngân sách của tỉnh trong thời gian qua, với GRDP 6 tháng đầu năm 2026 tăng 8,55% và chỉ số sản xuất công nghiệp 7 tháng tăng 14,1%. Theo báo cáo của tỉnh, thu ngân sách hơn 21.400 tỷ đồng cho thấy sức nặng của khối công nghiệp và dịch vụ logistics gắn với Dung Quất. Nhưng nếu tiếp tục chỉ dựa vào lọc hóa dầu và thép, Quảng Ngãi sẽ dễ rơi vào bẫy tăng trưởng nóng. Việc lãnh đạo tỉnh kiến nghị Trung ương hỗ trợ phát triển Trung tâm lọc hóa dầu và năng lượng quốc gia tại Dung Quất cho thấy tham vọng nâng khu kinh tế này thành cực năng lượng, logistics và công nghiệp công nghệ cao, qua đó bớt phụ thuộc vào một vài ngành mũi nhọn đơn lẻ.
Cao tốc và hạ tầng giao thông: mở trục Đông – Tây, bẻ gãy thế cô lập
Một nghịch lý của Quảng Ngãi là tăng trưởng GRDP, công nghiệp, du lịch đều khá, nhưng hạ tầng giao thông vẫn là điểm nghẽn lớn. Chủ tịch UBND tỉnh thẳng thắn thừa nhận khó khăn do địa bàn rộng, địa hình chia cắt, kết nối Đông – Tây chưa đồng bộ. Khi Phó Thủ tướng nhấn mạnh phải ưu tiên hạ tầng chiến lược, nhất là cao tốc Quảng Ngãi – Kon Tum và tuyến đường sắt tốc độ cao Bắc – Nam đi qua địa bàn, ông đang chỉ đúng "huyết mạch" cần mở để kinh tế tỉnh thoát khỏi thế phát triển dọc quốc lộ, thiếu chiều sâu liên kết Tây Nguyên. Đây là điểm đáng khen ở cách nhìn mới: coi cao tốc không chỉ là dự án giao thông, mà là trục tái cấu trúc không gian phát triển, gắn các khu kinh tế, đô thị và vùng nông nghiệp công nghệ cao thành một hệ thống, thay vì những "ốc đảo" tăng trưởng rời rạc.
Cảng biển và hàng không: cặp đôi chiến lược cho kinh tế biển và du lịch
Quảng Ngãi có lợi thế tự nhiên lớn về kinh tế biển, cảng biển, logistics và du lịch, nhưng trong nhiều năm, những lợi thế này chưa được khai thác tương xứng. Lần này, định hướng mới đặt cảng biển Quảng Ngãi và hạ tầng hàng không vào nhóm trụ cột chiến lược, gắn với phát triển chuỗi dự án khí – điện Dung Quất và Cảng hàng không Măng Đen mà tỉnh kiến nghị Trung ương hỗ trợ. Ở góc độ phân tích, nếu cảng biển được nâng cấp để xử lý tốt hơn hàng hóa công nghiệp, đồng thời phục vụ logistics cho khu kinh tế Dung Quất, và nếu hàng không giúp mở tuyến khách du lịch, nhà đầu tư đến Lý Sơn, Măng Đen, thì kinh tế biển và du lịch sẽ không còn là "phần phụ" trong mô hình tăng trưởng. Con số khoảng 4,5 triệu lượt khách du lịch, doanh thu gần 4.000 tỷ đồng trong 7 tháng đầu năm là bằng chứng cho thấy dư địa rất lớn trong lĩnh vực này.
Từ chỉ tiêu GRDP đến tầm nhìn trung tâm kinh tế – giao thông vùng
Phấn đấu GRDP tăng 9% trong năm 2026 và hướng tới tăng trưởng hai con số giai đoạn 2026–2030 là mục tiêu đầy tham vọng. Nhưng nếu chỉ nhìn vào con số, sẽ bỏ lỡ điều quan trọng hơn: Quảng Ngãi đang muốn tái định vị mình thành trung tâm kinh tế – giao thông của dải duyên hải gắn Tây Nguyên, dựa trên bốn động lực hạ tầng mới. Việc tỉnh đồng thời thúc đẩy cải cách hành chính, chuyển đổi số, giải ngân đầu tư công và xử lý các dự án tồn đọng cho thấy quyết tâm dọn sạch "nút thắt" thể chế để hạ tầng phát huy hiệu quả. Từ góc độ bình luận, chiến lược này chỉ thành công nếu tỉnh kiên trì cách tiếp cận liên kết vùng, coi Dung Quất, cao tốc, cảng biển, hàng không là một hệ sinh thái chứ không là bốn dự án riêng lẻ. Nếu làm được, Quảng Ngãi có cơ hội thoát khỏi mô hình tăng trưởng tuyến tính, bước vào giai đoạn phát triển theo mạng lưới.
