Du lịch mùa đông Việt Nam: từ mùa thấp điểm thành mùa cơ hội
Du lịch mùa đông Việt Nam là xu hướng chuyển các tháng thu – đông từ mùa thấp điểm sang mùa có sản phẩm, sự kiện và trải nghiệm đặc thù, giúp kéo dài mùa du lịch, phân bổ dòng khách hợp lý và tăng doanh thu quanh năm thay vì chỉ dồn vào mùa hè. Trong cuộc chuyển dịch này, Sầm Sơn và Quảng Ninh đang nổi lên như hai phòng thí nghiệm chiến lược. Một bên là thành phố biển vốn “cháy phòng” mùa nóng, nay quyết tâm trở thành điểm đến bốn mùa với du lịch nghỉ dưỡng, văn hóa, ẩm thực và thể thao mùa thu – đông. Bên kia là tỉnh di sản đang xây dựng hệ sinh thái Quảng Ninh du lịch văn hóa, dùng chuỗi lễ hội, sự kiện thể thao và sản phẩm di sản để biến mùa thu – đông thành mùa của trải nghiệm sáng tạo, chứ không chỉ là khoảng nghỉ giữa hai mùa cao điểm.
Sầm Sơn kéo khách quanh năm: biến biển mùa lạnh thành tài sản du lịch
Điểm đáng nói ở Sầm Sơn là họ không chấp nhận việc mùa đông đồng nghĩa với bãi biển vắng khách. Tính đến trung tuần tháng 8, phường Sầm Sơn đã đón khoảng 8,7 triệu lượt khách, doanh thu gần 18.000 tỉ đồng, nhưng lượng khách vẫn tập trung chủ yếu trong những tháng hè. Chính quyền vì thế triển khai Đề án du lịch bốn mùa, đặt mục tiêu dùng du lịch mùa đông như một trụ cột bổ sung chứ không phải “phần còn lại” yếu ớt. Mùa thu – đông được định vị là mùa nghỉ dưỡng, văn hóa, ẩm thực, hội nghị – hội thảo, thể thao và du lịch cuối tuần, khai thác vẻ đẹp yên bình của biển lạnh cùng hệ thống di tích như đền Độc Cước, núi Cô Tiên, chùa Khải Nam. Quan điểm ở đây khá rõ ràng: nếu không biến tài nguyên sẵn có thành sản phẩm cụ thể, du lịch mùa đông Việt Nam sẽ mãi ở dạng khẩu hiệu.
Từ tiềm năng thành sản phẩm: Sầm Sơn xây chuỗi sự kiện và giảm giá mạnh
Sầm Sơn không nói chung chung về du lịch mùa đông Việt Nam, mà đi thẳng vào bài toán: khách đến sẽ làm gì, ở đâu, ăn gì, chơi gì. Trong những tháng cuối năm, địa phương dự kiến tổ chức lễ hội ca nhạc, pháo hoa dịp 2.9, lễ hội diều, liên hoan đồng diễn dân vũ tháng 10, Gala Sao Mai – Điểm hẹn VTV tháng 11 cùng các chương trình âm nhạc tháng 12, kèm theo lễ hội ẩm thực, marathon, cắm trại trên biển, chợ đêm, phố đi bộ và hoạt động trải nghiệm khác. Đây là cách phát triển du lịch theo mùa khá rõ nét: mỗi thời điểm có chuỗi sự kiện riêng, hướng đến nhóm khách cụ thể. Đáng chú ý, “đến nay, cơ bản các khách sạn đã cam kết giảm giá trên 80%. Đây là điều kiện quan trọng để doanh nghiệp lữ hành có thể xây dựng tour với mức giá cạnh tranh”. Thông điệp mà Sầm Sơn muốn gửi ra thị trường là mùa đông ở đây không chỉ đẹp hơn mà còn hợp lý về giá và phong phú về trải nghiệm.
Quảng Ninh du lịch văn hóa: hệ sinh thái lễ hội, di sản và công nghệ
Trong khi Sầm Sơn lấy biển mùa lạnh và cộng đồng làm nền, Quảng Ninh chọn một cấu trúc khác: dùng văn hóa, di sản và công nghệ để xây hệ sinh thái du lịch văn hóa mùa thu – đông. Ủy ban nhân dân tỉnh đang triển khai “Tuần kích cầu du lịch chào mừng thành phố Quảng Ninh và Chương trình kích cầu du lịch Thu – Đông” từ tháng 8 đến hết tháng 12, chia làm hai giai đoạn cao điểm gắn với các ngày lễ, mùa lễ hội cuối năm, Giáng sinh và Tết Dương lịch 2027. Điểm nhấn là tuần “Quảng Ninh – Chào đón thành phố mới” từ 24.8 đến 5.9 với chương trình nghệ thuật lớn, trình diễn ánh sáng trên vịnh Hạ Long, drone, mapping 3D và không gian ẩm thực, thể thao, chợ đêm, pháo hoa. Quảng Ninh nhìn sự kiện như một sản phẩm kinh tế dịch vụ: mỗi lễ hội là điểm chạm mới, kéo dài thời gian lưu trú và mở rộng cơ hội chi tiêu của du khách.
Kéo dài mùa du lịch: từ mục tiêu doanh thu đến thay đổi tư duy toàn ngành
Chiến lược phát triển du lịch theo mùa ở Quảng Ninh không dừng ở vài tuần kích cầu. Tỉnh đặt mục tiêu dùng chuỗi hoạt động quanh năm để đạt 23 triệu lượt khách và tổng doanh thu du lịch hơn 70.000 tỉ đồng trong năm nay. Chương trình kích cầu tiếp tục đến cuối năm với các gói sản phẩm cho khách nội địa, quốc tế, khách MICE, gia đình và nhóm bạn, kết hợp lưu trú, tham quan, trải nghiệm, ẩm thực, vận chuyển với ưu đãi theo mùa và theo sự kiện, hướng tới du lịch thông minh trên nền tảng số. Cùng lúc, sản phẩm “Hộ chiếu di sản vịnh Hạ Long – Yên Tử” kết nối di sản thiên nhiên và văn hóa với bảo tàng, làng nghề, OCOP, biến giá trị văn hóa thành tài nguyên của công nghiệp văn hóa. Sầm Sơn cũng xác định phát triển du lịch bốn mùa là quá trình lâu dài, xây dựng hệ sinh thái thu – đông chứ không trông chờ vào vài chiến dịch quảng bá ngắn hạn. Nếu các điểm đến khác không nhanh chóng tham gia cuộc chơi này, bản đồ du lịch trong nước sẽ được vẽ lại bởi những địa phương biết biến “mùa vắng khách” thành mùa kinh doanh mới.
