Đường băng mới: bước ngoặt cho một sân bay 60 năm tuổi
Đường băng số 2 tại sân bay Phù Cát là dự án mở rộng hạ tầng hàng không nhằm nâng công suất sân bay, tăng khả năng khai thác các dòng máy bay thân hẹp phổ biến và từng bước chuẩn bị cho mạng đường bay quốc tế, đánh dấu giai đoạn phát triển mới của một cảng hàng không đã hơn 60 năm tuổi.
Trọng tâm của câu chuyện Phù Cát không chỉ là thêm một đường băng mới, mà là cách Việt Nam đang âm thầm hiện đại hóa hạ tầng hàng không để bắt kịp nhu cầu tăng trưởng hành khách và hàng hóa. Sau gần một năm thi công, đường cất hạ cánh số 2 dài hơn 3.000 m đã cơ bản hoàn thiện, các thiết bị đang được lắp đặt và chuẩn bị bay hiệu chuẩn, với mục tiêu đưa vào khai thác trong năm nay. Việc một sân bay từng là căn cứ không quân do Mỹ xây dựng từ thập niên 1960 nay bước vào chu kỳ nâng cấp mạnh cho thấy định hướng rõ ràng: hoặc nâng công suất sân bay kịp thời, hoặc chấp nhận tụt lại trong cuộc cạnh tranh đón dòng khách và vốn đầu tư.
Cuộc chạy đua hiệu chuẩn: Từ công trường đến bầu trời
Tâm điểm trong những ngày đầu tháng 9 là hoạt động bay hiệu chuẩn cho đường băng mới sân bay Phù Cát, bước kiểm tra kỹ thuật bắt buộc trước khi khai thác chính thức. Hàng trăm kỹ sư và công nhân chia ca làm việc xuyên kỳ nghỉ lễ, ăn ngủ ngay tại công trường để hoàn thiện hệ thống tín hiệu, đèn hàng không, thiết bị khí tượng và các hạng mục kỹ thuật cuối cùng. Đây không chỉ là cuộc chạy đua tiến độ, mà còn là cuộc kiểm tra năng lực tổ chức và chuẩn hóa hạ tầng hàng không địa phương theo tiêu chuẩn an toàn quốc tế. Máy bay chuyên dụng sẽ thực hiện nhiều lượt bay kiểm tra độ chính xác của tín hiệu dẫn đường, góc chiếu sáng và độ ổn định thiết bị; bất cứ thông số nào chưa đạt sẽ phải điều chỉnh và kiểm tra lại cho đến khi đạt chuẩn. Nếu ngành hàng không coi an toàn là “giới hạn tuyệt đối”, thì giai đoạn hiệu chuẩn chính là nơi giới hạn đó được kiểm chứng bằng dữ liệu thay vì lời hứa.
Quotable: "Hạ tầng kỹ thuật đường cất hạ cánh số 2 cơ bản đủ điều kiện phục vụ bay hiệu chuẩn, lịch trình dự kiến diễn ra vào ngày 3/9".
Thiết kế đường băng và bài toán nâng công suất sân bay
Về mặt kỹ thuật, đường băng mới sân bay Phù Cát được xây dựng song song với đường cất hạ cánh hiện hữu, cách khoảng 215 m về phía Tây. Kích thước tiêu chuẩn 3.048 m x 45 m cho phép khai thác các loại máy bay Code C như Airbus A320, A321 và tương đương, đồng thời có thể tiếp nhận tàu bay thân rộng Code E khi đủ điều kiện. Quan trọng hơn, việc có hai đường cất hạ cánh thay vì một giúp sân bay giảm phụ thuộc vào một trục vận hành, tăng khả năng bố trí giờ cất hạ cánh linh hoạt và giảm nguy cơ ách tắc khi một đường băng phải bảo dưỡng. Đường băng số 2 trở thành hạng mục cốt lõi của dự án mở rộng hạ tầng hàng không tại Phù Cát, tạo thêm dư địa vận hành, nâng khả năng phục vụ các dòng máy bay phổ biến và đáp ứng tốt hơn nhu cầu vận tải trong những năm tới. Nếu không đầu tư cấu trúc đường băng song song và đồng bộ thiết bị dẫn đường, sân bay khó có thể bước lên nấc mới về công suất.
Từ sân bay chiến tranh đến cửa ngõ kinh tế vùng
Sân bay Phù Cát mang dấu ấn lịch sử đặc biệt: được xây dựng từ những năm 1960 trong thời kỳ chiến tranh, từng là căn cứ không quân quan trọng của Mỹ ở miền Trung, sau 1975 trở thành trung tâm huấn luyện phi công tiêm kích của Bộ Quốc phòng, và từ 1984 bắt đầu khai thác các chuyến bay dân dụng. Trải qua gần 60 năm khai thác, việc đầu tư đường cất hạ cánh số 2 cùng các hạng mục hạ tầng liên quan đang mở ra một giai đoạn phát triển mới, đưa Phù Cát từ hình ảnh sân bay lịch sử trở thành cửa ngõ hàng không của khu vực. Theo quy hoạch giai đoạn 2021–2030, sân bay Phù Cát được định hướng đạt công suất khoảng 5 triệu hành khách và 12.000 tấn hàng hóa mỗi năm; tầm nhìn đến năm 2050, con số này tăng lên khoảng 7 triệu hành khách và 27.000 tấn hàng hóa mỗi năm. Nếu không nâng công suất sân bay theo các mốc này, Gia Lai và vùng lân cận sẽ khó tranh vị thế trong bản đồ đầu tư, du lịch và giao thương.
Hạ tầng hàng không và kỳ vọng kết nối quốc tế
Vấn đề đáng bàn không chỉ nằm ở một đường băng mới, mà ở chiến lược dùng hạ tầng hàng không làm động lực phát triển kinh tế địa phương. Cùng với đường băng, dự án đầu tư đồng bộ hệ thống bảo đảm hoạt động bay, gồm đèn tiếp cận, đèn hiệu hàng không và thiết bị quan trắc khí tượng tự động. Khi đưa vào khai thác, hạ tầng mới sẽ tăng khả năng phục vụ các chuyến bay hiện hữu, đồng thời tạo điều kiện để mở rộng mạng đường bay nội địa và nghiên cứu các đường bay charter quốc tế, qua đó tăng khả năng đón khách quốc tế đến Gia Lai. Việc các hãng hàng không có thể từng bước hướng tới khai thác chuyến bay quốc tế thường lệ phụ thuộc trực tiếp vào năng lực sân bay, từ đường băng đến nhà ga. Nếu Phù Cát thực sự đạt ngưỡng 5–7 triệu khách mỗi năm như quy hoạch, nó không còn là sân bay vệ tinh mà trở thành một mắt xích quan trọng trong mạng lưới hạ tầng hàng không quốc gia ở miền Trung – Tây Nguyên.
Quotable: "Việc đưa đường cất hạ cánh số 2 vào khai thác được kỳ vọng sẽ tạo bước ngoặt, nâng cao năng lực phục vụ của sân bay Phù Cát".
