Từ món ăn bình dân đến trải nghiệm hơn 100.000 đồng
Bánh mì giá cao, tô hủ tiếu TP.HCM và cơm tấm 100 nghìn là hiện tượng cho thấy những món ẩm thực đường phố vốn gắn với chữ “bình dân” nay thường xuyên xuất hiện ở mức giá trên dưới 100.000 đồng khi bán qua ứng dụng, khiến khoảng cách giữa kỳ vọng rẻ – ngon của người Việt và thực tế thị trường ngày càng rộng. Đây không chỉ là câu chuyện tiền bạc, mà là sự thay đổi cách chúng ta tiếp cận, chi trả và định nghĩa ẩm thực đường phố. Khi một ổ bánh mì thịt nguội có giá quanh 100.000 đồng hay một tô hủ tiếu bị đẩy lên hơn 100.000 đồng, câu hỏi cần đặt ra không phải “đắt hay rẻ” mà là: với mức chi đó, người ăn có cảm thấy mình đang thưởng thức một đặc sản xứng đáng, hay chỉ là phiên bản đắt đỏ của món ăn bình dân mà họ từng thân quen?
Cuộc sốc giá trên ứng dụng: người ăn trả nhiều, quán nhận ít
Những con số cụ thể cho thấy cú sốc không chỉ nằm ở cảm giác. Anh Minh Quân, từ Hà Nội vào TP.HCM công tác, đã “giật mình” khi đặt hai ổ bánh mì từ một thương hiệu bình dân với giá niêm yết trên ứng dụng là 118.000 đồng mỗi ổ; tính cả phí giao hàng, anh phải trả khoảng 70.000 đồng cho một ổ bánh mì thịt nướng, trong khi mua trực tiếp tại quán chỉ 38.000 đồng. Hiện tượng bánh mì giá cao không dừng ở đó: bánh mì Bà Huynh bán bánh mì đặc biệt size L tại quán với giá 85.000 đồng, nhưng trên app là 99.900 đồng; cộng thêm phí giao hàng, khách có thể trả ít nhất khoảng 120.000 đồng cho một ổ. Trong khi đó, nhiều quán cho biết phần tăng giá trên ứng dụng chủ yếu dùng để bù chiết khấu 20–30% nền tảng thu trên mỗi đơn hàng, cộng thuế và các mã giảm giá mà quán phải gánh.
Hủ tiếu, cơm tấm và cái giá của sự tiện lợi
Hủ tiếu TP.HCM từng là biểu tượng của tô ăn sáng “nhẹ nhàng”, nay có nơi bán qua ứng dụng với giá từ 106.000 đến 172.000 đồng mỗi tô, cao hơn khoảng 35% so với giá tại quán. Nhiều quán cơm tấm quen thuộc cũng ghi nhận mức giá trên app từ 80.000 đến 160.000 đồng một đĩa, biến cơm tấm 100 nghìn trở thành chuyện thường ngày. Bà Đặng Thị Nghĩa, chủ quán cơm tấm đêm trên đường Đỗ Xuân Hợp, đã quyết định dừng bán qua ứng dụng khoảng nửa năm, vì nhận thấy tổng số tiền khách phải trả có thể tương đương hai phần cơm nếu họ mua trực tiếp. Bà Nghĩa dẫn chứng: đĩa cơm sườn chả tại quán 35.000 đồng, nhưng trên app là 46.000 đồng, phần tăng thêm 11.000 đồng quán chỉ được hưởng 3.500 đồng. Khi người ăn trả nhiều mà quán nhận ít, “sự tiện lợi” không còn là lợi ích rõ ràng, mà thành cái giá phải cân nhắc.
Ba đầu phí và mâu thuẫn giữa truyền thống bình dân – thực tế thị trường
Các nền tảng giao đồ ăn được mô tả là thu ba đầu phí: từ người mua, từ tài xế và từ hàng quán, khiến giá những món ăn quen thuộc nhưng chất lượng bình dân bị đẩy lên rất cao. Theo thông tin công khai, mức chiết khấu cho quán ăn dao động 20–30% trên tổng giá trị mỗi đơn hàng, chưa kể VAT 10% trên phần hoa hồng. Một chủ quán bún bò ở phường Tân Định cho biết tô bún bò sườn sụn trên ứng dụng có giá 85.000 đồng, cao hơn khoảng 25% so với khách ăn tại chỗ; sau khi trừ hơn 17.000 đồng phí ứng dụng và 15.000 đồng mã giảm giá, quán chỉ còn nhận 52.824 đồng. Với cấu trúc chi phí như vậy, ẩm thực đường phố dần mất đi bản sắc “rẻ mà ngon”, bị kéo vào cuộc chơi giá cao giống mô hình nhà hàng, trong khi phần lớn quán vẫn vận hành như những điểm bán nhỏ, phụ thuộc chủ yếu vào khách ăn trực tiếp.
Người dùng phải chọn lại: bình dân đúng nghĩa hay tiện lợi đắt đỏ?
Một tài xế xe công nghệ tính toán rằng khi mua đồ ăn qua app, người tiêu dùng vừa phải chịu phần giá tăng thêm so với khách ăn tại chỗ, vừa phải trả phí giao hàng, khiến mỗi đơn hàng đội chi phí lên đáng kể. Chênh lệch này buộc một bộ phận khách hàng cân nhắc quay lại mua trực tiếp. Dù đặt món trực tuyến đã trở thành thói quen phổ biến, các khảo sát cho thấy động lực tăng trưởng chính của đa số hàng quán vẫn là khách đến ăn tại chỗ; có tới 39,94% doanh nghiệp cho biết doanh thu từ ứng dụng chỉ chiếm dưới 10% tổng doanh thu. Điều đó nói thẳng một điều: ẩm thực đường phố vẫn sống nhờ sự gần gũi, dễ tiếp cận, chứ không phải nhờ các gói tiện lợi đắt đỏ. Nếu bánh mì, hủ tiếu, cơm tấm tiếp tục trượt xa khỏi ngưỡng “bình dân”, người ăn sẽ không chỉ chuyển kênh mua, mà có thể chuyển luôn sang món khác – nơi họ tìm lại cảm giác “đồng tiền bỏ ra” phù hợp với bản chất đường phố.
