Khánh Bình lên cửa khẩu quốc tế: điểm tựa mới cho giao thương biên giới
Cửa khẩu quốc tế Khánh Bình là cửa khẩu đường bộ vừa được Chính phủ phê duyệt nâng cấp từ cửa khẩu chính, qua đó mở rộng năng lực thông quan, xử lý lưu lượng người và hàng hóa xuất nhập cảnh, giúp An Giang củng cố vị thế cửa ngõ giao thương biên giới với Campuchia và tăng cường liên kết ASEAN trong bối cảnh nhu cầu kinh tế biên mậu ngày càng lớn. Việc nâng cấp này không chỉ là động thái kỹ thuật về phân loại cửa khẩu mà là lựa chọn chiến lược: đưa Khánh Bình trở thành một mắt xích quan trọng trên tuyến giao thương khu vực, thay vì chỉ là cửa khẩu tỉnh phục vụ trao đổi hàng hóa quy mô nhỏ. Chính phủ đã ban hành Nghị quyết 219/NQ-CP phê duyệt nâng cấp cửa khẩu chính Khánh Bình, tỉnh An Giang thành cửa khẩu quốc tế đường bộ Khánh Bình. Đây là tín hiệu rõ ràng rằng giao thương biên giới An Giang sẽ không còn ở “vùng trũng” mà được đặt vào bản đồ chuỗi vận tải và logistics khu vực.
An Giang: từ biên giới tỉnh lẻ thành cửa ngõ giao thương Đông Nam Á
Sau quyết định nâng cấp, An Giang hiện có 4 cửa khẩu quốc tế gồm Vĩnh Xương, Tịnh Biên, Khánh Bình và Hà Tiên. Đây là mạng lưới đủ dày để tỉnh chuyển mình từ vai trò biên giới hướng nội sang cửa ngõ giao thương chiến lược kết nối Campuchia và khu vực ASEAN. Việc Khánh Bình được nâng cấp được kỳ vọng mở thêm dư địa phát triển kinh tế biên mậu, tăng kết nối giao thương giữa An Giang với Campuchia và các nước trong khu vực ASEAN. Điều quan trọng là tỉnh không thể xem cửa khẩu quốc tế Khánh Bình chỉ là điểm xuất nhập cảnh. Nếu hạ tầng logistics, dịch vụ hỗ trợ, kho bãi, thủ tục hành chính không được cải thiện song hành, cơ hội sẽ trôi qua như bài học Mộc Bài: giao thương hàng hóa tăng nhưng khả năng thu hút đầu tư của khu kinh tế còn hạn chế. An Giang phải chủ động đặt mục tiêu trở thành điểm dừng trên hành lang thương mại xuyên Á chứ không chỉ là “trạm trung chuyển” cho hàng hóa đi qua.
Lực lượng biên phòng và quản trị cửa khẩu: điều kiện tiên quyết để Khánh Bình cất cánh
Ngay sau khi nâng cấp, ngày 30/9, đoàn công tác Bộ đội Biên phòng do Thiếu tướng Trần Ngọc Hữu, Phó Tư lệnh Bộ đội Biên phòng làm trưởng đoàn đã khảo sát khu vực cửa khẩu và đề xuất phương án tổ chức lại lực lượng quản lý tại đây. Động thái này cho thấy Nhà nước hiểu rằng cửa khẩu quốc tế không chỉ cần biển tên mới mà cần bộ máy mới, quy trình mới và chuẩn quản lý mới. Hoạt động tại cửa khẩu quốc tế Khánh Bình đã được triển khai theo các quy định đối với cửa khẩu quốc tế. Đoàn công tác nghiên cứu phương án đổi tên Đồn Biên phòng cửa khẩu Long Bình thành Đồn Biên phòng cửa khẩu quốc tế Khánh Bình để thống nhất với tính chất và vị trí của cửa khẩu. Hơn tên gọi, vấn đề là yêu cầu xây dựng đội ngũ cán bộ, chiến sĩ có nghiệp vụ chuyên sâu, nắm chắc pháp luật và kỹ năng công tác cửa khẩu, đẩy mạnh ứng dụng khoa học công nghệ, chuyển đổi số trong quản lý, kiểm soát biên giới và tiếp tục cải cách thủ tục hành chính. Nếu không, năng lực xử lý lưu lượng tăng sẽ bị bào mòn bởi tắc nghẽn thủ tục.
