Một bước tiến quy hoạch, chưa phải quyết định xây dựng
Sân bay Thổ Chu là cảng hàng không nội địa được đề xuất trên đảo Thổ Chu, kết hợp khai thác dân dụng và phục vụ quốc phòng, nhằm cải thiện kết nối với vùng biển Tây Nam. Đây là phương án quy hoạch chi tiết đang được xem xét, không phải công trình đã được phê duyệt để khởi công. Bộ Xây dựng vừa ban hành thông báo kết luận của Hội đồng thẩm định về quy hoạch thời kỳ 2021–2030, tầm nhìn đến năm 2050; Hội đồng cơ bản thống nhất nội dung nhưng yêu cầu hoàn thiện hồ sơ trước khi trình cấp có thẩm quyền quyết định. Vì vậy, tiến triển đáng chú ý là quy hoạch đã qua một cửa thẩm định quan trọng, chứ chưa phải cam kết về thời điểm xây dựng hay ngày sân bay đi vào hoạt động.
Bối cảnh khiến đề xuất có ý nghĩa vượt ra ngoài chuyện đi lại: quy hoạch được lập để gắn phát triển hạ tầng với quốc phòng, an ninh và kinh tế - xã hội tại vùng biển phía Nam. Thổ Chu hiện phụ thuộc vào các tuyến tàu từ Phú Quốc hoặc Rạch Giá; hành trình dài và có thể bị thời tiết, gió mùa làm gián đoạn. Nếu được đầu tư rồi đưa vào khai thác, đường hàng không có thể giúp người dân tiếp cận đảo thuận tiện hơn, đồng thời hỗ trợ tiếp tế, y tế và cứu hộ. Lợi ích ấy là lý do thuyết phục để theo đuổi dự án, nhưng không thay thế yêu cầu chứng minh nhu cầu và tính khả thi.
Đường băng 2.400 m và quy mô khai thác dự kiến
Theo phương án quy hoạch chi tiết, sân bay được đề xuất đạt cấp 4C, với đường cất hạ cánh 05/23 dài 2.400 m, rộng 45 m; tổng nhu cầu đất khoảng 271,4 ha. Quy mô khai thác giai đoạn 2021–2030 dự kiến khoảng 20.000 hành khách mỗi năm và hai vị trí đỗ tàu bay. Các loại máy bay dự kiến gồm Airbus A320, Airbus A321 và những dòng tương đương. Đầu đường băng 05 được đề xuất phương thức tiếp cận chính xác CAT I, còn đầu 23 dùng phương thức tiếp cận giản đơn. Đây là những thông số của phương án đang được thẩm định, không nên hiểu là năng lực khai thác đã được bảo đảm trên thực tế.
Diện tích dự kiến gồm khoảng 74,51 ha đất quân sự sử dụng riêng, 9,92 ha đất hàng không dân dụng và 186,97 ha đất dùng chung do quân sự quản lý. Tỷ trọng đất dùng chung lớn cho thấy đây không phải sân bay dân dụng thông thường: bài toán quy hoạch phải dung hòa hoạt động hàng không với yêu cầu quốc phòng. Hội đồng yêu cầu rà soát căn cứ pháp lý, sự phù hợp với quy hoạch liên quan, dự báo vận tải, phương án khu bay, phân kỳ đầu tư và hạ tầng kỹ thuật. Những nội dung này không phải thủ tục phụ; chúng sẽ quyết định quy mô có phù hợp với nhu cầu và điều kiện thực tế của đảo hay không.
Mốc một triệu khách còn ở tầm nhìn dài hạn
Cần tách bạch hai lớp quy hoạch. Trước thông báo thẩm định quy hoạch chi tiết, Quyết định 657/QĐ-BXD ngày 6/5/2026 đã bổ sung Cảng hàng không Thổ Chu vào quy hoạch hệ thống cảng hàng không toàn quốc. Ở bước quy hoạch hệ thống, công suất thiết kế được định hướng khoảng 20.000 hành khách mỗi năm trong giai đoạn 2021–2030 và khoảng một triệu khách mỗi năm vào năm 2050. Con số một triệu là mục tiêu dài hạn trong quy hoạch hệ thống, không phải dự báo lượng khách chắc chắn hay năng lực khai thác đã được chốt ở hồ sơ chi tiết hiện nay. Diện tích ở hai bước cũng khác nhau: quy hoạch hệ thống nêu khoảng 234,06 ha, còn phương án chi tiết đang thẩm định đề xuất khoảng 271,4 ha. Khác biệt này càng cho thấy hồ sơ cần được rà soát, thống nhất trước phê duyệt.
Tín hiệu chính sách đã xuất hiện từ trước: trong chuyến thăm đặc khu Thổ Châu ngày 19/11/2025, Tổng Bí thư Tô Lâm nhấn mạnh vai trò của địa bàn trong bảo vệ vùng biển Tây Nam và yêu cầu nghiên cứu tính khả thi của sân bay lưỡng dụng cấp 4C. Nhưng định hướng ấy không đồng nghĩa dự án đã có tiến độ triển khai cụ thể. Bước tiếp theo là tiếp thu, giải trình ý kiến thẩm định, hoàn chỉnh quy hoạch chi tiết rồi trình cấp có thẩm quyền xem xét phê duyệt. Chỉ sau các quyết định cần thiết mới có thể xác định rõ việc đầu tư và lộ trình thực hiện. Nói cách khác, quy hoạch mở ra khả năng kết nối mới, còn khả năng ấy thành hiện thực hay không phụ thuộc vào chất lượng hồ sơ và quyết định tiếp theo.
