Từ diễn đàn đến hợp tác có chiều sâu
Hợp tác công nghệ Việt Nam - Ấn Độ là nỗ lực phối hợp về nghiên cứu, đào tạo và ứng dụng công nghệ để giải quyết nhu cầu phát triển thực tế, thay vì dừng ở trao đổi chuyên môn hay tiếp cận sản phẩm sẵn có. Ngày 26/10, Trung tâm Cách mạng Công nghiệp lần thứ tư tại TP.HCM và Tổng Lãnh sự quán Ấn Độ tổ chức Diễn đàn Công nghệ tương lai Việt Nam - Ấn Độ trong khuôn khổ Diễn đàn Kinh tế Mùa thu 2026, với sự tham dự của lãnh đạo thành phố, đại sứ Ấn Độ cùng đại diện cơ quan quản lý, trường đại học, viện nghiên cứu và doanh nghiệp hai nước. Đây là định hướng đáng chú ý: lợi thế không nằm ở việc nhập công nghệ, mà ở năng lực nghiên cứu, tiếp thu, làm chủ rồi áp dụng nó. Hai nước kỳ vọng hợp tác thực chất hơn trong 5–10 năm tới, một khoảng thời gian đủ dài để xây dựng quan hệ nghiên cứu và năng lực công nghệ bền vững.
AI, bán dẫn và hạ tầng số phải gắn với nhu cầu
AI Việt Nam Ấn Độ, bán dẫn, hạ tầng số công cộng và sản xuất thông minh là những hướng hợp tác nổi bật. Các lĩnh vực này có tiềm năng, nhưng danh sách công nghệ tự nó chưa tạo ra lợi thế: giá trị chỉ hình thành khi dự án đáp ứng bài toán cụ thể của doanh nghiệp và người dân. Với bán dẫn Việt Nam, hợp tác về nghiên cứu, thiết kế và đào tạo có thể góp phần nâng năng lực trong nước, miễn là không tách rời nhu cầu của hệ sinh thái sản xuất. Diễn đàn cũng đề cập an ninh mạng, tài chính số, công nghệ không gian và dữ liệu địa không gian, mở rộng phạm vi kết nối thay vì bó hẹp vào một vài ngành. Hạ tầng số công cộng là điểm khởi đầu khả thi; hệ thống thanh toán hợp nhất UPI của Ấn Độ được nêu như một ví dụ có thể gợi mở giải pháp hữu ích cho dịch vụ số và giao dịch hằng ngày.
Nhân lực là phép thử của tham vọng công nghệ
Đào tạo nhân lực công nghệ không nên là phần phụ của hợp tác, mà phải là điều kiện để các dự án AI, bán dẫn và hạ tầng số có thể vận hành lâu dài. Diễn đàn đặt đào tạo nhân lực công nghệ cao vào trọng tâm, với định hướng kết nối trường đại học, viện nghiên cứu và doanh nghiệp, đồng thời phát triển kỹ năng số, trao đổi học thuật và chương trình đào tạo gắn với dự án cụ thể. Cách làm này thực tế hơn việc chỉ mở rộng các khóa học: doanh nghiệp cần tham gia xác định kỹ năng cần thiết, còn cơ sở đào tạo phải giúp người học tiếp xúc với bài toán thật. Diễn đàn cũng nhấn mạnh việc nối cơ quan quản lý, nhà đầu tư và các tổ chức nghiên cứu để đưa kết quả thành sản phẩm, dịch vụ và mô hình kinh doanh. Nếu thiếu mắt xích đó, đào tạo có thể tăng về số lượng nhưng chưa chắc tạo được năng lực làm chủ công nghệ.
Mục tiêu thương mại cần đi cùng năng lực làm chủ
Mục tiêu đưa thương mại song phương lên 25 tỉ USD vào năm 2030 tạo thêm động lực kinh tế cho quan hệ, nhưng không nên xem đó là thước đo duy nhất của hợp tác công nghệ. Tham vọng dài hạn chỉ có ý nghĩa nếu doanh nghiệp hai nước cùng tạo ra giá trị, chuyển giao tri thức và đưa nghiên cứu vào ứng dụng, thay vì chỉ tăng trao đổi hàng hóa. Bước tiếp theo đã được nêu: Ấn Độ dự kiến thúc đẩy cuộc họp đầu tiên của Nhóm công tác về Công nghệ số cấp Thứ trưởng tại Hà Nội để triển khai các nội dung hợp tác; diễn đàn đổi mới Việt Nam - Ấn Độ tiếp theo, dự kiến tổ chức tại New Delhi vào tháng 5, sẽ được tổ chức ở Việt Nam. Trung tâm Cách mạng Công nghiệp lần thứ tư tại TP.HCM được giao làm đầu mối kết nối. Kết luận cần rõ: hợp tác sẽ được đánh giá bằng nhân lực được đào tạo, công nghệ được làm chủ và giải pháp đi vào đời sống.
