Bốn động lực hạ tầng và bước ngoặt mô hình tăng trưởng
Chủ đề “Quảng Ngãi phát triển kinh tế dựa trên bốn động lực Dung Quất, hạ tầng cao tốc, cảng biển Quảng Ngãi và hạ tầng hàng không” nói về việc tỉnh chuyển từ tăng trưởng phân tán, dựa nhiều vào khai thác lợi thế sẵn có sang mô hình phát triển mới, trong đó hạ tầng chiến lược và khu kinh tế đóng vai trò trụ cột kết nối, tạo cực tăng trưởng và nâng cao năng lực cạnh tranh vùng.
Chiều 15/8, Phó Thủ tướng Thường trực Chính phủ Phạm Gia Túc dẫn đầu đoàn công tác làm việc với Ban Thường vụ Tỉnh ủy Quảng Ngãi về định hướng phát triển kinh tế - xã hội, mục tiêu tăng trưởng hai con số và giải ngân đầu tư công trong giai đoạn tới. Ông ghi nhận đà tăng trưởng đáng kể: GRDP 6 tháng đầu năm 2026 ước tăng 8,55%, công nghiệp 7 tháng tăng 14,1%, thu ngân sách trên 21.400 tỷ đồng, tăng 11,4% so với cùng kỳ. Nhưng chính tại thời điểm này, yêu cầu đổi mới mô hình tăng trưởng được đặt ra gay gắt, vì hạ tầng kết nối Đông - Tây còn yếu, nhiều dự án tồn đọng và không gian phát triển bị chia cắt.
Dung Quất: từ “cỗ máy công nghiệp” đến trung tâm năng lượng và logistics
Nếu phải chọn một “trái tim” cho chiến lược Quảng Ngãi phát triển kinh tế, khu kinh tế Dung Quất chính là ứng viên hiển nhiên. Tỉnh được yêu cầu phát huy mạnh hơn lợi thế của khu kinh tế này, coi đây là trụ cột để thúc đẩy công nghiệp, năng lượng, logistics, kinh tế biển và du lịch chất lượng cao. Việc địa phương kiến nghị Trung ương tháo gỡ vướng mắc trong phát triển Trung tâm lọc hóa dầu và năng lượng quốc gia tại Dung Quất cho thấy tham vọng đưa nơi đây từ một khu công nghiệp trọng điểm thành “đầu kéo” cho cả chuỗi giá trị năng lượng – công nghiệp vùng.
Quan điểm đáng chú ý là Dung Quất không nên chỉ dừng ở vai trò “nhà máy thu ngân sách” mà phải trở thành hạt nhân của mô hình tăng trưởng mới: gắn với dịch vụ cảng, logistics, đô thị công nghiệp và du lịch biển đảo. Khi Dung Quất vận hành như một hệ sinh thái kinh tế hoàn chỉnh, các dự án hạ tầng khác – cao tốc, cảng biển, hàng không – sẽ không chỉ phục vụ vận chuyển hàng hóa, mà còn khuếch tán lợi ích phát triển ra toàn tỉnh và cả khu vực.
Cao tốc và trục Đông - Tây: mở toang không gian tăng trưởng
Một trong những “điểm nghẽn” lớn nhất hiện nay là hạ tầng giao thông, đặc biệt là kết nối Đông - Tây còn thiếu đồng bộ, địa hình chia cắt khiến chi phí giao dịch và logistics cao. Phó Thủ tướng yêu cầu Quảng Ngãi đặc biệt ưu tiên phát triển hạ tầng chiến lược, trong đó có cao tốc Quảng Ngãi – Kon Tum và các tuyến liên kết với đường sắt tốc độ cao Bắc – Nam trong tương lai. Đây không chỉ là những dự án giao thông đơn thuần, mà là trục xương sống mới để kéo gần Quảng Ngãi với Tây Nguyên, mở thêm cửa cho dòng hàng hóa, dịch vụ và đầu tư.
Nếu kết nối Đông - Tây được khơi thông bằng một mạng lưới hạ tầng cao tốc hợp lý, Quảng Ngãi sẽ chuyển từ thế “địa bàn ven biển” thành nút giao vùng. Lợi ích không dừng ở tốc độ vận chuyển; đó là khả năng hình thành chuỗi cung ứng công nghiệp – nông nghiệp – du lịch liên tỉnh, gắn biển với cao nguyên. Điều này giải thích vì sao các dự án cao tốc được nhấn mạnh như động lực nâng năng lực cạnh tranh chứ không chỉ là hạ tầng hỗ trợ lưu thông.
Cảng biển và hàng không: chìa khóa để Quảng Ngãi trở thành cực kinh tế vùng
Trong bốn động lực, cảng biển Quảng Ngãi và hạ tầng hàng không là hai “cửa ngõ” giúp tỉnh bước ra khỏi không gian phát triển truyền thống. Quảng Ngãi đang sở hữu tiềm năng đáng kể về kinh tế biển, cảng biển và logistics, đồng thời có lợi thế kết nối với khu vực Tây Nguyên. Phó Thủ tướng nhấn mạnh yêu cầu đầu tư mạnh cho hạ tầng cảng biển và hàng không, cùng với các tuyến kết nối Đông - Tây, vừa để mở rộng không gian phát triển, vừa để nâng cao năng lực cạnh tranh của tỉnh.
Điều đáng nói là tỉnh không chỉ nghĩ đến cảng biển Quảng Ngãi như nơi xuất – nhập hàng, mà còn gắn với phát triển kinh tế biển, du lịch và dịch vụ logistics hiện đại. Song song đó, kiến nghị về cảng hàng không Măng Đen cho thấy tầm nhìn kết nối vùng biển – đảo như Lý Sơn với Tây Nguyên trong cùng một chiến lược không gian kinh tế. Khi cảng biển và hàng không được định vị đúng, Quảng Ngãi có cơ hội trở thành một cực trung chuyển hàng hóa, du lịch và dịch vụ của miền Trung mở rộng.
Từ tăng trưởng 8,55% GRDP đến mục tiêu hai con số: cơ hội và điều kiện tiên quyết
Những con số hiện tại cho thấy nền tảng để bứt phá không hề nhỏ: GRDP 6 tháng tăng 8,55%, công nghiệp tăng 14,1%, thu ngân sách hơn 21.400 tỷ đồng, du lịch đón khoảng 4,5 triệu lượt khách với doanh thu gần 4.000 tỷ đồng trong 7 tháng. Tỉnh đặt mục tiêu tăng GRDP 9% trong năm 2026, làm nền cho mục tiêu tăng trưởng hai con số giai đoạn 2026–2030. Đây là mục tiêu cao nhưng không viển vông nếu bốn động lực hạ tầng được triển khai đồng bộ và mô hình tăng trưởng được đổi mới như kiến nghị.
Câu hỏi cốt lõi không phải Quảng Ngãi có tiềm năng hay không, mà là tỉnh có dám thay đổi cách tổ chức phát triển để tiềm năng thực sự trở thành sức mạnh. Phó Thủ tướng đã nói rõ yêu cầu: tỉnh phải có tư duy phát triển mới, đổi mới mô hình tăng trưởng, tăng liên kết vùng, giữa các khu kinh tế và các ngành để tạo động lực tăng trưởng mới. Nếu làm được, Dung Quất, hạ tầng cao tốc, cảng biển và hàng không sẽ không còn là những dự án riêng lẻ, mà là bốn chân kiềng vững chắc đưa Quảng Ngãi bước lên vị thế trung tâm kinh tế của khu vực.
