Sân bay trên đảo: quy mô nhỏ, vai trò không nhỏ
Sân bay Thổ Chu là cảng hàng không nội địa được đề xuất sử dụng chung cho dân dụng và quốc phòng, nhằm kết nối đảo tiền tiêu ở vùng biển Tây Nam với đất liền và phục vụ nhu cầu an ninh, phát triển địa phương. Đó là lý do quy hoạch này đáng chú ý vượt ra ngoài câu chuyện về một đường băng mới.
Thổ Chu là đảo lớn nhất trong quần đảo Thổ Châu, thuộc đặc khu Thổ Châu, tỉnh An Giang. Hiện việc đi lại phụ thuộc vào các tuyến tàu biển từ Phú Quốc hoặc Rạch Giá; hành trình dài và có thể bị ảnh hưởng bởi thời tiết, gió mùa. Với người dân và lực lượng làm nhiệm vụ trên đảo, đường hàng không có thể hỗ trợ tiếp tế, vận chuyển nhân lực, tiếp cận y tế và ứng phó tình huống khẩn cấp. Sân bay vì thế có giá trị kết nối và cơ động, chứ không chỉ là một công trình giao thông.
Đường băng 2.400 m dành cho dòng máy bay nào?
Điểm cốt lõi của phương án khai thác giai đoạn 2021–2030 là cấp 4C, với đường cất hạ cánh ký hiệu 05/23 dài 2.400 m, rộng 45 m. Các loại máy bay dự kiến gồm Airbus A320, A321 và máy bay tương đương. Nói cách khác, quy hoạch hướng tới các dòng máy bay thân hẹp phổ biến, không phải khai thác máy bay thân rộng ngay từ đầu.
Phương án dự kiến công suất khoảng 20.000 hành khách mỗi năm và hai vị trí đỗ tàu bay. Đầu đường băng 05 được đề xuất tiếp cận chính xác CAT I, còn đầu 23 dùng phương thức tiếp cận giản đơn. Những thông số này mô tả một sân bay có quy mô khai thác ban đầu khiêm tốn; chúng không đồng nghĩa sân bay đã sẵn sàng hoạt động hay lịch bay cụ thể đã được xác lập. Trọng tâm trước mắt là hoàn thiện quy hoạch và các điều kiện để dự án có thể tiến tới đầu tư.
271,4 ha và cách tổ chức đất lưỡng dụng
Quy hoạch chi tiết đề xuất tổng nhu cầu sử dụng đất khoảng 271,4 ha. Trong đó, khoảng 74,51 ha do quân sự quản lý, sử dụng riêng; 9,92 ha dành cho hàng không dân dụng; còn 186,97 ha là đất sử dụng chung cho quân sự và dân dụng do quân sự quản lý. Cơ cấu này cho thấy tính lưỡng dụng không phải chi tiết phụ: phần đất dùng chung chiếm tỷ trọng lớn trong phương án.
Con số ở quy hoạch chi tiết lớn hơn diện tích khoảng 234,06 ha được nêu tại bước quy hoạch hệ thống cảng hàng không toàn quốc. Đây là các số liệu thuộc những bước quy hoạch khác nhau, nên cần được rà soát và giải trình trong hồ sơ thay vì mặc định chúng đã thống nhất. Tầm nhìn quy hoạch hệ thống đặt mục tiêu công suất khoảng một triệu hành khách mỗi năm vào năm 2050; đó là định hướng dài hạn, không phải năng lực khai thác ban đầu đã được bảo đảm.
Bước tiếp theo: hoàn thiện rồi mới trình phê duyệt
Hội đồng thẩm định cơ bản thống nhất với nội dung quy hoạch chi tiết, nhưng yêu cầu hoàn thiện hồ sơ trước khi trình cấp có thẩm quyền xem xét, phê duyệt. Các nội dung cần rà soát gồm căn cứ pháp lý, thể thức hồ sơ, mức độ phù hợp với quy hoạch liên quan, dự báo nhu cầu vận tải, phương án khu bay, phân kỳ đầu tư và hạ tầng kỹ thuật.
Đây là bước tiến về thủ tục, chưa phải quyết định xây dựng hay thời điểm đưa sân bay vào khai thác. Muốn sân bay trên đảo thành hình, các cơ quan liên quan còn phải xử lý những yêu cầu thẩm định và hoàn thiện phương án trước khi cấp có thẩm quyền phê duyệt. Cách nhìn thận trọng ấy quan trọng: giá trị chiến lược của công trình không thay thế được yêu cầu về hồ sơ, tính khả thi và tổ chức đầu tư.
Kết luận: đường băng 2.400 m được quy hoạch cho A320, A321 và máy bay tương đương, trong một sân bay lưỡng dụng cấp 4C có quy mô ban đầu vừa phải. Nếu được phê duyệt và đầu tư, công trình có thể cải thiện đáng kể khả năng tiếp cận Thổ Chu; hiện tại, mốc quyết định vẫn là hoàn thiện quy hoạch và đưa hồ sơ qua bước phê duyệt.
