Hợp tác tài chính Việt Nam – Australia: từ đối tác chiến lược đến tính toán APEC
Hợp tác tài chính Việt Nam Australia là sự phối hợp giữa Bộ Tài chính Việt Nam và Bộ Ngân khố Australia nhằm tăng đối thoại chính sách tài chính, mở rộng hỗ trợ kỹ thuật, hạ tầng và chuẩn bị các nội dung tài chính trong khuôn khổ APEC, qua đó gắn kết lợi ích song phương với mục tiêu ổn định và phát triển của hệ thống tài chính khu vực. Cuộc làm việc chiều 11/8 tại Sydney giữa Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn và Bộ trưởng Ngân khố Australia Jim Chalmers cho thấy rõ cách hai bên dùng hợp tác tài chính để hiện thực hóa khuôn khổ Đối tác Chiến lược toàn diện vừa được nâng cấp ngày 7/3/2024. Đây không chỉ là một cuộc gặp song phương thông thường, mà là bước nối quan trọng giữa mục tiêu tăng trưởng hai con số của Việt Nam và vị thế kinh tế vững của Australia trong kiến trúc hợp tác kinh tế khu vực APEC.
Đáng chú ý, Việt Nam bước vào cuộc đối thoại này với nền kinh tế đang tăng tốc: “Trong 6 tháng đầu năm 2026, GDP Việt Nam tăng khoảng 8,18% so với cùng kỳ năm trước; lạm phát được kiểm soát ở mức khoảng 4,34%”. Con số đó tạo dư địa chính sách nhưng cũng áp lực cải cách thể chế tài chính để giữ ổn định. Trong bối cảnh đó, dùng hợp tác tài chính Việt Nam Australia như một nguồn kinh nghiệm và hỗ trợ hạ tầng thích ứng với biến đổi khí hậu không chỉ là lựa chọn ngoại giao, mà là một tính toán chiến lược nhằm bảo đảm quỹ đạo tăng trưởng nhanh nhưng không đánh đổi tính bền vững.
Biên bản ghi nhớ 2024–2028: chuyển từ hỗ trợ sang đồng xây chính sách
Điểm then chốt của giai đoạn hợp tác hiện nay là Biên bản ghi nhớ hợp tác tài chính Việt Nam - Australia 2024–2028, vốn được hai Bộ ký sau khi đánh giá hiệu quả giai đoạn 2021–2023. Tài liệu này không phải một cam kết chung chung; nó được thiết kế như đường ray để hai bên chuyển từ trao đổi rộng sang đối thoại chính sách tài chính và hợp tác chuyên môn cụ thể. Việc liên tiếp tổ chức Đối thoại chính sách tài chính Việt Nam – Australia trong các năm 2024 và 2025, tập trung vào kinh tế vĩ mô, chính sách tài khóa – ngân sách, giám sát thị trường tài chính, thuế và tài chính bền vững, cho thấy cả hai đã sẵn sàng cùng xây chính sách chứ không chỉ nhận – cho hỗ trợ.
Ở mặt tích cực, cách tiếp cận này giúp Việt Nam tiếp cận trực tiếp kinh nghiệm Australia về xây dựng ngân sách liên bang, khuôn khổ tài khóa trung hạn, phân tích và dự báo tài chính – ngân sách, cũng như đánh giá tác động của già hóa dân số, biến đổi khí hậu và chuyển đổi công nghệ lên ngân sách nhà nước. Song đồng thời, nó đặt ra yêu cầu nội địa: muốn tranh thủ được đối thoại chính sách tài chính thì các đơn vị chuyên môn trong nước phải nâng năng lực phân tích, chuẩn hóa dữ liệu, và sẵn sàng thử nghiệm những cách tiếp cận mới với thuế, hưu trí, hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và quản lý kinh tế số. Nếu không, Biên bản ghi nhớ sẽ chỉ dừng ở hội thảo và báo cáo, thay vì tạo ra thay đổi thực sự trong cải cách tài chính công.
Chuẩn bị nội dung tài chính cho APEC: Việt Nam muốn làm gì với vai trò chủ nhà?
Việc Việt Nam đăng cai Năm APEC 2027 không đơn thuần là cơ hội tổ chức một loạt hội nghị, mà là phép thử về khả năng dẫn dắt hợp tác kinh tế khu vực thông qua chương trình nghị sự tài chính. Trong cuộc làm việc, hai Bộ trưởng dành một phần quan trọng để bàn về phối hợp chuẩn bị và triển khai các nội dung tài chính cho APEC 2027, từ huy động vốn cho đổi mới sáng tạo đến phát triển tài chính dựa trên dữ liệu giúp doanh nghiệp nhỏ và vừa tiếp cận vốn dài hạn. Đây là những ưu tiên mà Việt Nam dự kiến sẽ thúc đẩy, cùng với đa dạng hóa nguồn lực và phương thức huy động vốn cho phát triển, và nâng cao chất lượng nguồn nhân lực trẻ trong lĩnh vực tài chính.