Bài học từ các khu kinh tế cửa khẩu: hạ tầng và logistics quyết định thành bại
Câu chuyện cửa khẩu quốc tế Khánh Bình không thể tách rời bức tranh lớn hơn của các khu kinh tế cửa khẩu. Khu kinh tế cửa khẩu Mộc Bài được thành lập năm 1998, nằm trên tuyến biên giới Việt Nam - Campuchia và trục giao thông xuyên Á. Đây là khu kinh tế được định hướng trở thành đầu mối giao thương quan trọng của vùng Đông Nam Bộ, giữa Việt Nam với Campuchia và khu vực ASEAN. Tuy nhiên, Bộ Tài chính đã nhận diện ba điểm nghẽn chính: hạ tầng và kết nối chưa đồng bộ; chưa có các dự án đủ lớn tạo chuỗi giá trị; năng lực thông quan, logistics và mức độ liên thông giữa Mộc Bài (Việt Nam) với Bavet (Campuchia) còn hạn chế. Sáng 28/9, Phó Thủ tướng Thường trực Phạm Gia Túc chủ trì cuộc họp về đề án thí điểm cơ chế, chính sách cho khu kinh tế cửa khẩu Mộc Bài và khu hợp tác kinh tế qua biên giới tại cửa khẩu quốc tế đường bộ Lào Cai. Tại đây, Tây Ninh đề xuất lập khu thương mại tự do và thúc đẩy mô hình thông quan “một cửa, một lần dừng” với Campuchia. Bài học là: muốn cửa khẩu trở thành cực tăng trưởng, không thể chỉ trông vào chính sách ưu đãi; hạ tầng kết nối, logistics và mô hình thông quan hiện đại mới là nền tảng.
Kết luận: Khánh Bình phải trở thành mắt xích trong chuỗi liên kết ASEAN
Phó Thủ tướng Thường trực đã nhấn mạnh kinh tế cửa khẩu có ý nghĩa quan trọng trong xây dựng đường biên giới hòa bình, hữu nghị, hợp tác và phát triển, đồng thời yêu cầu mọi cơ chế, chính sách phải gắn với bảo đảm quốc phòng, an ninh, quản lý biên giới và bảo vệ môi trường. Với khu kinh tế cửa khẩu Mộc Bài, ông đề nghị Tây Ninh xây dựng tờ trình tập trung vào những cơ chế, chính sách thực sự đặc thù; với khu hợp tác kinh tế qua biên giới tại cửa khẩu quốc tế đường bộ Lào Cai, tỉnh Lào Cai được giao tiếp tục hoàn thiện đề án, bảo đảm phù hợp khung pháp lý và tạo đồng thuận trước khi trình. Điều này gửi một thông điệp thẳng thắn cho An Giang: nâng cấp cửa khẩu quốc tế Khánh Bình là cơ hội, không phải đích đến. Nếu tỉnh biến Khánh Bình thành một điểm nút trong mạng lưới khu kinh tế cửa khẩu gắn với trục giao thông xuyên Á, tối ưu hóa giao thương biên giới An Giang và đẩy mạnh liên kết ASEAN, cửa khẩu quốc tế Khánh Bình sẽ trở thành động lực thực sự cho tăng trưởng khu vực. Nếu không, nó có nguy cơ lặp lại vòng luẩn quẩn: tên gọi quốc tế, nhưng hiệu quả chỉ ở tầm địa phương.
