Đồng thuận về nguyên tắc, chưa phải quyết định cuối cùng
Sân bay Thổ Chu là dự án cảng hàng không nội địa được đề xuất sử dụng chung cho mục đích dân dụng và quốc phòng, nhằm tăng kết nối và hỗ trợ bảo đảm an ninh tại vùng biển Tây Nam. Đây là bước tiến đáng kể, nhưng chưa đồng nghĩa sân bay đã được phê duyệt để triển khai. Bộ Xây dựng vừa ban hành thông báo kết luận của Hội đồng thẩm định về quy hoạch chi tiết Cảng hàng không Thổ Chu thời kỳ 2021-2030, tầm nhìn đến năm 2050; hội đồng cơ bản thống nhất với nội dung quy hoạch. Tuy nhiên, hồ sơ vẫn cần được hoàn thiện trước khi trình cấp có thẩm quyền xem xét, phê duyệt. Vì vậy, cần phân biệt rõ sự đồng thuận tại bước thẩm định với quyết định phê duyệt cuối cùng: quy hoạch đã tiến thêm một nấc trong quy trình, chứ chưa phải giấy phép khởi công.
Đây cũng là giai đoạn để kiểm tra những căn cứ làm nên tính khả thi của dự án. Hội đồng yêu cầu rà soát cơ sở pháp lý, thể thức hồ sơ, mức độ phù hợp với các quy hoạch liên quan, dự báo nhu cầu vận tải, phương án khu bay, phân kỳ đầu tư và hạ tầng kỹ thuật. Các yêu cầu ấy không phải thủ tục có thể xem nhẹ: chúng ảnh hưởng trực tiếp đến cách bố trí công trình, tiến độ và khả năng vận hành. Chỉ sau khi tiếp thu, giải trình và hoàn thiện các điểm còn vướng, hồ sơ mới được trình cấp có thẩm quyền. Nói cách khác, tin đáng chú ý hiện nay là tiến độ thẩm định; các thông số quy hoạch vẫn cần được nhìn nhận là phương án đang chờ quyết định.
Quy mô dự kiến lớn, nhưng các con số chưa phải cam kết đầu tư
Theo định hướng đã được đưa vào quy hoạch hệ thống cảng hàng không toàn quốc, sân bay Thổ Chu dự kiến có diện tích đất khoảng 234,06 ha. Con số này mô tả quy mô dự án, không nên hiểu là toàn bộ diện tích đã được chốt trong hồ sơ quy hoạch chi tiết đang thẩm định. Quyết định điều chỉnh quy hoạch hệ thống được Bộ Xây dựng ban hành ngày 6/5/2026, bổ sung Cảng hàng không Thổ Chu vào quy hoạch. Nguồn tin cũng nêu vốn đầu tư sân bay ước tính khoảng 28.800 tỷ đồng cho thời kỳ 2021-2030 và tầm nhìn đến năm 2050. Đây là ước tính theo quy hoạch, không phải quyết định phê duyệt vốn cuối cùng hay xác nhận dự án đã được cấp vốn.
Cần lưu ý thêm rằng hồ sơ quy hoạch chi tiết được thẩm định nêu tổng nhu cầu sử dụng đất khoảng 271,40 ha, gồm đất quân sự quản lý, sử dụng riêng, đất hàng không dân dụng và đất dùng chung do quân sự quản lý. Sự khác nhau giữa con số này với mức 234,06 ha trong quy hoạch hệ thống cho thấy các thông số thuộc những phương án và cấp quy hoạch khác nhau; không nên gộp chúng thành một diện tích đã được quyết định. Theo phương án đề xuất, sân bay đạt cấp 4C, công suất khoảng 20.000 hành khách mỗi năm trong giai đoạn 2021-2030 và hướng tới khoảng 1 triệu hành khách mỗi năm vào năm 2050. Đó là định hướng dài hạn, còn hiệu lực thực tế phụ thuộc các bước phê duyệt tiếp theo.
Vị trí chiến lược khiến kết nối hàng không có ý nghĩa thực tế
Đảo Thổ Chu là đảo lớn nhất trong quần đảo Thổ Châu, thuộc đặc khu Thổ Châu, tỉnh An Giang; quần đảo cách Phú Quốc hơn 100 km và cách Rạch Giá khoảng 220 km. Khoảng cách và điều kiện đi lại hiện nay khiến quy hoạch sân bay có ý nghĩa vượt ra ngoài câu chuyện hạ tầng: hoạt động kết nối với đất liền phụ thuộc vào đường biển, hành trình dài và có thể bị gián đoạn khi thời tiết bất lợi. Với cư dân, lực lượng làm nhiệm vụ trên đảo và những người cần tiếp cận dịch vụ y tế, một tuyến hàng không nếu được xây dựng, khai thác sẽ bổ sung phương thức đi lại trực tiếp.
Lý do thúc đẩy dự án là kết hợp phát triển hạ tầng với yêu cầu quốc phòng, an ninh và phát triển kinh tế - xã hội ở vùng biển phía Nam. Trong chuyến thăm đặc khu Thổ Châu ngày 19/11/2025, Tổng Bí thư Tô Lâm nhấn mạnh vai trò của địa bàn như điểm tựa giữ bình yên cho vùng biển Tây Nam và biên cương Tổ quốc. Nếu được đầu tư và đưa vào khai thác, sân bay có thể hỗ trợ vận chuyển hàng hóa, cấp cứu y tế, cứu hộ cứu nạn và tăng khả năng cơ động lực lượng. Nhưng lợi ích ấy chỉ thành hiện thực khi phương án được phê duyệt, xây dựng và vận hành; hiện tại, đó vẫn là mục tiêu của dự án, không phải dịch vụ đã sẵn có.
Bước tiếp theo là hoàn tất hồ sơ và chờ cấp có thẩm quyền
Thông tin hiện có xác lập hai mốc khác nhau: Cảng hàng không Thổ Chu đã được bổ sung vào quy hoạch hệ thống, còn quy hoạch chi tiết vừa nhận được sự thống nhất cơ bản của hội đồng thẩm định và phải hoàn thiện hồ sơ trước khi trình phê duyệt. Đây là tiến triển đáng kể, nhưng chưa đủ để khẳng định dự án đã có quyết định phê duyệt cuối cùng hoặc lịch xây dựng cụ thể. Những nội dung cần rà soát — từ dự báo nhu cầu đến phân kỳ đầu tư và hạ tầng kỹ thuật — sẽ ảnh hưởng đến hình hài, quy mô và cách triển khai công trình.
Vì vậy, cách đọc thận trọng nhất là xem diện tích 234,06 ha và mức vốn đầu tư dự kiến 28.800 tỷ đồng như các thông tin quy hoạch về quy mô, không phải quyết định đầu tư cuối cùng. Giá trị của bước thẩm định nằm ở việc đưa dự án tiến gần hơn đến quyết định, đồng thời buộc các giả định quan trọng phải được làm rõ. Với một hạ tầng lưỡng dụng tại vị trí xa đất liền, sự chặt chẽ của hồ sơ không làm giảm ý nghĩa dự án; trái lại, đó là điều kiện để quy hoạch có thể chuyển thành công trình phù hợp nhu cầu dân sinh và yêu cầu quốc phòng.