Đưa các chủ đề đó lên bàn APEC là cách Việt Nam gắn chiến lược trong nước – tăng trưởng nhanh, bền vững, hướng tới nước phát triển, công nghiệp hiện đại vào năm 2045 – với thảo luận khu vực. Tuy nhiên, chủ nhà APEC không chỉ là người đề xuất; đó còn là người phải bảo đảm khả năng thực thi trong nước để không biến ưu tiên chính sách thành khẩu hiệu. Phối hợp chặt chẽ với Australia, nước có kinh nghiệm lâu năm trong APEC và thế mạnh về thị trường vốn dài hạn, quản lý cạnh tranh, bảo vệ người tiêu dùng và nhà đầu tư, là cách Việt Nam “thử áp lực” cho các ý tưởng của mình trước khi đem ra đàm phán đa phương.
Hỗ trợ hạ tầng, kết nối ASEAN và những toan tính dài hơi
Một lớp chiến lược khác, ít ồn ào nhưng mang tính quyết định, nằm ở đề nghị Việt Nam về nguồn vốn ODA cho các dự án hạ tầng thích ứng với biến đổi khí hậu, và hỗ trợ kỹ thuật trong cải cách, nâng cao hiệu quả quản lý tài chính công. Hợp tác tài chính Việt Nam Australia vì thế không chỉ gói trong APEC 2027 Việt Nam, mà còn tạo ra kết nối dài hạn giữa nhu cầu hạ tầng chống chịu rủi ro khí hậu và khả năng huy động nguồn lực của một nền kinh tế phát triển. Nếu được triển khai bài bản, lớp hợp tác này giúp Việt Nam giảm rủi ro tài khóa tương lai, khi chi phí thích ứng khí hậu thường kéo dài và khó dự báo.
Việt Nam cũng khẳng định vai trò đầu mối thúc đẩy kết nối giữa Australia, doanh nghiệp Australia với thị trường Việt Nam và ASEAN, đồng thời phối hợp cùng Australia tại các diễn đàn khu vực. Đây là lựa chọn hợp lý: gắn hợp tác song phương vào hợp tác kinh tế khu vực giúp giảm rủi ro phụ thuộc, đồng thời tận dụng được mạng lưới APEC và ASEAN để mở rộng thị trường và chuẩn mực tài chính. Nhưng để tránh biến mình thành “cửa trung chuyển” thụ động, Việt Nam cần chủ động đề xuất các sáng kiến tài chính khu vực, nhất là những lĩnh vực đang theo đuổi như tài chính bền vững, vốn xanh và quản lý thị trường tài chính minh bạch.
Từ APEC 2027 nhìn lại cải cách trong nước: cơ hội hay sức ép?
Khi Bộ trưởng Ngô Văn Tuấn trân trọng mời Bộ trưởng Jim Chalmers sang thăm Việt Nam và tham dự Hội nghị Bộ trưởng Tài chính APEC tại Hạ Long vào tháng 10/2027, lời mời ấy chứa nhiều hơn tính lễ nghi ngoại giao. Đó là cách Việt Nam gửi tín hiệu rằng sẽ dùng APEC như một sân khấu để tự kiểm chứng chất lượng cải cách tài chính trong nước. Với mục tiêu tăng trưởng hai con số từ 2026 và trở thành nước phát triển, công nghiệp hiện đại vào 2045, Việt Nam không có nhiều dư địa để trì hoãn những cải cách khó, từ thuế, hưu trí đến giám sát thị trường vốn.
Cuộc gặp tại Sydney vì thế cần được nhìn như bước đầu của một chuỗi quyết định: nếu hai bên thực sự tận dụng Biên bản ghi nhớ 2024–2028, tăng đối thoại chính sách tài chính và phối hợp chặt trong chuẩn bị APEC 2027, Việt Nam có thể biến hợp tác tài chính Việt Nam Australia thành chất xúc tác cho cải cách nội địa, chứ không chỉ là nguồn hỗ trợ bên ngoài. Ngược lại, nếu các cơ chế đối thoại không đi kèm hành động trong nước, vai trò chủ nhà APEC sẽ chỉ đẹp trên giấy. Cơ hội và sức ép đang song hành; câu trả lời nằm ở quyết tâm cải cách của Việt Nam trong vài năm tới.
