Hợp tác tài chính Việt Nam - Australia: bước đi chiến lược trước thềm APEC
Hợp tác tài chính Việt Nam - Australia là sự phối hợp song phương giữa Bộ Tài chính Việt Nam và Bộ Ngân khố Australia nhằm chia sẻ kinh nghiệm, hỗ trợ kỹ thuật và đồng thiết kế chính sách trong các lĩnh vực ngân sách, tài khóa, thuế, thị trường tài chính và tài chính khí hậu, qua đó củng cố tăng trưởng bền vững và chuẩn bị nội dung tài chính cho Năm APEC 2027 do Việt Nam đăng cai. Điểm đáng chú ý là hợp tác tài chính Việt Nam không còn dừng ở các dự án hỗ trợ rời rạc, mà được đặt trong khuôn khổ Đối tác Chiến lược Toàn diện, xem Australia tài chính song phương như một "trụ cột chính sách" phục vụ cả mục tiêu phát triển trong nước lẫn vai trò chủ nhà APEC 2027 chuẩn bị. Cuộc làm việc ngày 11/8 tại Sydney giữa Bộ trưởng Ngô Văn Tuấn và Bộ trưởng Jim Chalmers đã rõ ràng hóa điều này, khi hai bên cùng coi đối thoại chính sách tài chính và hạ tầng hỗ trợ tài chính là ưu tiên không thể trì hoãn.
Vì sao thời điểm này được coi là “cửa sổ vàng” cho tài chính song phương?
Việc hai nước vừa nâng cấp quan hệ lên Đối tác Chiến lược Toàn diện tạo nền tảng chính trị và pháp lý để hợp tác tài chính đi vào chiều sâu, thay vì chỉ dừng ở hỗ trợ kỹ thuật nhỏ lẻ. Đồng thời, Việt Nam đặt mục tiêu tăng trưởng hai con số từ năm 2026 và trở thành nước phát triển, công nghiệp hiện đại vào năm 2045, trong bối cảnh GDP nửa đầu năm 2026 tăng khoảng 8,18% và lạm phát giữ quanh 4,34%. Đây là những con số tham vọng nhưng cũng cảnh báo rủi ro nếu nền tảng tài khóa, thuế và thị trường vốn không được thiết kế tương xứng. Trong bức tranh đó, Australia tài chính song phương mang lại điều Việt Nam đang thiếu: kinh nghiệm quản lý ngân sách liên bang, cải cách thuế, phát triển thị trường vốn dài hạn và gắn tăng trưởng với tài chính bền vững. Cùng lúc, APEC 2027 chuẩn bị đòi hỏi Việt Nam không chỉ ổn định được trong nước mà còn phải đưa ra sáng kiến tài chính thuyết phục khu vực. Nếu bỏ lỡ giai đoạn 2024-2028 để xây dựng năng lực chính sách cùng Australia, Việt Nam sẽ tự thu hẹp không gian dẫn dắt APEC trong tương lai.
Bốn lĩnh vực ưu tiên: Việt Nam chủ động “đặt bài”, Australia sẵn sàng “giải bài”
Điểm nổi bật trong cuộc làm việc là Việt Nam không chờ đợi hỗ trợ chung chung, mà đề nghị Australia tăng cường hợp tác trong bốn lĩnh vực tài chính chính có tính quyết định đến quỹ đạo phát triển. Thứ nhất, về xây dựng ngân sách và khuôn khổ tài khóa trung hạn, Việt Nam muốn tiếp cận kinh nghiệm lập ngân sách liên bang, dự báo tài chính, đánh giá nguồn thu – nhu cầu chi, cũng như phân tích tác động của già hóa dân số, biến đổi khí hậu và chuyển đổi công nghệ lên ngân sách nhà nước. Thứ hai, về chính sách thuế và hỗ trợ doanh nghiệp, Hà Nội kỳ vọng học được cách thiết kế hệ thống thuế vừa bao quát kinh tế số, vừa nuôi dưỡng doanh nghiệp nhỏ thay vì làm họ "ngộp" vì gánh nặng tuân thủ. Thứ ba, với thị trường tài chính, mục tiêu không chỉ là mở rộng quy mô, mà là phát triển thị trường vốn dài hạn minh bạch để phục vụ nâng hạng theo FTSE Russell và cải thiện điều kiện nâng hạng với MSCI. Thứ tư, tài chính khí hậu được đặt đúng vị trí chiến lược: huy động vốn cho chuyển đổi năng lượng, quản lý rủi ro tài khóa liên quan đến biến đổi khí hậu, hướng tới phát thải ròng bằng không vào năm 2050, song song với đào tạo nhân lực tài chính và nâng năng lực tiếng Anh.
Hạ tầng, ODA và đối thoại chính sách: chuẩn bị nội dung tài chính cho APEC 2027
Việt Nam không giấu tham vọng dùng hợp tác tài chính song phương để tạo bước đệm cho các nội dung tài chính của APEC 2027, từ câu chuyện tài khóa bền vững đến chuyển đổi xanh. Yêu cầu Australia tiếp tục duy trì ODA cho hạ tầng thích ứng biến đổi khí hậu cho thấy Hà Nội coi hạ tầng hỗ trợ tài chính không chỉ là cầu đường, mà là mạng lưới bảo đảm nền kinh tế đủ sức chống chịu trước rủi ro khí hậu và năng lượng. Đáng nói hơn, hai Bộ trưởng thống nhất tăng cường đối thoại chính sách tài chính, chuyển từ trao đổi chung sang hợp tác chuyên môn cụ thể thông qua Biên bản ghi nhớ giai đoạn 2024-2028. "Trong 6 tháng đầu năm 2026, GDP Việt Nam tăng khoảng 8,18% và lạm phát khoảng 4,34%" là con số chỉ có ý nghĩa nếu đối thoại chính sách giúp duy trì được tốc độ này mà không đánh đổi ổn định tài khóa. Lời mời Bộ trưởng Jim Chalmers tham dự Hội nghị Bộ trưởng Tài chính APEC tại Hạ Long vào tháng 10/2027 cho thấy Việt Nam muốn tiếng nói của Australia hiện diện ngay trong quá trình định hình chương trình nghị sự tài chính của APEC, chứ không chỉ ở bàn song phương.
Kết luận: từ đối thoại song phương đến vai trò dẫn dắt khu vực
Nhìn tổng thể, hợp tác tài chính Việt Nam - Australia đang chuyển từ giai đoạn "nhận hỗ trợ" sang "đồng thiết kế chính sách". Việc hai bên cùng coi tài chính là trụ cột chuẩn bị cho APEC 2027 chuẩn bị là tín hiệu cho thấy Hà Nội muốn dùng sân chơi khu vực để kiểm chứng và hoàn thiện cải cách trong nước. Nếu bốn lĩnh vực ưu tiên được triển khai đúng tiến độ 2024-2028, Việt Nam không chỉ có thêm năng lực để quản lý tăng trưởng nhanh, mà còn có thể đưa ra các sáng kiến về tài khóa bền vững, thuế kinh tế số, phát triển thị trường vốn và tài chính khí hậu ở APEC với tư thế nước chủ nhà. Ngược lại, nếu chậm trễ, cơ hội để biến hợp tác song phương thành lợi thế cạnh tranh khu vực sẽ thu hẹp. Cuộc gặp Sydney vì thế nên được xem là lời cam kết chính trị cho một chương trình làm việc rất thực tế: dùng Australia tài chính song phương như "phòng thí nghiệm chính sách" chung, để Việt Nam bước vào APEC 2027 với một câu chuyện cải cách tài chính đủ thuyết phục các nền kinh tế thành viên.
